Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, Ortadoğu'daki savaşın petrol arzında yol açtığı aksamaların Nisan ayında Avrupa'yı etkilemeye başlayacağını açıklarken, Avrupa Birliği (AB) Avrupa hükümetleri ve halkına "durum çok ciddi" diyerek tasarruf çağrısı yaptı.
IEA Başkanı Fatih Birol, bugün Norveç Varlık Fonu Başkanı Nicolai Tangen ile yaptığı bir podcast yayınında çarpıcı uyarılarda bulundu.
Avrupa'ya Nisan itibarıyla enerji darboğazı uyarısı
Euronews haberine göre, Fatih Birol, ABD ve İsrail'in İran'a saldırısıyla başlayan savaşa, Tahran'ın Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatlara getirdiği kısıtlamalar ve bölgedeki enerji varlıklarını hedef alan saldırılarına işaret ederek, bugüne kadar 12 milyon varilden fazla petrolün kaybedildiğini açıkladı.
Nisan ayında bu kayıpların iki katına çıkacağını belirten IEA Başkanı, "Bu, enflasyon yoluyla etkisini gösterecek ve birçok ülkede ekonomik büyümeyi aşağı çekecek" dedi.
Petrol darboğazının Nisan ayında Avrupa'yı etkilemeye başlayacağını söyleyen IEA Başkanı Birol'a göre en büyük sorun, halihazırda Asya ülkelerini etkileyen ve Avrupa’yı da vurması beklenen jet yakıtı ve dizel kıtlığı.
"Bunu Asya'da görüyoruz ama yakında, bence Nisan ya da Mayıs'ta bu Avrupa'yı da etkileyecektir" diyen Birol, dünyada bugüne kadar enerji arzında benzer ölçekte bir aksama yaşanmadığına dikkat çekti.
IEA Başkanı Birol, "Mevcut petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzındaki aksama, 1973 ve 1979'daki iki petrol krizinin yanı sıra, Moskova'nın 2022'de Ukrayna'yı işgali nedeniyle yaşanan Rus doğalgaz hacmi kayıplarının toplamından daha kötü" diye konuştu.
Savaşın başlamasından bu yana Ortadoğu'da enerji arzı ve tedariğinden, yaklaşık 40 kritik enerji varlığının zarar gördüğünü ve bunların yeniden devreye alınmasının zaman alacağını söyleyen Birol, "Büyük, çok büyük bir kesintiye doğru gidiyoruz ve bu, şimdiye kadarki en büyüğü" dedi.
"Stratejik rezervlerden ek salımı değerlendiriyoruz"
Fatih Birol, ayrıca IEA’nın stratejik rezervlerden ilave bir salımı daha değerlendirdiklerini de açıkladı.
İran savaşı nedeniyle IEA üyesi ülkeler 11 Mart'ta, küresel petrol piyasasındaki sert dalgalanmaları sınırlamak amacıyla stratejik rezervlerden 400 milyon varil petrol salımı konusunda anlaşmıştı.
400 milyon varil petrol, IEA koordinasyonundaki acil petrol rezervlerinin yaklaşık yüzde 20'sine tekabül ediyor. Birol, stoklardan ne oranda ek petrol salımı değerlendirdiklerini açıklamadı.
Bu arada Avrupa Komisyonu, üye ülke başkentlerine gönderdiği bir yazıda, talep ve arz dengesini daha uzun bir süre boyunca sağlamak amacıyla "stokların piyasaya sürülmesinin etkili ve verimli bir şekilde planlanması" için daha fazla koordinasyon çağrısında bulundu.
AB: Durum çok ciddi
Avrupa başkentleri bir yandan İran savaşının ABD Başkanı Donald Trump ile yol açtığı gerilimi yönetmeye çalışırken, diğer yandan da savaşın tetiklediği enerji kriziyle de başa çıkmaya çalışıyor.
Avrupa Komisyonu dün üye devletleri, Ortadoğu savaşının enerji fiyatları üzerinde uzun süreli etkileri olabileceği konusunda uyararak, "yakıt talebini azaltmaya ve petrol tedarikini güvence altına almaya hazırlanmaları çağrısında" bulundu.
Avupa Komisyonu'nun Enerji'den Sorumlu Komiseri Dan Jorgensen, üye ülkelerin enerji bakanları ile video konferansı yoluyla yaptığı toplantının ardından Brüksel'de basın toplantısı düzenledi.
"Petrol, özellikle dizel ve jet yakıtı tasarrufu için ne kadar çok şey yapılırsa o kadar iyi durumda olacağımız çok açık" diyen Jorgensen, "Durum çok ciddi ve ufukta bir son göremiyoruz" dedi.
Avrupa için durumun daha da kötüleşebileceğini aktaran AB Komiseri, "Hatta talep azaltımı gerekli hale gelebilir" diye ekledi.
Avrupa hükümetlerinin enerji ticaretinde uzun soluklu bir aksamaya hazırlık yapması gerektiğini belirten Dan Jorgensen, "Şimdi harekete geçmeliyiz ve birlikte hareket etmeliyiz" dedi.
Avrupa Komisyonu üyesi Jorgensen, "Ortadoğu'daki enerji altyapısı harap durumda" diyerek, yarın barış tesis edilse bile enerjideki darboğazın devam edeceğine işaret etti.
Jorgensen, enerji tasarruf etmek için Avrupalılara evden çalışma, toplu taşımayı kullanma, zorunlu olmadıkça araçlarını kullanmama çağrısı yaptı.
AB'li yetkili ayrıca AB üyesi ülkelerin hükümetlerini uzaktan çalışmayı ve toplu taşıma kullanımını teşvik etme, otoyol hız sınırlarını düşürme, özel araç kullanımını kademeli olarak sınırlama, tasarruflu sürüş uygulamalarını yaygınlaştırma, araç paylaşımını teşvik etme gibi yakıt talebini azaltacak önlemleri değerlendirmeye davet etti.