Avrupa, kayıtların tutulmaya başlamasından bu yana görülen en şiddetli sıcak hava dalgasıyla mücadele ediyor. Kıta genelinde sıcaklıklar peş peşe ulusal rekorlar kırarken, kavurucu sıcak hava dalgası şimdi Balkanlar ve Ukrayna'ya doğru ilerliyor.
Uzmanlara göre sıcak hava dalgasını, meteorolojide Yunanca omega (Ω) harfine benzeyen görünümünden dolayı "omega blokajı" olarak adlandırılan atmosferik bir hava sistemi besliyor.
Bu sistemde Kuzey Afrika'dan gelen sıcak ve kuru hava, iki tarafındaki alçak basınç sistemleri nedeniyle bulunduğu bölgede hapsoluyor. Sonuç olarak sıcaklıklar mevsim normallerinin 18 derece üzerine kadar çıkıyor.
Avrupa bu tür sıcak hava dalgalarına karşı özellikle savunmasız durumda. Bunun başlıca nedenlerinden biri, evlerin yalnızca yaklaşık yüzde 20'sinde klima bulunması. Ayrıca kıtadaki konutların büyük bölümü sıcaklığı dışarı atmak yerine içeride tutacak şekilde inşa edilmiş durumda olması.
Bu, son iki ay içinde Avrupa'yı etkileyen ikinci büyük sıcak hava dalgası. İlki 24 Mayıs'ta başlamış, sıcaklıklar mevsim normallerinin 10 ila 15 derece üzerine çıkmış ve çok sayıda kişinin ölümüne yol açmıştı.
21 Haziran'dan bu yana 1300'den fazla ek ölüm
DSÖ verilerine göre 21 Haziran'dan bu yana Avrupa'da sıcak hava dalgasıyla bağlantılı 1300'den fazla "ek ölüm" kaydedildi.
Hayatını kaybedenler arasında kilitli araçlarda yaşamını yitiren çocuklar ile serinlemek amacıyla denetimsiz yüzme alanlarına girerek boğulan gençler de var.
En ağır etkilenen ülkelerden biri Fransa oldu.
Ülkenin ulusal halk sağlığı kurumu, yalnızca 24 Haziran'dan bu yana beklenenin üzerinde 1000 ölüm gerçekleştiğini açıkladı. Hayatını kaybedenlerin büyük bölümünü 65 yaş ve üzerindeki kişiler oluşturdu.
Fransa'da 18 Haziran'dan bu yana en az 74 boğulma vakası ölümle sonuçlandı. Ligue 2 futbolcularından Kenzo Kies'in de sıcak hava dalgası sırasında Rhone Nehri'nde boğularak yaşamını yitirdiği bildirildi.
Polonya'da ise pazar günü tek bir günde 17 kişi boğuldu.
Tedros, sıcak stresini "sessiz bir katil" olarak nitelendirerek Avrupa hükümetlerini sıcak hava eylem planlarını hayata geçirmeye çağırdı.
Türkiye'ye ilerleyecek
Uzmanlar sıcak hava dalgasının birkaç gün daha etkisini sürdüreceğini, ardından doğuya doğru ilerleyerek Türkiye ve Orta Asya'yı etkileyeceğini öngörüyor.
Salı gecesinden itibaren Balkanlar'da etkili olması beklenen fırtına sisteminin bir miktar serinleme getirmesi bekleniyor ancak sıcaklıkların yine de mevsim normallerinin üzerinde kalacağı tahmin ediliyor.
Uzmanlar: 'Bu artık yeni normal'
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) İklim Bilgilendirme Başkanı John Kennedy, "Bunun gibi sıcak hava dalgaları, değişen iklim koşullarında görmeyi beklediğimiz olaylar. 1976'daki tarihi sıcak hava dalgasından bu yana geçen 50 yılda Avrupa'nın ortalama sıcaklığı yaklaşık 2 derece arttı," dedi.
Fransız paleoklimatolog Jean Jouzel ise sıcak hava dalgaları sona erdiğinde siyasi ilginin de hızla azaldığını belirterek şu uyarıda bulundu:
"İnsanlar gözlerini kapatıyor ama durum son derece ciddi. Fransa'da 1947'den bu yana kaydedilen 52 sıcak hava dalgasının üçte ikisi 21. yüzyılın başından bu yana yaşandı."