Adalet Bakanı Akın Gürlek, yaş sebze ve meyve piyasasında fiyatları manipüle ederek haksız kazanç sağladıkları değerlendirilen 41 büyük dağıtıcı firmanın 41 şüpheli yöneticisi hakkında gözaltı kararı verildiğini açıkladı.
Bakan Gürlek, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında "tarladan markete fiyat yolculuğunun" mercek altına alındığını belirtti.
Soruşturma kapsamında Ticaret Bakanlığından Hal Kayıt Sistemi, Tarım ve Orman Bakanlığından Çiftçi Kayıt Sistemi verilerinin temin edildiğini, Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığınca kapsamlı rapor hazırlandığını aktaran Gürlek, yaklaşık bin 29 çiftçinin beyanına başvurulduğunu ifade etti.
İncelemelerde, bazı büyük tedarikçi firmaların piyasadaki hakimiyetlerini kullanarak ürün arzını olduğundan düşük, maliyetleri ise gerçeğinden yüksek gösterdikleri, sahte müstahsil makbuzları düzenleyerek gerçeğe aykırı maliyet oluşturdukları ve bu yöntemlerle yaş sebze ve meyve piyasasında fiyatları yukarı yönlü manipüle ederek haksız kazanç sağladıkları yönünde tespitlere ulaşıldığı belirtildi.
Bakan Gürlek, soruşturmanın fiyatları etkileme, Vergi Usul Kanunu’na muhalefet, belgede sahtecilik ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçları yönünden sürdürüldüğünü belirterek, 41 büyük dağıtıcı firmanın 41 şüpheli yöneticisi hakkında gözaltı kararı verildiğini ve 22 ilde toplam 109 iş yeri ile ikamette eş zamanlı arama başlatıldığını kaydetti.
Tespitlerde neler var?
Adalet Bakanlığı’nın yürüttüğü soruşturma kapsamında 1029 çiftçi ile görüşme yapıldı ve ürünleri hangi fiyattan sattıkları, buna karşılık makbuzların ne kadardan düzenlendiği tespit edildi.
Bazı örneklerde ürünlerin gerçek satış fiyatıyla müstahsil makbuzları arasında fahiş fiyatlar saptandı.
Örneğin Adanalı bir çiftçi inceleme yapılan bir şirketin aracısına 8-9 liradan sattığı kapya biber için firmanın 18.7-23.95 lira arasında müstahsil makbuzu düzenlediği tespit edildi.
Bir başka çiftçi 11.5 liraya sattığı biber için 18.7 liralık müstahsil makbuzu düzenlendiğini bildirdi.
Bir başka çiftçi ise üretmediği ve satmadığı bir ürüne yönelik adına makbuz düzenlendiğini beyan etti.
Ölü çiftçi adına makbuz
Bir başka aracı ise 1 Ocak 2025 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında çok sayıda ölü çiftçi adına müstahsil makbuzu düzenlediği tespit edildi.
Soruşturma dosyasında tutarı 29 bin lira ile 118 bin lira arasında değişen tutarlarda ölü çiftçiler adına düzenlenen müstahsil makbuzlarına ilişkin liste yer aldı.
Ürünlerin alış ve satış fiyatları arasında neredeyse fark bulunmayan bir firmanın alım satımlarına ilişkin görüşlerine başvurulan çiftçilerin tamamına yakını bu firmaya ürün satmadığını bildirdi.
Bir başka firma 2026 yılı ilk çeyreğinde müstahsil makbuzu ile 6.7 ton portakal satın alırken, aynı dönemde 9 ton portakal satışı gerçekleştirmiş. Bu firmanın bilançosu ile varlığı arasında büyük fark tespit edildi.
Aynı kategoride hal kayıt sistemi verilerinde de uyumsuzluk tespit edildi. Örneğin bir firma 13 bin 488 kg limon, mandalina, nar ve portakal satışı yapmasına rağmen hal kayıt sistemine 8 bin 384 kg ürün gösterdi.
