5 Ağustos'ta yapılan seçimde başkan vekilliğini CHP'nin adayı Sibel Tan Çetinkaya kazanmış ancak AK Parti'nin itirazı sonrasında seçimin yenilenmesine karar verilmişti.

5 Eylül Cumartesi olarak belirlenen seçimde mecliste salt çoğunluğa ulaşılamaması nedeniyle oylama 8 Eylül'e ertelenmişti.

Üsküdar Belediyesi'nin 46 koltuklu meclisinde tutuklu Belediye Başkanı Sinem Dedetaş ve oylamayı yönetecek başkan vekili hariç CHP'nin 23, AKP'nin 18, MHP'nin ise 3 üyesi bulunuyor.

Seçim öncesi belediye meclisinde dengeleri değiştirecek gelişmeler yaşandı.

Geçen hafta dört CHP'li meclis üyesi, Ahmet Başbaydar, Ayhan Aydın, Hüseyin Kazan ve Tahsin Usta, partilerinden istifa ederek AK Parti'ye katıldıklarını açıkladı.

CHP üyelerinden Amine Cansu Çelik, Mithat Özdemir ve Ekrem Baki geçtiğimiz günlerde gözaltına alındı. Mithat Özdemir 4 Eylül akşamı serbest bırakıldı. Çelik ve Baki ise tutuklandı.

Baki uzun yıllar AK Parti'de siyaset yaptıktan sonra Mayıs 2025'te partisinden istifa etmiş ve daha sonra CHP'ye geçmişti.

Böylelikle Üsküdar Belediye Meclisi'nde AK Parti'nin vekil sayısı 18'e yükseldi. MHP'nin 3 vekili bulunuyor. CHP'nin ise 23 vekili bulunuyor ancak CHP'nin iki üyesinin tutuklanmasıyla Cumhur ittifakı ve CHP grubunun sayıları eşitlenmiş oldu.

Birinci Başkan Vekili Ali Aral ile Başkan Yardımcısı Nihat Doğan da savcılıkta ifadeye çağırıldı. İki isim ifade verdikten sonra serbest bırakıldı.

Başkan vekili seçiminde ilk turlarda üçte iki çoğunluk aranıyor. Bunun sağlanamaması durumunda salt çoğunluğun arandığı bir tur daha yapılıyor. Salt çoğunluğa ulaşılamadığı takdirde ise başkan vekili kura ile seçiliyor.

5 Ağustos'taki oylamada iki aday da nitelikli çoğunluğa ulaşamamış, CHP'nin adayı dördüncü turda salt çoğunlukla seçilmişti.

Mızraklı’nın tahliyesinin ardından ilk olarak İstanbul’a ardından Diyarbakır'a gitmesi bekleniyor.

Selçuk Mızraklı, 2019 yerel seçimlerinde HDP’den Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanı seçildi.

Mızraklı, İçişleri Bakanlığı tarafından 19 Ağustos 2019’da görevden alındı ve yerine aynı gün kayyım atandı.

Cezaevindeki son 5 yılını eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş ile aynı koğuşta geçiren Mızraklı’nın tahliye edileceğini daha önce Demirtaş duyurmuştu.

İngiliz yayın kuruluşu BBC'nin haberine göre; 5 yıllık süreyi kapsayan anlaşma doğrultusunda Liverpool, THY'den sezon başına 60 milyon sterlin kazanacak. Toplam değeri 300 milyon sterlin ( 19 milyar 649 milyon 706 bin TL) seviyesine ulaşan sözleşme, kulübün kasasına çok büyük bir ekonomik güç sağlayacak. Liverpool'un 2010 yılından bu yana forma önü sponsoru olan Standard Chartered ile mevcut kontratının yıllık 50 milyon sterlin değerinde olduğu belirtilirken, THY anlaşmasının Premier Lig tarihinde "yalnızca forma önü sponsorluğunu kapsayan" en değerli ticari sözleşme olduğuna dikkat çekiliyor.

