455 bin 578 yatırımcıyı ilgilendiren fonların tasfiyesi ve hak sahiplerine ödeme yapılmasına ilişkin kanun teklifi, 9 Ekim Cuma günü Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) sunuldu. AK Parti, fonların ödemesi ve tasfiyesine ilişkin kanun teklifini bugün Meclis’e sundu.
Kanun teklifi; tasfiye sürecindeki fonalvarlığından hukuka aykırı olarak çıkarılan değerlerin geri kazanılmasını, sorumlulardan tahsilat yapılmasını ve elde edilen kaynakların fon pay sahiplerine adil bir biçimde ödenmesini yasal güvence altına alıyor.
Teklif, söz konusu sorunlu fonlar dışında genel bir tasfiye rejimi oluşturmayıp yalnızca kapsama alınan spesifik fonlar için geçerli kılınıyor.
Tasfiye işlemleri, SPK’nın gözetim ve denetiminde görevlendirilen bankalar ve kurumlar tarafından yürütülecek. Süreç kapsamında Merkezi Kayıt Kuruluşı (MKK), Takasbank, TEFAS, portföy saklama ve dağıtım kuruluşlarının kayıtları mutabık hale getirilerek fon ve hesap bazında hak sahipleri belirlenecek.
Sermaye piyasası mevzuatına aykırı fiiller işlediği, manipülasyon veya piyasa dolandırıcılığına karıştığı ya da bu kişilerle birlikte hareket ettiği SPK tarafından tespit edilen kişi ve kurumlara tasfiye ve geri kazanım hesabından kesinlikle ödeme yapılmayacak.
Varlıkların satışında piyasa şartlarının korunması amacıyla SPK; Borsa dışında satış, geçici fiyat marjı veya satın alınan varlıkların belirli bir süre satılamaması gibi özel tedbirleri devreye sokabilecek.
Net yatırım tutarı ve 1 milyon liralık anapara ara ödemesi
Fon malvarlığının tüm yatırımcılara tam ödeme yapmaya yetmediği durumlarda, ödemelere esas alınacak "net yatırım tutarı" MKK tarafından hesaplanacak.
Bu hesaplamada, fona yapılan nakit giriş ve çıkışları TÜİK tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ve yurt içi üretici fiyat endeksinin (Yİ-ÜFE) aritmetik ortalamasıyla endekslenip "ilk giren ilk çıkar" esasına göre netleştirilecek.
Teklifin ilgili maddesine göre, nakit yetersizliği durumunda ödemelere esas alınacak net yatırım tutarı; yatırımcının fona yaptığı tüm nakit giriş ve çıkışlarının TÜFE ile Yİ-ÜFE ortalamasıyla enflasyona göre güncellenmesi ve "ilk giren ilk çıkar" esasıyla netleştirilmesi suretiyle MKK tarafından hesaplanacak.
Tasfiye malvarlığından yatırımcılara, net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında olanlar için net tutarı kadar, 1 milyon lira ve üzerinde olanlar için ise en fazla 1 milyon lira tutarında ara ödeme yapılabilecek.
Ara ödemeler için endeksleme uygulanmayacak ve bu ödeme, para piyasası fonları hariç, fona tasfiye kararı verildiği tarihteki toplam katılma payı değerini aşamayacak. Dağıtılabilir nakdin yetersiz kalması halinde mevcut tutar oranlanarak dağıtılacak.
Ayrıca gerçeğe aykırı oluşan değerlerden haksız kazanç sağlayan kişilerin, emsal getiriyi aşan kısımları ilan edilen hesaplara isteğe bağlı iade etmelerine imkan tanınacak.
Teklife göre emsal getiri fon ünvanı esasıyla aynı yatırım stratejisi kategorisinde olduğu kabul edilen yatırım fonlarının yıllık ortalama getirisi baz alınmak suretiyle Kurulca belirlenecek yöntemle hesaplanacak.
TMSF aracılığıyla el koyma yetkisi
Fon malvarlığından mevzuata aykırı, karşılıksız veya muvazaalı işlemlerle ilişkili taraflara aktarılan tüm değerler hukuka aykırı çıkarılmış sayılarak fon zarara uğratılmış kabul edilecek. Oluşan kayıptan veya eksik tasfiye bakiyesinden öncelikle ilgili portföy yönetim şirketi; tahsil edilememesi durumunda ise SPK tarafından tespiti yapılan gerçek ve tüzel kişiler şahsen sorumlu tutulacak.
SPK'nın bildirmesi üzerine Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve Bankacılık Kanunu yetkilerini kullanarak sorumluların malvarlığı üzerinde cebri icra ve takip başlatacak. TMSF takipleri tamamlanıncaya kadar sorumluların malvarlığı üzerinde başka icra takipleri başlatılamayacak, mevcut takipler ve hacizler duracak. Soruşturmalar kapsamında el konulan ve fona doğrudan iadesi mümkün olmayan varlıklar bakımından TMSF kayyım olarak atanacak ve mahkeme sonucunu beklemeden bu varlıkları satarak elde edilen tutarı geri kazanım hesaplarına aktaracak.
Tahsil edilen, iade edilen ve satışlardan elde edilen tüm gelirler TMSF nezdinde, TMSF'nin kendi malvarlığından ayrı ve her bir fon için özel olarak açılan "Geri Kazanım Hesabı" altında izlenecek. Bu hesaplardaki tutarlar kamu alacakları için dahi haczedilemeyecek, teminat gösterilemeyecek ve yalnızca fon pay sahiplerine yapılacak ödemeler için kullanılacak. Geri kazanılan tutarlar TMSF tarafından tasfiye ile görevli kuruluşlara, tasfiye tamamlanmışsa Yatırımcı Tazmin Merkezi’ne (YTM) aktarılarak pay sahiplerine dağıtılacak. Düzenlemenin tamamında kamuya ve Hazineye herhangi bir ek mali yük getirilmemesi anlayışı esas alınırken, yasalaşmasının ardından uygulamanın derhal başlatılması hedefleniyor.
"Asla kesin bir şekilde kamu kaynağı kullanılmayacak"
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, fon tasfiyesi ile ilgili kanun teklifini açıkladı.
Güler, fon tasfiyesi ile ilgili kanun teklifini açıklarken yaptığı konuşmada, ülkenin makroekonomik istikrarının ve finansal direnicinin en üst seviyede olduğunu söyledi.
Güler, fonların tasfiyesi sürecinde yapılacak ödemelerde asla kesin bir şekilde kamu kaynağı kullanılmayacağını vurguladı.
SPK'nın müdahalede bulunduğu fonların piyasaların genel resmi asla göstermediğini belirten Güler, sorunun fon piyasasında sınırlı bir alanda gerçekleştiğini dile getirdi.
Sunulan yasa teklifinin genel ya da sürekli bir tasfiye rejimini getirmediğine dikkat çeken Güler, söz konusu adımın sermaye piyasasına farklı etkisini ortadan kaldırmak için önemli bir adım olacağını ifade etti.
