Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek Bloomberg HT – Habertürk ortak yayınına katıldı. Bakan Şimşek, küresel ve Türkiye ekonomisine yönelik değerlendirmelerde bulundu.
Şimşek, İran savaşıyla ilgili olarak yaşanan arz yönlü şokun İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana yaşanan en büyük şok olduğunu belirtti. Tedarik zincirinin normale dönmesinin aylar alacağını söyleyen Şimşek, “Bir taraftan finansal koşullar sıkılaşırken, büyümeye yönelik endişelerin artması pek çok ülkeden çıkışlara da yol açıyor” dedi.
Şimşek ayrıca, “Hammadde fiyatlarında artış uzun süre gündemde kalırsa, küresel resesyon, stagflasyon riski bile yaratır. Umarım ateşkes sürer ve nihai anlaşma yapılır” ifadelerini kullandı.
Bakan Şimşek'in konuşmasından öne çıkanlar şöyle:
Küresel enflasyon beklentileri yükseldi. Gelişmekte olan ülkelerin makro ekonomik temelleri genelde sağlam, ortam yatıştığında asıl buralara bakılacak.
Krizin etkisi yayılıma ve süresine bağlı, sürenin 45 günün altında olması değerli. Risk iştahının tekrar dönmesi ihtimali kuvvetli. Savaşın 1 ay sürmesini ana senaryo olarak düşündük, bizim öngörülerimizin çok dışına çıkılmadı.
Türkiye, gelişmekte olan ülkelere göre iyi performans gösterdi
Savaşın başlamasının hemen ertesinde, Finansal İstikrar Kurulu toplantısı yaparak, yapılması gerekenleri kararlaştırdık.
Türkiye gelişmekte olan ülkelere göre daha iyi performans sergiledi, petrol ithalatçısı olmamıza, taraf olmamakla birlikte savaş bölgesine yakın olmamıza rağmen.
Uyguladığımız program var ve kazanımların heba olmasını istemeyiz, eşelmobil'in devreye alınması önceliklendirdiğimizin göstergesi. Eşel mobil uygulanmasa mazot 103 TL, benzinin litresi 78 TL olacaktı.
Borsa İstanbul'da tedbir aldık, SPK tedbirler aldı, Merkez Bankası tedbir aldı, gerekirse başka araç setiyle tedbirler alırız.
Senaryolara göre çekmecemizde tedbirlerimiz hazır, biz senaryolara göre işlerimizi götürüyoruz.
Rezerv niye tutulur, uluslararası yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve şoklarda tampon görevi görmesi için.
Rezervlerimiz güçlü, şu an bir sorun yok
Rezerv uluslararası yükümlülüklerin yerine gelmesi ve şoklarda tampon görmesi için tutulur. Rezervlerde giriş ve çıkışlar tek yönlü olabiliyor, bunları yönetmeniz gerekiyor. Rezerv yönetimi TCMB'de.
Yaklaşık 162 milyar dolarlık bir rezervimiz var. Rezerv yeterliliğinde geçmişten daha iyiyiz, IMF'nin göstergesine yakınız. Rezervlerde şu an bir sorun yok, rezervlerimiz güçlü. Swap hariç net rezervde de artıdayız.
Politikalarımız çok sağlıklı yönetildiğinden dönüşler çok hızlı oluyor. Dün fon akışında güçlü bir giriş başladı.
Biz kısa vadeli girişleri cezalandırıyoruz. Merkez Bankamız bunları daha pahalı hale getirecek önlemler aldı.
İhracatçı açısından kur üzerinden sorun olmadı
Geçen sene sepet bazında bakıldığında ihracatçı açısından kur üzerinden sorun olmadı. Bu yıl TCMB belli parametrelerle süreci yönetiyor, bu yıl önemli olan enflasyon farklarıdır.
Reel sektörün açık pozisyonu 200 milyar dolar civarında. Orada da gerçeklikten kopuk, 1 liralık değer kaybı 200 milyar TL etki yaratıyor.
Dış talebin ihracata etkisi kura göre 11 kat daha fazla.
