Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, haziran ayında üretici ile market fiyatları arasındaki farklar ile tarımsal girdi maliyetlerindeki değişimleri değerlendirdi. Bayraktar, haziran ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkının en fazla yüzde 379,3 ile elmada görüldüğünü açıkladı.
Bayraktar, elmadaki fiyat farkını yüzde 284,2 ile havuç, yüzde 283,5 ile çilek, yüzde 251,3 ile yeşil fasulye ve yüzde 246,9 ile kirazın takip ettiğini belirtti.
Buna göre elma markette üretici fiyatının 4,8 katına satılırken, havuç ve çilek 3,8 kat, yeşil fasulye ise 3,5 kat fiyatla tüketiciye ulaştı. Üreticide 18 lira 75 kuruş olan elma markette 89 lira 87 kuruşa, 22 lira 50 kuruş olan havuç 86 lira 45 kuruşa, 43 lira olan çilek 164 lira 91 kuruşa, 46 lira 25 kuruş olan yeşil fasulye 162 lira 45 kuruşa ve 57 lira 50 kuruş olan kiraz 199 lira 48 kuruşa satıldı.
Bayraktar, haziran ayında markette fiyatı en fazla artan ürünün çilek, üreticide ise kabak olduğunu, fiyatı en fazla düşen ürünlerin ise markette domates, üreticide karpuz olarak kaydedildiğini bildirdi.
Markette en fazla fiyat artışı çilekte
Haziran ayında markette izlenen 38 ürünün 21'inde fiyat artışı, 17'sinde ise fiyat düşüşü görüldü.
Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 81 ile çilek oldu. Çileği yüzde 52,2 ile havuç, yüzde 32,8 ile kabak, yüzde 32,5 ile kuru soğan ve yüzde 24,7 ile patates izledi.
Aynı dönemde markette fiyatı en fazla düşen ürün yüzde 37,8 ile domates olarak kaydedildi. Domatesteki düşüşü yüzde 22,3 ile karpuz, yüzde 17,1 ile nohut, yüzde 13,3 ile kuru üzüm ve yüzde 10,5 ile yumurta takip etti.
Üreticide en yüksek artış kabakta, en sert düşüş karpuzda
Haziran ayında üreticide 30 ürünün 12'sinde fiyat artışı görülürken, 9 üründe fiyat düştü, 9 üründe ise fiyat değişmedi.
Üreticide en fazla fiyat düşüşü yüzde 54,8 ile karpuzda gerçekleşti. Karpuzu yüzde 43,3 ile domates, yüzde 30,4 ile limon, yüzde 25,4 ile yeşil fasulye ve yüzde 15,7 ile maydanoz izledi.
En yüksek fiyat artışı ise yüzde 112,5 ile kabakta görüldü. Kabağı yüzde 50 ile havuç, yüzde 47,4 ile patlıcan, yüzde 33,4 ile sivri biber ve yüzde 28,1 ile patates takip etti.
Fiyat değişimlerinin nedenleri
Bayraktar, seralarda sezonun sona yaklaşması nedeniyle kabak, patlıcan, sivri biber ve salatalıkta sökümün başladığını, bunun arzı azaltarak fiyatların yükselmesine yol açtığını belirtti.
Domateste ise Antalya, Mersin ve Balıkesir'in yayla kesimlerinde hasadın başlamasıyla arzın arttığını ve bunun fiyatları aşağı çektiğini ifade etti.
Karpuzda hasat miktarındaki artışın arzı yükselttiğini ve üretici fiyatlarını düşürdüğünü aktaran Bayraktar, limonda talep azalmasının fiyatları gerilettiğini kaydetti.
İlkbahar yağışlarının yazlık patateste bozulmalara yol açması nedeniyle arzın azaldığını ve fiyatların yükseldiğini belirten Bayraktar, havuçta ise turizm sezonuna bağlı talep artışının fiyatları yukarı taşıdığını bildirdi.
Girdi maliyetlerindeki son durum
TZOB'un Ziraat Odalarından derlediği verilere göre, haziran ayında mayısa kıyasla 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 0,6, DAP gübresi ise yüzde 0,3 arttı. Aynı dönemde ÜRE gübresi yüzde 9, amonyum sülfat gübresi yüzde 4 ve amonyum nitrat gübresi yüzde 2,4 geriledi.
Geçen yılın aynı ayına göre amonyum sülfat gübresi yüzde 77,9, amonyum nitrat gübresi yüzde 72,4, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 46,1, DAP gübresi yüzde 39,5 ve ÜRE gübresi yüzde 12,2 arttı.
Haziran ayında mayısa göre besi yemi fiyatı yüzde 0,1, süt yemi fiyatı ise yüzde 0,4 yükseldi. Son bir yılda besi yemi yüzde 30,9, süt yemi yüzde 29,2 artış gösterdi.
Elektrik fiyatları yıllık bazda yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,8 arttı. Mazot fiyatı haziranda aylık bazda yüzde 2,7 gerilerken, yıllık bazda yüzde 31,5 yükseldi.
