Eski Milli Eğitim Bakanı ve AK Parti Ordu Milletvekili Prof. Dr. Mahmut Özer, YKS yerleştirme sonuçlarını değerlendirirken, "2026 YKS sonuçlarında asıl üzerinde düşünmemiz gereken tablo şu: Lise son sınıfta sınava girip puanı hesaplanan gençlerin %54,3’ü tercih dahi yapmadı. Son sınıf öğrencilerinin yalnızca %28’i herhangi bir yükseköğretim programına, sadece %15,7’si dört yıllık bir lisans programına yerleşebildi. Oysa 2015’te lise son sınıf öğrencilerinin yükseköğretime yerleşme oranı %53’tü. Yani yaklaşık her iki gençten biri yükseköğretime geçebilirken bugün bu oran dört gençten bire kadar geriledi." ifadelerini kullandı.
"Üniversite kapasitesini ve doluluk oranlarını konuşmak elbette önemli" diyen Özer, "Fakat daha temel soruyu sormamız gerekiyor: Gençler neden giderek daha az tercih yapıyor ve yükseköğretime erişim neden sürekli düşüyor? Bu tabloyu sadece YKS sonuçları olarak değil, gençlerin gelecekle kurduğu ilişkinin güçlü bir işareti olarak okumalı ve gerekli önlemleri gecikmeden almalıyız." vurgusu yaptı.
"Yerleşme oranları istikrarlı bir şekilde düşüyor"
Prof. Dr. Özer'in Milliyet'te yayınlanan "2026 YKS Sonuçlarındaki Düşündüren Tablo" başlıklı yazısı şöyle:
2026 YKS yerleştirme sonuçları açıklandı. İlk bakışta devlet üniversitelerinde doluluk oranları oldukça yüksek gerçekleşirken vakıf üniversitelerinde bu oranın düşük gerçekleştiği görülüyor. Bu bağlamda tartışmalar devam ede dursun, yerleştirme sonuçlarına daha detaylı bakmamız gerekiyor. Sonuçları lise son sınıf öğrencilerinin yerleşme performansları, yükseköğretim programlarına yerleşenlerin açık öğretim programlarına yerleşme oranları veya yerleşenlerin lisans ve önlisans programlarına yerleşme oranları gibi farklı bakış açılarından değerlendirilmesi gerekiyor.
Bu kapsamda daha önceki yazılarımda da ifade ettiğim gibi yükseköğretim arz-talep dengesi açısından 2015 yılı sonrasında istikrarlı bir eğilim gözleniyor. Bu tarihten itibaren lise son sınıf öğrencilerinin herhangi bir yükseköğretim programına yerleşme oranları istikrarlı bir şekilde düşüyor. Verilere bakıldığında 2015 yılına kadar lise yeni mezunlarının yükseköğretim programlarına yerleşme oranları her yıl düzenli bir şekilde artmış ve 2015 yılında %53’e yükselmişti. Bir başka deyişle, liseden yeni mezun iki gençten bir tanesi herhangi bir yükseköğretim programına yerleşebilmişti. Ancak, garip bir şekilde 2015 yılından itibaren lise mezunlarının yerleşme oranları sürekli düşmüş, 2016 yılında %49,2’ye, 2017 yılında %34,9’a, 2022 yılında %33’e, 2024 yılında %32’ye ve 2025 yılında ise %28’e düşmüştür. 2026 yılında da bu oran %28 olarak gerçekleşmiş olup söz konusu düşüş artık maalesef istikrarlı bir hal almıştır.
Lise son sınıf öğrencilerinin verilerine daha yakından bakıldığında yerleştirme puanı hesaplanan aday sayısının 766 bin 971 olduğu görülüyor. Ancak, tercih yapabilme hakkı olan bu adayların sadece 350 bin 354’ü tercih yapmış. Bir başka deyişle, lise son sınıf öğrencilerinden sınava girip puanı hesaplanan öğrencilerin %45,7’si tercih yaparken %54,3’ü tercih yapmamış. Geçmiş yıllara bakıldığında sınava girdiği halde tercih yapmayan lise son sınıf öğrenci oranının da istikrarlı bir şekilde arttığı görülmektedir. Örneğin, tercih yapmayan lise son sınıf öğrenci oranı 2022 yılında %40,62 iken bu oran 2023 yılında %44,8’e, 2024 yılında %50,19’a ve 2025 yılında %51,5’e yükselmiştir. 2026 yılında ise %54,3’e yükselmiştir. Bu istikrarlı tercih yapmama eğilimin nedenlerinin kapsamlı bir şekilde araştırılması gerekmektedir.
"Lise son sınıf öğrencilerinin sadece %15,7’si herhangi bir lisans programına yerleşebilmiştir"
Diğer taraftan 2026 yılında tercih yapanların 218 bin 441’i bir yükseköğretim programına yerleştikleri görülüyor. Kısacası, lise mezunlarının %28’i bir yükseköğretim programına yerleşirken sebebi ne olursa olsun %72’si bir yükseköğretim programına yerleş(e)memiştir. Bir başka deyişle, 4 lise son sınıf öğrencisinden sadece bir tanesi yükseköğretime erişim imkânı bulabilmiştir. Yerleşen öğrencilerin verilerine daha ayrıntılı baktığımızda dört yıllık bir lisans programına yerleşen son sınıf öğrenci sayısının 124 bin 664 olduğunu görüyoruz. Bir başka deyişle, lise son sınıf öğrencilerinin sadece %15,7’si herhangi bir lisans programına yerleşebilmiştir. Bu oran 2015 yılında %26 idi.