THY İletişim Başkanlığı, anlaşmanın Liverpool FC’nin ticari tarihinde yeni bir dönemi başlatacağını ve kulübün ana partnerinde 17 yıl sonra gerçekleşen ilk değişiklik olduğunu açıkladı.

Anlaşma ile Haziran 2027 itibarıyla başlayacak iş birliği, küresel erişime sahip ve dünyanın dört bir yanındaki insanları buluşturma vizyonunu paylaşan iki markayı bir araya getirecek.

Taraftar kitlesi tüm kıtalara yayılan Liverpool FC ile İstanbul merkezli geniş uçuş ağı sayesinde dünyada en fazla ülkeye uçan hava yolu olan Türk Hava Yolları, insanları, kültürleri ve destinasyonları birbirine bağlayacak.

Bu yeni iş birliği, Liverpool FC formasının tarihinde de önemli bir dönüm noktası olacak. Dünya sporunun en ikonik alanlarından biri olarak kabul edilen formanın ön yüzü, kulüp tarihinde uzun soluklu ve anlamlı iş birlikleriyle özdeşleşen özel bir konuma sahip.

Türk Hava Yolları, Liverpool FC’nin saha içinde ve dışında yeni bir döneme adım atacağı 2027/28 sezonundan itibaren bu tarihin bir parçası olacak.

Türk Hava Yolları Genel Müdürü Ahmet Olmuştur, iş birliğine ilişkin şunları söyledi:

“Liverpool Futbol Kulübü, köklü mirası ve dünyanın dört bir yanına yayılan güçlü taraftar topluluğuyla dünyanın en tanınmış ve saygın futbol kulüplerinden biri. Türk Hava Yolları’nın Kulübün Ana Partneri olacak olmasından ve markamızın dünya sporunun en ikonik formalarından birinde yer alacak olmasından büyük memnuniyet duyuyoruz.

Dünyada en fazla ülkeye uçan hava yolu olarak insanları, kültürleri ve kıtaları birbirine bağlamak, kimliğimizin temelinde yer alıyor. Bu iş birliği; küresel erişimleri, mükemmeliyet anlayışları ve dünyanın dört bir yanında milyonlarca insana ilham verme güçleriyle öne çıkan iki global markayı bir araya getiriyor.

Anlaşma aynı zamanda Türk Hava Yolları’nın dünya sporuna uzun yıllardır verdiği desteğin yeni ve önemli bir aşamasını temsil ediyor. Sporun sınırları aşan ve toplulukları bir araya getiren eşsiz gücüne inanıyoruz. Bu yeni dönemde Liverpool FC ve dünyanın dört bir yanındaki taraftarlarıyla birlikte ilerlemeyi sabırsızlıkla bekliyoruz.”

Mladic, Sırbistan'ın başkenti Belgrad'da, Aziz Luka Kilisesi'nde yapılan ayinin ardından, kilisenin yakınındaki Topcider Mezarlığı'na defnedildi. Avrupa Birliği (AB), aday ülke Sırbistan'da "savaş suçlularının yüceltilmesini" kınadı.

1992-1995 Bosna Savaşı sırasında işlediği soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar nedeniyle müebbet hapis cezası alan Mladiç, öldüğünde 84 yaşındaydı.

Mladiç'in adı, Temmuz 1995'te komutası altındaki Sırp güçlerin, Birleşmiş Milletler (BM) güvenli bölgesini bastığı ve yaklaşık 8 bin Müslüman erkek ve çocuğu öldürdüğü Srebrenitsa Katliamı'nın bir numaralı ismi olarak tarihe geçmiş durumda.

Bu nedenle Sırbistan Adalet Bakanı Nenad Vujiç'in, Mladiç'in "devlet töreniyle" defnedileceği duyurusu Brüksel'de büyük öfkeye yol açmıştı. AB Komisyonu'nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, Sırbistan'da Mladiç'in "yüceltilmesini" protesto olarak ülkeye yapacağı ziyareti iptal etti.

Cumhurbaşkanı Vuçiç törene katılmadı

Yoğun programı nedeniyle cenazeye katılamadığını bildiren Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç, eski generalin "yüceltildiği" suçlamalarını reddetti.