OECD ülkeleri içinde en ucuz doğal gaz ve elektriği veriyoruz
Rekabet gücünü artırmak için ne yapabiliriz, OECD ülkeleri içinde en ucuz doğal gaz ve elektrik fiyatlamalarından biri bizde.
Rekabet gücünü artırma konusunda, demiryolu ile limanları bağlama politikamız tam olarak bu amaca yönelik, navlun gibi kalıcı politikalar ve çözümler için uğraşıyoruz.
Emek yoğun sektörlere finansman kolaylığı veriyoruz
Emek yoğun sektörlere finansmana erişim kolaylığı veriyoruz, elektriği dünyaya göre daha ucuza veriyoruz, maliyetlerinin yarıya yakınını destekliyoruz.
Sanayicimizin katma değer zincirinde daha yukarı çıkması için destekler veriyoruz, reel sektörle diyaloğumuz güçlü. Sanayimizin güçlenmesi önceliğimiz ama geçici çözümler değil, kalıcı çözümlere ve dönüşüme ihtiyacımız var, Dönüşüme destek veriyoruz.
Enflasyon beklentilerinde bir miktar bozulma görüyoruz
Dünyada olanlardan bağımsız değiliz ama şokları yönetmekte iyiyiz, enflasyon beklentilerinde yıl sonu için biraz bozulma görüyoruz.
Geldiğimiz noktada şokun enflasyona etkilerini yaşıyoruz, enflasyon beklentisinde bir miktar yükselme, büyümede bir miktar azalma var ama petrol fiyatlarında artış nedeniyle cari açık beklentisinde ciddi artış beklentisi oluştu.
OVP'yi yılda bir yayınlıyoruz, her gelişmede rakamları revize edemeyiz. Yıl sonu enflasyon beklentisi TCMB anketine göre yüzde 25,4, ateşkes eğer sürer ve kalıcı barış sağlanırsa bu beklentilerin abartılı olduğu kanısındayız.
En büyük önceliğimiz hayat pahalılığı
Programın en büyük önceliği hayat pahalılığıyla mücadele. Dezenflasyonda kararlılık devam ediyor, cari dengede değişmeler yönetilebilir seviyede, turizmde güçlü bir ülkeyiz, savaş nedeniyle Türkiye'ye talep artması da mümkün.
Petrol fiyatlarındaki durumu eylülde değerlendireceğiz
Dün itibariyle yılın tamamı için petrol 80 dolar civarına geri geldi, bizim senaryomuz 65 dolardı, 15 doları değerlendirmemiz lazım ama değişkenlik sürüyor, değerlendirmeyi eylülde yapacağız.
Maliyet artışını sınırlamak için ciddi bir çaba içerisindeyiz. Ama gerçeklikten kopuk fiyatlama yapan şirketler var. Ticaret Bakanlığımız bu konuda iyi bir performans gösteriyor.
Bölgemizdeki entegrasyon menfaatimize ama fırsatçı değiliz. Biz böyle bir coğrafyada istikrar adası olarak öne çıkıyor. Türkiye önemli avantajlara sahip.
İstanbul Finans Merkezi'ndeki teşvikleri radikal olarak ele aldık, paylaşacağız. Kalıcı üretim için de firmalara radikal olarak ne yapabiliriz onlara bakıyoruz.
İhracatçı imalatçılara kurumlar vergisi indirimi için çalışıyoruz. Yurt dışından gelecek şirketlere cazip koşullar için de çalışıyoruz.
Gündemimizde stopaj yok
Herkesten kazandığı ölçüde vergi almaya devam edeceğiz. Program öncesinde KKM ya da diğer mevduat türlerinde vergi yoktu ya da sembolikti. Paradan para kazanandan vergi almaya devam edeceğiz. Gündemimizde stopaj yok, ne artırma ne de azaltma yönünde.
Zora düşen firmalarımız defterdarlıklara başvurusa zaten taksitlendirme yapıyoruz ama yapılandırma şeklinde bir vergi affı kesinlikle olmayacak.