2026 Nobel Kimya Ödülü'nü Fransız bilim insanı Henri Kagan ile Japon bilim insanı Kenso Soai kazandı.
Stockholm'deki İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi'nin açıklamasına göre, iki bilim insanı, ödüle "asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkileri ve otokatalizi keşfettikleri için" layık görüldü. Akademi, keşiflerin ilaç üretiminin temellerini geliştiren kimyagerler için belirleyici olduğunu belirtti.
Amino asitler gibi bazı moleküller, biri diğerinin ayna görüntüsü olan iki farklı biçimde bulunuyor. Canlı organizmalar ise bu ayna görüntülerinden yalnızca birini içeriyor. Bu tür kimyasal asimetrinin nasıl ortaya çıkabildiği, kimyagerler için uzun süre bir muamma olarak kaldı. Paris-Sud Üniversitesi'nden Kagan ile Tokyo Bilim Üniversitesi'nden Soai, bu soruya bir çözüm buldukları için Nobel'e layık görüldü.
Kimyagerler için en saygın ödül olan Nobel Kimya Ödülü'nün bu yılki toplam parasal değeri 12 milyon İsveç kronu, yani yaklaşık 1 milyon euro.
Ödül miktarı artırıldı
Nobel Vakfı, ödül miktarını kısa süre önce 12 milyon krona yükseltmişti. Vakfın genel müdürü Hanna Stjärne, konuyla ilgili şu açıklamayı yaptı: "Bu yıl Nobel Ödülü'nün 125'inci yılını kutluyoruz. Bu vesileyle ödül miktarını bir milyon artırabilmekten memnuniyet duyuyoruz."
İlk kez bir kadın açıkladı
Nobel Ödülü'nün 125'inci yılında bir ilk daha yaşandı. Vakfın tarihinde ilk kez Fizik, Kimya ve Ekonomi dallarındaki Nobel ödüllü isimleri bir kadın açıkladı.
Ödülleri açıklayan Belçika doğumlu Ellen Moons, 2026 yılının başında İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi'nin (KVA) yeni genel sekreteri olarak göreve başladı. Moons, akademinin 1739'daki kuruluşundan bu yana bu görevi üstlenen ilk kadın oldu.
Geçen yıl Kimya Nobel Ödülü'nü, metal-organik çerçeve bileşiklerinin geliştirilmesi nedeniyle malzeme bilimciler Susumu Kitagawa (Japonya), Richard Robson (Avustralya) ve Omar Yaghi (ABD) kazanmıştı.
Kimya Nobel Ödülü 1901'den bu yana 198 farklı araştırmacıya verildi. Bunlardan ikisi ödülü iki kez kazandı. Ödül sahipleri arasında şimdiye kadar sekiz kadın yer aldı. Bunların arasında radyoaktif elementler polonyum ve radyumu keşfeden Marie Curie (1911) ile gen makası geliştirmeleri nedeniyle 2020'de ödüle layık görülen Emmanuelle Charpentier ve Jennifer Doudna da bulunuyor.
Sırada Edebiyat, Barış ve Ekonomi var
Bu yılki Edebiyat ve Barış Nobel Ödülü sahipleri, sırasıyla Perşembe ve Cuma günü açıklanacak. Pazartesi günü ise İsveç Merkez Bankası'nın kurduğu, "Ekonomi Nobel Ödülü" olarak bilinen ödülün sahibi belli olacak.
Ödüllerin törenle takdimi, geleneksel olarak ödülün kurucusu Alfred Nobel'in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık'ta yapılacak.