Cenaze töreninin Mladiç'in ailesi tarafından düzenlendiğini öne süren Vuçiç, devletin sadece etkinliğin güvenliğini sağladığını ifade etti. Aziz Luka Kilisesi, normalde devlet töreni ile gerçekleştirilen cenazelerinin yapıldığı Belgrad'ın merkezindeki Aziz Sava Katedrali'nden bariz bir şekilde daha küçük.

Törenin yapıldığı Pazartesi günü sabahın erken saatlerinden itibaren tabutun sergilendiği kilisenin önünde uzun kuyruklar oluştu. Yüzlerce kişi Mladiç'e son saygısını sunmak için sıraya girdi.

Kilisenin içine giren birçok kişi ise, madalyalar ve Mladiç'in tipik subay şapkasıyla süslenmiş tabutunu öptü. Ortodoks rahiplerin dualar okuduğu törende, asker ve gazilerden oluşan bir grup saygı nöbeti ile tabutun etrafında yer aldı. Cenaze törenine Sırp hükümetinin birçok bakanının yanı sıra Rusya'nın Sırbistan Büyükelçisi ve Bosna-Hersek'in iki entitesinden biri olan Sırp Cumhuriyeti'nin eski Cumhurbaşkanı Milorad Dodik de katıldı.

Tabutu askerler taşıdı

Cenaze töreninin ardından tabut askerler tarafından dışarı taşındı. Burada da caddeleri dolduran binlerce kişi Mladiç'in geçişini izlerken, alanda Mladiç'in fotoğrafının olduğu Sırbistan bayrakları görüldü.

AB: Savaş suçlarından zarar görenlerle dayanışma içindeyiz

Brüksel'deki AB Dış İlişkiler Servisi (EEAS) sözcülüğünden yapılan açıklamada, "soykırımın inkârının en temel Avrupa değerlerine aykırı olduğu" bildirildi.

Bunun "AB'de veya AB'ye aday ülkelerde yeri yok" ifadesini kullanan sözcülük, AB'nin "Eski Yugoslavya ülkelerinde savaş suçlarından zarar gören tüm kurbanlar, hayatta kalanlar ve aileleriyle dayanışma içinde olduğunu" vurguladı. Açıklamada ayrıca, Brüksel'in Batı Balkan ülkelerini "uzlaşma ve istikrar çabalarında desteklediği" belirtildi.

Lakabı "Bosna Kasabı"

Srebrenitsa Anneleri Derneği ise, Mladiç'in cenaze törenini "utanç" olarak nitelendirdi ve uluslararası kurumları harekete geçmeye çağırdı. X hesabından açıklama yapan dernek, "Savaş suçlusu, mahkûm Mladiç'in cenazesi son 70 yılda Avrupa'daki en büyük faşist gösteriye dönüşme tehlikesi taşıyor" denildi.

Von der Leyen: Ratko Mladić mahkûm bir savaş suçlusu

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, X hesabından yaptığı açıklamada, "Dün Belgrad'da Ratko Mladić'ın cenazesinden gelen görüntüler şok ediciydi." ifadelerini kullandı.

Von der Leyen, şunları kaydetti:

"Ratko Mladić mahkûm bir savaş suçlusu. Soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan sorumlu tutuldu. Srebrenica soykırımı ve diğer suçlar nedeniyle ömür boyu hapis cezasını çekerken öldü. Resmi destek unsurları ve cenazede bazı üst düzey Sırp yetkililerin varlığı derin bir pişmanlık uyandırıyor. Bunlar, Avrupa'nın yakın tarihindeki karanlık bir bölümüyle yüzleşmede başarısızlığı gösteriyor ve Sırbistan'ın Avrupa Birliği yolunu temel alan değerlere ters düşüyor. Düşüncelerimiz, eski Yugoslavya ülkelerinde işlenen suçların tüm mağdurlarıyla birlikte."

Türkiye'nin puanı, bir önceki PISA araştırmasının yapıldığı 2022'ye göre fen bilimleri, okuma ve matematiğin üçünde de yükseldi.

