Almanya ve Polonya'nın, Rusya ile artan gerilim ve ABD'nin Avrupa'daki angajmanına ilişkin belirsizliklerin gölgesinde, Avrupa askeri iş birliğini güçlendirmeyi amaçlayan yeni bir savunma anlaşmasını çarşamba günü imzalaması bekleniyor.
İki komşu ülke arasındaki ilişkiler, Rusya'nın 2022 yılında Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgal girişiminin ardından ve 2023'te Polonya'da liberal bir hükümetin göreve gelmesiyle birlikte son yıllarda daha pragmatik bir zemine oturdu.
ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığını kısmen azaltmayı değerlendirdiği bir dönemde Polonya, kıtanın doğu kanadının savunulmasında büyük Avrupalı müttefiklerin daha fazla sorumluluk üstlenmesini istiyor.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise yıllarca ihmal edilen Alman ordusu Bundeswehr'i yeniden güçlendirme hedefi doğrultusunda ortaklar arıyor. Merz, NATO'nun Avrupa kanadındaki en güçlü konvansiyonel ordunun oluşturulmasını hedeflerken, bu girişimin önümüzdeki yıllarda Almanya'yı Avrupa savunmasının temel sütunlarından biri haline getirmesi bekleniyor.
Ukrayna için önemli bir lojistik merkez konumunda bulunan Polonya, büyüyen ekonomisi ve yüksek savunma harcamaları sayesinde Almanya ve diğer Avrupa ülkeleri açısından stratejik bir ortak olarak öne çıkıyor.
Başbakan Merz, Aralık ayında Berlin'de Polonya Başbakanı Donald Tusk ile yaptığı görüşmenin ardından, "Biz Almanların eşit bir ortak olarak güçlü bir Polonya'ya ihtiyacı var. Bu bizim temel çıkarlarımız arasındadır," ifadelerini kullanmıştı.
Savunma anlaşmasının, Baltık Denizi bölgesinin korunmasına yönelik planların yanı sıra askeri hareketlilik, altyapı, siber güvenlik ve yeni teknolojiler alanlarında iş birliğine ilişkin ayrıntıları içermesi bekleniyor.
İki ülke, NATO'nun savunma planları çerçevesinde birbirine sıkı şekilde bağlı bulunuyor. Bu planlar kapsamında Almanya, Polonya ve Orta ile Doğu Avrupa'daki diğer ülkelerle birlikte Baltık bölgesinin savunulmasında kilit bir rol üstleniyor.
Varşova merkezli Doğu Araştırmaları Merkezi'nin (OSW) Başkan Yardımcısı Justyna Gotkowska, "Almanya, Baltık ülkelerinin savunmasından büyük ölçüde sorumlu ve Polonya ile iş birliği olmadan bunun gerçekleşmesi mümkün değil" değerlendirmesinde bulundu.
Baltık ülkeleri, Rusya'nın gelecekte NATO topraklarına saldırması halinde en olası hedefler arasında gösteriliyor. Moskova, Şubat 2022'de Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgal harekâtını başlatmıştı.
Yeni savunma anlaşmasının, her iki ülkenin de taraf olduğu NATO ve Avrupa Birliği anlaşmalarında yer alan karşılıklı güvenlik yükümlülüklerini yeniden teyit etmesi bekleniyor.
Ancak anlaşma, Polonya ve Almanya'nın son yıllarda Fransa ve Birleşik Krallık ile ayrı ayrı imzaladığı ikili anlaşmalardan farklı olarak bakanlıklar arası nitelik taşıyor. Anlaşma, askeri iş birliğinin pratik yönlerine odaklanırken, söz konusu ikili anlaşmalarda yer alan siyasi karşılıklı savunma taahhütlerini içermiyor.
Polonya medyasının, Varşova'nın neden Almanya ile benzer kapsamda bir anlaşma imzalamadığını sorması üzerine Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski, milliyetçi-muhafazakâr Hukuk ve Adalet Partisi'nin desteğiyle cumhurbaşkanı seçilen Karol Nawrocki'nin böyle bir düzenlemeye onay vermeyeceğini söyledi.
Sikorski, Almanya ile siyasi karşılıklı savunma hükümleri içeren bir anlaşma imzalanması durumunda ülkede büyük tartışmalar yaşanacağını belirterek, "Burada kıyamet kopardı" ifadesini kullandı.
Polonya'nın Avrupa'nın güvenlik mimarisindeki önemi giderek artsa da Almanya, Ukrayna veya İran gibi konulardaki önemli kararları çoğunlukla Batı Avrupa'nın önde gelen müttefikleri Fransa ve Birleşik Krallık ile birlikte almayı tercih etti. Bu süreçlerde Varşova çoğu zaman dışarıda bırakıldı.
7 Haziran'da Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık liderleri, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy'yi Londra'da ağırlayarak Rusya ile olası gelecekteki barış müzakerelerinde üstlenebilecekleri rolü ele aldı.
Donald Tusk, Londra toplantısının ardından Varşova'da düzenlediği basın toplantısında, ülkesinin Ukrayna'nın ve bölgenin geleceğine ilişkin görüşmelerde yer alması gerektiğini Merz'e ilettiğini söyledi.
Polonya Başbakanı, "Katılımımız olmadan yapılan hiçbir düzenleme bizim açımızdan ne bağlayıcı olur ne de kabul görür" dedi.
