Kiev yönetimi, Ukrayna'nın Rus işgali altındaki bölgelerinden alındığı iddia edilen tahılı taşıyan bir geminin İsrail'deki Hayfa limanına yanaşmasını ve yük boşaltmasını engellemeye çalıştı. Bu hamle, Ukrayna ile İsrail arasındaki gerilimi artırdı.
Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, Kiev'in İsrail Büyükelçisini salı sabahı protesto notasını sunmak ve gerekli adımların atılmasını talep etmek üzere çağırdığını bildirdi.
Sybiha "dostane Ukrayna-İsrail ilişkilerinin her iki ülkeye de fayda sağlama potansiyeline sahip olduğunu" söyledi ve "Rusya'nın çalıntı Ukrayna tahılıyla yaptığı yasadışı ticaretin bu ilişkilere zarar vermemesi gerektiğini" yineledi.
"İsrail'in, Hayfa'ya çalıntı mal getiren bir önceki gemiyle ilgili olarak Ukrayna'nın meşru talebine uygun bir yanıt vermemesini anlamak zor."
Sybiha, "Şimdi Hayfa'ya böyle bir gemi daha geldiğine göre, İsrail'i çalıntı tahılı kabul etmemesi ve ilişkilerimize zarar vermemesi konusunda bir kez daha uyarıyoruz," dedi.
İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar ise pazartesi akşamı Sybiha'nın paylaşımına X üzerinden yanıt vererek Kiev'i diplomatik ilişkileri Twitter ya da medya üzerinden yürütmekten kaçınmaya çağırdı.
Euronews haberine göre, Sa'ar "iddiaları doğrulayan kanıtların henüz sunulmadığı" konusunda ısrar etti.
Sa'ar ayrıca Kiev'in "medya ve sosyal ağlara başvurmadan önce hukuki yardım talebinde bile bulunmadığını" söyledi.
"Konu incelenecektir. İsrail, bağımsız kolluk kuvvetleri ile hukukun üstünlüğüne bağlı bir devlettir. Tüm İsrail makamları yasalara uygun hareket edecektir."
Euronews'in Kiev'deki kaynakları, Ukraynalı yetkililerin İsrail'in kargoyu reddetmemesi halinde bunun önemli diplomatik sonuçlara yol açabileceğini söyledikleri yönündeki ilk haberleri doğruladı.
Deniz trafiği izleme servislerine göre söz konusu gemi Panama bandıralı Panormitis, Hayfa yakınlarındaki sulara ulaştı.
Panormitis'in 6 bin 200 tondan fazla buğday ve 19 bin ton arpa taşıdığı iddia ediliyor.
Olayı ilk ortaya çıkaran SeaKrime projesinden Ukraynalı araştırmacı gazeteci Kateryna Yaresko'ya göre Panormitis, işgal altındaki Ukrayna topraklarından başka gemilerden yapılan aktarmalarla tahıl yüklendi ve Rusya'nın Krasnodar bölgesindeki Kavkaz Limanı'ndan yola çıktı.
Habere göre kargonun büyük bir kısmı Azak Denizi kıyısındaki işgal altındaki Ukrayna şehri Berdyansk'tan transfer edildi.
Euronews tarafından teyit edilen ABD medyasının haberlerine göre Kiev'in Panormitis'i takip ettiği ve yetkililerin "bu işin peşini bırakmaya niyetli olmadıklarını" söylediği bildiriliyor.
Axios'a konuşan Ukraynalı bir diplomatik kaynak, İsrail'in Hayfa limanına çalıntı buğday boşaltan bir önceki gemiyle ilgili olarak Kiev'in taleplerini "görmezden geldiğini" söyledi.
Ukraynalı kaynak, "Açıkçası, Ukrayna'nın Devrim Muhafızları'nı terörist olarak tanımlamaktan antisemitizmi suç saymaya kadar uzattığı stratejik iyi niyet göz önüne alındığında bu bir tokat gibi geliyor," dedi.
Ukrayna'dan çalındığı iddia edilen önceki tahıl İsrail'e ulaştı
Nisan ayı başlarında Rus dökme yük gemisi Abinsk'in İsrail'e yaklaşık 44 bin ton çalıntı Ukrayna buğdayı teslim ettiği iddiaları da Kiev'in sert diplomatik tepkisine neden olmuştu.
Ukrayna Dışişleri Bakanlığı resmi bir açıklama yayınlayarak İsrailli yetkilileri Abinsk gemisindeki kargonun Ukrayna'nın geçici olarak işgal edilmiş topraklarından gelmiş olabileceği konusunda uyardığını ve "bu tür ürünlerle ithalat işlemlerinin kabul edilemez olduğunu" vurguladığını belirtti.
Ukrayna Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "Uygun bir karşılık verileceğine dair güvence alındı" denilirken, "verilen bilgilere ve taraflar arasındaki temaslara rağmen, geminin 12-14 Nisan tarihlerinde Hayfa limanında yük boşaltmasına izin verildi" itirafında bulunuldu.
İsrailli haber kuruluşu Haaretz tarafından yapılan bir araştırma, bu yıl içinde en az dört çalıntı Ukrayna tahılı sevkiyatının İsrail'de boşaltıldığını öne sürüyor.
Kiev'e göre, 2022'de işgalin başlamasından bu yana en az 15 milyon ton Ukrayna tahılı Rusya tarafından çalındı.
Hassas diplomatik ilişkiler
Ukrayna ve İsrail arasındaki ilişkiler Rus işgalinin başlangıcından bu yana temkinli bir seyir izliyor.
İsrail, Rusya ile ilişkilerinde dengeyi korumaya çalışarak Kiev'e doğrudan askeri yardım yapmaktan kaçındı.
Ancak şubat ayı sonunda İran'da ABD-İsrail savaşının başlamasından bu yana durum değişiyor.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Ortadoğu diplomatik turu sırasında İsrail'i ziyaret etmemiş olsa da, her iki ülkenin dışişleri bakanlıkları Ukrayna ve İsrail'in ortak düşmanı olarak görülen İran karşısında ilişkilerini güçlendirmeye istekli olduklarını belirtti.
Avrupa'nın ekmek sepeti olarak adlandırılan Ukrayna, Avrupa Birliği'ne en büyük mısır, buğday ve yulaf ihracatçılarından biri.
Savaş başlamadan önce Ukrayna genellikle her yıl 5-7 milyon ton arasında tahıl ihraç ediyordu.
Ülkenin en önemli gelir kaynaklarından biri tarım. BM'nin tahminlerine göre bu kalem, gayrisafi milli hasılanın (GSYH) yüzde 20'sini oluşturuyor.