OECD, Türkiye'yi 2022-2025 döneminde üç temel alanda birden performansını artıran az sayıdaki ülke ve ekonomi arasında gösteriyor.

Türkiye'nin ortalama fen bilimleri puanı 2022'ye göre 18 puan artarak 494'e, okuma puanı 16 puan artarak 472'ye, matematik puanı ise OECD'nin değişim hesabına göre 8 puan artarak 462'ye çıktı.

DW Türkçe'den Pelin Ünker'in derlediği habere göre Türkiye, PISA 2025'te fen bilimlerinde 19'uncu, okumada 18'inci, matematikte ise 28'inci sırada yer aldı. Sıralaması 2022'ye göre fende 15, okumada 17, matematikte 10 basamak yükseldi.

Türkiye OECD ortalamasının üzerinde mi?

Türkiye'deki yükselişe karşılık OECD ortalaması üç alanda da geriledi.

2022-2025 arasında OECD ortalaması fen bilimlerinde 3, okumada 14, matematikte 9 puan azaldı. PISA 2025'te OECD ortalama puanı fen bilimlerinde 482, okumada 461, matematikte 463 oldu.

Böylece Türkiye fen bilimlerinde OECD ortalamasının 12, okumada 11 puan üzerinde yer alırken matematikte yalnızca 1 puan altında kaldı.

Fen bilimlerinde Türkiye 494 puanla Polonya'nın hemen ardından gelirken Çekya, Belçika, Almanya, Hollanda, İsveç, Fransa ve İtalya'nın üzerinde yer aldı. Okumada da Finlandiya ve İtalya'nın hemen ardından gelen Türkiye; İsviçre, Çekya, Avusturya, İsveç, Belçika ve Almanya'yı geride bıraktı.

Matematikte ise 462 puanla OECD ortalamasının hemen altında kaldı.

PISA 2025'te ayrıca değerlendirilen hesaplamalı problem çözme alanında Türkiye'nin ortalama puanı 473 oldu. OECD ortalaması ise 500 puandı. Böylece Türkiye bu alanda OECD ortalamasının 27 puan altında kaldı.

OECD'de PISA performansı geriliyor

PISA 2025'e 91 ülke ve ekonomiden 760 binden fazla öğrenci katıldı.

Öğrenciler yaklaşık 33 milyon 15 yaşındaki genci temsil ediyor.

Türkiye'deki yükseliş, OECD ülkelerindeki uzun dönemli gerilemenin sürdüğü bir dönemde gerçekleşti. 2015-2025 arasında OECD ortalaması matematikte 22, okumada 28, fen bilimlerinde ise 7 puan düştü.

OECD'ye göre performans kaybı yalnızca Covid-19 salgınıyla açıklanamıyor. Özellikle okumadaki gerileme pandemi öncesinde başlamış durumda.

Dijitalleşme ve ekran kullanımının artması ile öğrencilerin hobi olarak daha az okuması OECD'nin tartıştığı etkenler arasında.

Türkiye'nin uzun dönemli eğilimi ise farklı. Fen bilimlerinde 2015'te 425 olan ortalama puan 2018'de 468'e, 2022'de 476'ya ve 2025'te 494'e yükseldi.

Matematikte 2015'te 420 olan puan 2018'de 454'e çıktı, 2022'de 453, 2025'te 462 oldu. Okumada ise 2015'te 428 olan puan 2018'de 466'ya çıktı; 2022'de 456'ya geriledikten sonra 2025'te 472'ye yükseldi.

Düşük performanslı öğrenci oranı geriledi

Türkiye'deki iyileşme temel yeterlilik düzeyine ulaşan öğrencilerin oranına da yansıdı.

Fen bilimlerinde öğrencilerin yüzde 81'i en az ikinci yeterlilik düzeyine ulaştı. OECD ortalaması yüzde 74. En yüksek iki performans düzeyindeki öğrencilerin oranı ise Türkiye'de ve OECD'de yüzde 7.

