Dünyanın en büyük sosyal medya şirketleri, Instagram ve YouTube'un ruh sağlığı üzerindeki etkilerini inceleyen tarihi bir davanın Kaliforniya'da başlamasıyla birlikte "bağımlılık makineleri" yaratmakla suçlandı.
İntihar eden çocuklardan K.G.M.'nin ailesinin avukatı Mark Lanier, Los Angeles Yüksek Mahkemesi Yargıcı Carolyn B. Kuhl ve jüri önünde yaptığı açılış konuşmasında, müvekkili davacı "K.G.M."nin sosyal medya bağımlılığı nedeniyle ruh sağlığı sorunları yaşadığını savundu.
Lanier, "Bu şirketler çocukların beyinlerini bağımlı hale getirmek için tasarlanmış makineler ürettiler ve bunu kasıtlı olarak yaptılar," dedi.
Meta ve YouTube'un avukatları jüriye, reşit olmayan K.G.M.'nin bağımlılığının onların ihmalinden değil, hayatındaki diğer sorunlardan kaynaklandığını söyledi.
Lanier ayrıca Meta ve YouTube'un platformlarının tasarımının genç kullanıcılara yönelik oluşturduğu tehlikeler konusunda uyarıda bulunmadığını da iddia etti.
Lanier, açılış konuşmasında önünde sergilenen çocuk bloklarıyla dikkat çekti: A, B ve C harflerinin yanında "Bağımlılık Yapıcı", "Beyinler" ve "Çocuklar" kelimeleri yer alıyordu.
Mark Zuckerberg'in yazışmaları
Lanier, "Bu dava, tarihin en zengin iki şirketinin çocukların beyinlerinde bağımlılık yaratmasıyla ilgili," dedi. "Size kurdukları bağımlılık makinesini, insanların normalde görmediği iç belgeleri ve [Meta CEO'su] Mark Zuckerberg ile YouTube yöneticilerinden gelen e-postaları göstereceğim."
Lanier'in mahkemeye sunduğu 2015 tarihli bir e-postanın seçilmiş bir bölümünde, Zuckerberg'in iç iş hedeflerine ulaşmak için Meta platformlarında "geçirilen sürenin %12 artırılmasını" talep ettiği görülüyor.
Lanier, Google'a ait olan YouTube platformunun, YouTube Kids platformuna kıyasla "reklamverenlerden daha fazla ücret alabileceği" için kasıtlı olarak genç kullanıcıları hedeflediğini söyledi.
Lanier daha sonra YouTube'u, "dijital çocuk bakıcılığı hizmeti" arayan meşgul ebeveynlerden faydalanmaya çalışmakla suçladı.
Meta'nın açılış konuşmasını yapma sırası geldiğinde, avukat Paul Schmidt jüriyi Instagram'ın K.G.M.'nin ruh sağlığı sorunlarında önemli bir faktör olup olmadığı sorusuna yönlendirdi.
K.G.M.'yi, ailesi tarafından ihmal, fiziksel ve sözlü istismar ve zorbalık da dahil olmak üzere ailevi sorunlarla boğuşan biri olarak tasvir etti.
Schmidt jüriye, K.G.M.'ye hayran olduğunu çünkü onun zorluklarının üstesinden gelmek için çok çalıştığını söyledi. K.G.M.'nin aile geçmişinde aile içi şiddetin yaşandığını ve üç yaşından itibaren terapistlere gittiğini anlatan kayıtlara atıfta bulundu.
BBC haberine göre, Schmidt, projektörde K.G.M.'nin ev hayatıyla ilgili yaptığı bazı açıklamaları gösterdi; bunlar arasında annesinin ona bağırdığı, aptal dediği ve intihar etme isteği uyandırdığı da yer alıyordu.
Schmidt jüriye, "Bunların sert sözler olduğunun farkındayım," dedi. "Psikolojik sıkıntıyla ilgili bir davada, dikkate almanız gereken şey budur."
Yargılamanın ilk günü
Pazartesi günü yapılan duruşma, altı hafta sürmesi beklenen ve bu yıl ülke genelinde görülecek benzer davalar için önemli sonuçlar doğuracak olan yargılamanın ilk günüydü.
Los Angeles'taki dava, çocuklarının sosyal medya kullanımından dolayı zarar gördüğünü iddia eden ailelerin öne sürdüğü hukuki argümanları ve platformların insanların platformlarını nasıl kullandığına dair sorumluluk kabul etmemelerini test edecek.
Önümüzdeki birkaç hafta boyunca uzmanlardan, hayatını kaybeden çocukların aile üyelerinden ve Zuckerberg, Instagram'ın başkanı Adam Mosseri ve YouTube'un CEO'su Neal Mohan'dan ifadeler alınacak.
Jüri üyelerinin ayrıca, çocuklarda sosyal medya bağımlılığı sorunuyla ilgili olarak istifa edip ihbarcı olan eski Meta çalışanlarının ifadelerini de dinlemesi bekleniyor.
Davanın sonucu, Amerika Birleşik Devletleri genelinde diğer davacılar, aileleri, eyalet savcıları ve okul bölgeleri tarafından açılan binlerce davayı etkileyebilecek parasal tazminatlar için bir ölçüt sağlayabilir.
29 eyalet başsavcısının açtığı davalardan birinde, savcılar Kaliforniya federal yargıcından Meta'nın iş yapış biçimini ve platformlarını önemli ölçüde değiştirmesini veya devre dışı bırakmasını talep etti.
Pazartesi günü yapılan bir başvuruda, tüm eyalet savcıları topluca Meta'yı şu konularda zorlayacak bir ihtiyati tedbir kararı talep etti: 13 yaşın altındaki kullanıcılara ait olduğu bilinen tüm hesapları kaldırmak; şirketin Facebook ve Instagram aracılığıyla 13 yaşın altındaki kullanıcılar hakkında topladığı bilgileri silmek; ve bu verileri kullanan algoritmaları ve üretken yapay zeka araçlarını silmek.
Meta aleyhine eyalet bazında tüketiciyi koruma davaları açan 18 eyalet savcısından oluşan bir grup, mahkemeden şirketi şu konularda zorlamasını da talep etti: genç kullanıcılar için okul saatlerinde ve gece kullanımını yasaklayacak zaman kısıtlamaları uygulamak; sonsuz kaydırma ve otomatik oynatma gibi "bağımlılık yapıcı" tasarım özelliklerini devre dışı bırakmak; ve fotoğrafları veya güzellik algısını iyileştiren filtreleri devre dışı bırakmak.
Meta, son iki yılda Instagram'daki "genç hesapları" için, 16 yaşın altındaki kullanıcılar için içerik filtreleme de dahil olmak üzere bazı özellikler kullanıma sundu.
Eyalet savcıları pazartesi günü yaptıkları başvuruda, Meta'nın bu çalışmasının "platformlardaki genç kullanıcılar için asgari düzeyde gerçek koruma sağlayan bir halkla ilişkiler önleminden" ibaret olduğunu savundu.
Los Angeles'ta gerçekleşen duruşmayı, aralarında çocuklarının şirketlerin algoritmalarını, bildirimlerini ve diğer özelliklerini tasarlama biçimleriyle ilgili tercihleri nedeniyle öldüğüne inanan ebeveynlerin de bulunduğu yaklaşık yüz kişi salondan izledi.
Şirketler ayrıca, federal yasa uyarınca üçüncü şahısların yayınladığı içeriklerden sorumlu olmadıklarını da savunuyorlar.
Snapchat'in ana şirketi Snap ve TikTok, geçen ay KGM ile anlaşmaya vardılar ve artık davada sanık konumunda değiller.
