Avrupa Birliği’nin yeni Giriş/Çıkış Sistemi'nin (Entry/Exit System – EES) tam olarak devreye alınması, yaz aylarında yaşanabilecek seyahat kaosuna ilişkin artan endişeler nedeniyle ertelendi. Avrupa Komisyonu, kararın cuma günü resmen doğrulandığını açıkladı.
Ekim 2025’te uygulanmaya başlanan yeni sınır kontrolleri, AB genelindeki havaalanları ve limanlarda kademeli olarak hayata geçiriliyor. Ancak biyometrik teknolojiye geçiş süreci, hava yolu, feribot ve Eurotunnel yolcuları için ciddi gecikmelere yol açan “başlangıç sorunlarıyla” karşılaştı.
Sistemin AB dış sınırlarında Nisan 2026 itibarıyla tamamen yürürlüğe girmesi planlanıyordu. Bu takvim şimdi Eylül 2026’ya ertelendi.
Lizbon Havalimanı EES’yi askıya aldı
EES’nin uygulandığı havalimanlarında, İngiltere, ABD ve diğer AB dışı ülkelerden gelen vizesiz yolcuların biyometrik verilerini özel kiosklar aracılığıyla kaydetmeleri gerekiyor.
Başlangıçta AB ülkelerinin üçüncü ülke vatandaşlarının yalnızca yüzde 10’unu sisteme dahil etmesi öngörülmüştü. Bu oran 9 Ocak itibarıyla yüzde 35’e çıkarıldı ve sistem onlarca yeni havaalanı ve limanda devreye alındı.
Ancak yeni sınır kontrolleri yolcular için ciddi sorunlar yarattı. İlk kez uygulanan prosedürler nedeniyle uzun kuyruklar oluşurken, bazı yolcular uçuşlarını kaçırdı.
Geçen yılın sonunda yayımlanan Havalimanları Konseyi Avrupa (ACI Europe) raporuna göre, biyometrik sistemin kademeli uygulanması havaalanlarında sınır kontrol sürelerini yüzde 70’e varan oranlarda artırdı. Yoğun dönemlerde bekleme süreleri üç saate kadar çıktı.
Aralık ayında ise Lizbon Havalimanı, sınır kontrollerindeki “ciddi eksiklikler” nedeniyle EES’yi üç ay süreyle askıya almak zorunda kaldı. Bekleme sürelerinin bazı durumlarda yedi saate ulaştığı bildirildi.
“Yaz kaosunu önlemek için esneklik”
AB ve Schengen sınırlarında EES’nin tam olarak uygulanmasına ilişkin son tarih, yaz dönemi riskleri nedeniyle Eylül ayına ertelendi.
Avrupa Komisyonu Sözcüsü Markus Lammert, 30 Ocak’ta düzenlenen basın toplantısında, “Bu ölçekte bir sistemi devreye almak son derece karmaşık bir görev,” dedi.
“Yaz dönemi için esnekliği artırarak, üye devletlere olası sorunları yönetmeleri ve en önemlisi yaz seyahat kaosunu önlemeleri için gerekli araçları sağlamış oluyoruz.”
Kararla birlikte üye ülkeler, ulaşım merkezlerinin kapasitesine ve yaşanan sorunlara göre biyometrik veri toplama sürecini daha esnek şekilde yönetebilecek.
Yolcular açısından bu, önümüzdeki aylarda sınır geçişlerinde pasaportların hâlâ manuel olarak damgalanabileceği anlamına geliyor.
Erteleme kararı, ACI Europe’un yolculara “önemli bir rahatsızlık yaşatıldığı” yönündeki sert eleştirilerinin ardından geldi.
ACI Europe Genel Direktörü Olivier Jankovec, Aralık ayında yaptığı açıklamada, sistemin genişletilmesinin “havaalanları ve havayolları için çok daha ciddi sıkışıklık ve sistemsel aksamalara yol açmasının kaçınılmaz” olduğunu söylemişti. Jankovec, bunun “ciddi güvenlik riskleri” doğurabileceği uyarısında bulunmuştu.
Ocak ayında seyahat sektörü birliği ABTA da AB sınır yetkililerine, geçiş sürecinde daha fazla acil durum önlemi uygulanması çağrısı yaptı.
ABTA CEO’su Mark Tanzer, “Sınır yetkililerini gecikmeleri en aza indirmek için ellerindeki tüm imkânları kullanmaya çağırıyoruz. Sistemi geçici olarak devre dışı bırakmak ya da kontrolleri sınırlamak gibi önlemler mevcut ve bunların uygulanmasını istiyoruz,” dedi.
Tanzer, şu ana kadar yaşanan bazı sorunların, bu önlemler devreye alınsaydı önlenebileceğini de vurguladı.