Matematikte temel yeterlilik düzeyine ulaşanların oranı Türkiye'de yüzde 64, OECD'de yüzde 65. En yüksek performans gösterenlerin oranı her ikisinde de yüzde 8.

Okumada ise Türkiye'deki öğrencilerin yüzde 76'sı temel yeterlilik düzeyine ulaşırken OECD ortalaması yüzde 69. Ancak en yüksek okuma düzeyine ulaşanların oranı Türkiye'de yüzde 4, OECD'de yüzde 6.

Türkiye'de 2015'e kıyasla temel yeterlilik seviyesinin altında kalan öğrenci oranı matematik ve okumada 16'şar yüzde puan, fen bilimlerinde ise 25 yüzde puan azaldı.

Puanlar yükselirken başarı farkı açıldı

Ancak ortalama performanstaki yükseliş öğrenciler arasında aynı ölçüde gerçekleşmedi.

2022 ile 2025 arasında en yüksek puan alan yüzde 10'luk öğrenci grubu ile en düşük puan alan yüzde 10'luk grup arasındaki fark matematik ve fen bilimlerinde büyüdü. Okumada ise anlamlı bir değişiklik olmadı.

Sosyoekonomik açıdan en avantajlı yüzde 25'lik gruptaki öğrenciler de en dezavantajlı yüzde 25'lik gruptakilerden fen bilimlerinde 81 puan daha yüksek sonuç aldı. OECD ortalamasında fark 85 puan.

Ancak 2015-2025 arasında bu fark Türkiye'de genişlerken OECD genelinde daraldı. Türkiye'de avantajlı öğrencilerin performansı dezavantajlı öğrencilerden daha fazla yükseldi.

Buna karşılık Türkiye'deki dezavantajlı öğrencilerin performansı uluslararası karşılaştırmada görece yüksek.

Uluslararası sosyoekonomik ölçeğin en alt çeyreğinde bulunan Türkiye'deki öğrencilerin fen ortalaması 466 puan ve OECD'ye göre bu, benzer sosyoekonomik koşullardaki öğrenciler arasında en yüksek sonuçlardan biri.

Dezavantajlı öğrencilerin yüzde 13'ü de Türkiye'deki fen performansının en yüksek yüzde 25'lik grubunda yer aldı. OECD ortalaması yüzde 12.

Her iki öğrenciden biri en az bir gün okula gitmedi

Akademik sonuçlardaki iyileşmeye karşın devamsızlık Türkiye'nin en dikkat çekici sorunlarından biri.

Öğrencilerin yüzde 53'ü PISA sınavından önceki iki hafta içinde en az bir tam gün okula gitmediğini bildirdi. OECD ortalaması yüzde 22.

Aynı dönemde Türkiye'deki öğrencilerin yüzde 41'i en az bir dersi kaçırdığını söyledi. OECD ortalaması yüzde 24. Okula en az bir kez geç kaldığını belirtenlerin oranı ise Türkiye'de yüzde 49, OECD'de yüzde 50.

Tam gün devamsızlık oranı 2018'de yüzde 52, 2022'de ve 2025'te yüzde 53 olarak ölçüldü.

Öğrencilerin yüzde 28'i okulu "zaman kaybı" görüyor

Türkiye'deki öğrencilerin yüzde 73'ü birçok farklı şeyi merak ettiğini, yüzde 68'i ise zorlayıcı bir işle karşılaştığında daha fazla çaba gösterdiğini söylüyor. İkinci oran OECD'nin yüzde 60'lık ortalamasının üzerinde.

Buna karşılık öğrencilerin yüzde 28'i okulun "zaman kaybı" olduğunu düşünüyor. OECD ortalaması yüzde 24. Bu oran 2022'ye göre 6,5 yüzde puan azalsa da aynı dönemde meraklı olduğunu söyleyenlerin oranı 4, zorlandığında daha fazla çaba gösterdiğini belirtenlerin oranı 2,9 yüzde puan geriledi.

