Yeni veriler, yaygınlaşan akıllı telefon ödemelerine rağmen AB'de dolaşımdaki banknot sayısının arttığını gösteriyor; Avrupa'nın bazı bölgelerini kasıp kavuran orman yangınları ise acil durumlar için nakit paraya olan talebi artırıyor.
Avrupa Merkez Bankası (ECB) baş ekonomisti Philip Lane, İrlanda'daki MacGill yaz okulu konferansında yaptığı konuşmada, Avrupa'daki birçok şehirde nakit paranın temassız ödemelerin gerisinde kalmasına rağmen, dolaşımdaki nakit miktarının aslında arttığını söyledi.
Uzmanlar, nakit kullanımının artmasının savaşlara ilişkin endişeler ve siber saldırıların çevrimiçi ve temassız ödeme sistemleri üzerindeki etkisiyle bağlantılı olduğunu söylüyor.
Lane, “Toplam banknot stoğu artmaya devam ediyor. İşlem hacmi açısından banknot sayısı azalıyor, ancak stok açısından artıyor” dedi.
Geçtiğimiz yıl İngiltere'deki Marks & Spencer, haftalarca çevrimiçi sipariş alamamasına neden olan uzun süreli bir siber saldırıya maruz kaldı.
İngiltere merkezli The Guardian'ın haberine göre, 2025 yılında AB sakinlerine, Fransa ve İspanya'da bu yaz yaşanan yıkıcı orman yangınları, seller veya fırtınalar gibi acil durumların yanı sıra olası siber saldırılar veya diğer düşmanca olaylara karşı 72 saat yetecek kadar yiyecek, su ve temel ihtiyaç malzemesi stoklamaları tavsiye edilmişti .
Hanelerin, şişe su, transistörlü radyo, konserve yiyecek ve en önemlisi nakit para içeren bir kriz paketi bulundurmaları teşvik edildi.
Avrupa Merkez Bankası'nın 2002'den beri takip ettiği banknot sayısı verilerine göre, bu sayı 2016'da yaklaşık 1 milyar avrodan Haziran 2026'da 1,6 milyar avroya yükseldi.
Pandemiden hemen önce, 2019'da 24 milyon olan banknot sayısı, şu anda 31 milyonu aşmış durumda. 2025 yılında en popüler banknot 50 € olurken, onu 100 €'luk banknot takip ediyor.
Avusturya, Finlandiya, Almanya, İsveç ve Hollanda dahil olmak üzere Avrupa ülkeleri, vatandaşlarına hane başına 70 ila 100 € arasında bir miktar bulundurmalarını tavsiye etti; bu miktar, internet ve mobil uygulamaların çalışmaz hale gelmesi durumunda 72 saat boyunca temel ihtiyaçları karşılamaya yetecek kadar.
Finansal kapsayıcılık konusunda uzmanlaşmış Cork Üniversitesi profesörü Olive McCarthy, "kullan ya da kaybet" uyarısında bulunarak, nakit kullanımının devam etmesinin toplum için hayati önem taşıdığını söyledi.
“Acil durumlar için nakit bulundurma tavsiyesi yerinde ve dijital sistemler bizi yarı yolda bıraktığında hazırlıklı olmamız gerektiğini hatırlatıyor olsa da, nakitin sadece yedek bir önlem olarak görülmemesi çok önemlidir. Kriz olmadığı zamanlarda kullanmayı bırakırsak, kriz olduğunda kullanmak kolay olmayabilir.”
Avrupa Merkez Bankası, nakitin "ulusal kriz hazırlığı"nın kritik bir parçası olduğunu belirterek, insanların banknot saklama oranındaki artışa karşılık günlük alışverişlerde nakit kullanımının azalmasını "paradoks" olarak nitelendirdi.
Lane ayrıca, AB genelindeki her ana caddede ATM ağlarının varlığını sürdürmesini sağlayacak yasal düzenlemelere duyulan ihtiyaca da değindi.
McCarthy, "Bazı tüketiciler nakit paranın gizliliğini ve kolaylığını tercih ediyor. Ayrıca kriz zamanlarında nakit paranın önemi hakkında daha fazla konuşma görüyoruz," diyerek, nakit paranın "kapsayıcı" olduğunu, yaşlılar ve savunmasız vatandaşlar da dahil olmak üzere, eşleri harcamalarını kontrol ediyorsa nakit paraya bağımlı olabilecek aile içi şiddet mağdurları için de erişilebilir olduğunu belirtti.
Ayrıca, çocukların finansal okuryazarlık ve bütçe yönetimi konusunda da büyük fayda sağlayan bir araç olduğunu sözlerine ekledi.