Öğretmen açığı azalırken materyal sorunu arttı

Okul müdürlerinin yanıtlarına göre Türkiye'deki öğrencilerin yüzde 8'i öğretmen eksikliğinin eğitimi aksattığı okullarda bulunuyor. OECD ortalaması yüzde 39. Türkiye'de bu oran 2022'de yüzde 16'ydı.

Buna karşılık ders kitabı, bilişim ekipmanı, kütüphane veya laboratuvar malzemesi gibi eğitim materyallerinin eksikliğinin öğretimi aksattığı okullardaki öğrencilerin oranı 2022'de yüzde 15'ten 2025'te yüzde 24'e yükseldi.

Cep telefonu yasağı OECD'nin çok üzerinde

Türkiye'deki öğrenciler okulda öğrenme amacıyla dijital cihazlarda günde ortalama 1,3 saat geçiriyor. OECD ortalaması 1,7 saat.

Öğrencilerin yüzde 18'i fen derslerinin çoğunda veya tamamında sınıf arkadaşlarının dijital cihazlar nedeniyle dikkatinin dağıldığını bildiriyor. OECD ortalaması yüzde 28.

Sosyoekonomik koşullar dikkate alındığında, fen derslerinde sınıf arkadaşlarının dijital cihazlar nedeniyle dikkatinin dağıldığını bildiren öğrencilerin fen puanı, bunu bildirmeyen öğrencilere göre Türkiye'de ortalama 30 puan daha düşük. OECD genelinde fark 11 puan.

2025'te Türkiye'deki öğrencilerin yüzde 83'ü cep telefonunun okul sınırları içinde yasak olduğu okullarda bulunuyor. Oran 2022'de yüzde 62'ydi. OECD ortalaması ise aynı dönemde yüzde 34'ten yüzde 49'a çıktı.

Öğrencilerin yarısı yapay zekayı öğrenmek için kullanıyor

Türkiye'deki öğrencilerin yüzde 52'si yapay zeka sohbet botlarını öğrenmelerine yardımcı olması için haftada en az bir kez kullandığını belirtiyor. OECD ortalaması yüzde 46.

Yeni bir konuda ön araştırma için yapay zeka kullananların oranı Türkiye'de yüzde 44, OECD'de yüzde 31. Yazılı ödev için metin taslağı hazırlatmak amacıyla kullananların oranı da Türkiye'de yüzde 44, OECD'de yüzde 29.

Türkiye'deki öğrencilerin yalnızca yüzde 8'i PISA'nın incelediği okul çalışmalarında yapay zeka sohbet botlarını hiç veya neredeyse hiç kullanmadığını belirtiyor. OECD ortalaması yüzde 14.

Zorbalık yeniden arttı

Türkiye'deki öğrencilerin yüzde 21'i ayda birkaç kez veya daha sık en az bir tür zorbalığa maruz kaldığını bildirdi. OECD ortalaması yüzde 20.

Zorbalık Türkiye'de 2018-2022 arasında gerilemiş ancak 2022-2025 arasında yeniden artmış durumda.

İzinleri olmadan kendileri hakkında üzücü bilgilerin internette yayımlandığını ayda birkaç kez veya daha sık bildiren öğrencilerin oranı ise Türkiye'de de OECD genelinde de yüzde 3.

Aile desteğinde düşüş

Türkiye'de anne-babasının ya da velisinin haftada en az bir kez okulda ne yaptığını sorduğunu belirten öğrencilerin oranı 2022'de yüzde 66'dan 2025'te yüzde 63'e düştü.

Okulda yaşadığı sorunları ailesiyle haftada en az bir kez konuştuğunu söyleyenlerin oranı ise yüzde 53'ten yüzde 43'e geriledi. OECD'ye göre aile desteğindeki düşüş PISA'ya katılan ülke ve ekonomilerin neredeyse tamamında görülüyor.

Bakanlıktan açıklama: PISA 2025 Türkiye sonuçları, tüm dünyayla eş zamanlı olarak açıklandı

Milli Eğitim Bakanlığı da PISA 2025 sonuçlarını duyurdu. Bakanlığın açıklaması şöyle:

OECD tarafından 15 yaş grubunda örgün eğitime devam eden öğrencilerin fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarını değerlendirmek ve ülkeleri karşılaştırabilmek amacıyla üç yılda bir gerçekleştirdiği araştırmaya, Türkiye 2003 yılından bu yana katılıyor. PISA araştırmasında 2003'te 41, 2006 yılında 57, 2009 ve 2012 yıllarında 65, 2015 yılında 72, 2018 yılında 79, 2022 yılında ise 81 ülke yer aldı.

PISA 2025 nihai uygulaması, Türkiye'de 14 Nisan-16 Mayıs 2025'te 12 bölgeden 56 ilde bulunan 203 okuldan 7 bin 702 öğrencinin katılımıyla bilgisayar tabanlı gerçekleştirildi.

PISA sonuçlarına ilişkin kamuoyuna iki ayrı rapor sunuldu. Bunlardan biri Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından açıklanan ülke raporu, diğeri ise OECD tarafından kaleme alınan ve www.oecd.org/pisa adresinde yayımlanan rapor oldu.

Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından açıklanan ülke raporuna göre Türkiye, PISA 2025'te her üç alanda da 2022'den daha yüksek puan elde etti.

Uzun vadede OECD ülkelerinin ortalama puanları her üç alanda düşerken, Türkiye'nin ortalama puanı yükseldi

PISA araştırmasına Türkiye'nin katıldığı ilk uygulama olan 2003 yılına kıyasla, tüm dünyada ve OECD genelinde eğitim performansları belirgin bir şekilde düşerken Türkiye, fen bilimleri alanında 2003 yılında 434 olan puanını 60 puan artırarak 494'e yükseltti. Türkiye, okuma becerilerinde 2003 yılında 441 olan puanını 31 puan artırarak 472'ye, matematik alanında ise 423 olan puanını 39 puan artırarak 462'ye yükseltti ve eğitim alanında tarihî bir başarıya imza attı.

Uzun vadede Türkiye'nin her üç alanda da başarı sıralaması, yüzde 50'nin üzerinde yükseldi

PISA 2003'te 41 ülke yer alırken, PISA 2025'te katılımcı ülke sayısı 91'e yükseldi. Ülke sayısındaki bu değişiklik nedeniyle Türkiye'nin uzun vadeli performansı, göreli sıralamayı gösteren yüzdelik dilim üzerinden karşılaştırıldı.

Türkiye, PISA 2003'ten 2025'e üç alanda da göreli sıralamasını yükseltti. Fen bilimlerinde 2003'te 35. sırada bulunan Türkiye, 2025'te 19. sıraya yükseldi. Böylece göreli sıralama konumunu yüzde 64 oranında iyileştirdi. Okuma becerilerinde 33. sıradan 18. sıraya yükselen Türkiye, göreli sıralamasını yüzde 60 oranında iyileştirdi.

Matematikte ise Türkiye, 34. sıradan 28. sıraya yükseldi. Bu alanda göreli sıralama konumu yüzde 52 oranında iyileşti. Böylece Türkiye, uzun vadede fen bilimleri, matematik ve okuma becerilerinin üçünde de göreli sıralamasını yüzde 50'nin üzerinde yükseltti. Türkiye son 10 yılda her üç alanda da performansını sürekli artıran tek OECD üyesi ülke oldu.

OECD ülkelerinin son 10 yıllık puan değişimlerine göre Türkiye fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının üçünde de puanını artıran tek OECD üyesi ülke oldu.

Türkiye, aynı zamanda 2022 sonuçlarına kıyasla her üç alanda puanını en fazla arttıran OECD ülkesi oldu.

Bir önceki PISA uygulamasına göre OECD üyesi ülkeler arasında her üç alanda da puanını en fazla artıran ülke, Türkiye

Fen bilimleri ve matematik alanlarındaki PISA 2025 Türkiye ortalamaları, PISA'da şimdiye kadar elde edilen en yüksek sonuçlar arasında yer aldı. Türkiye, PISA 2022 uygulamasına göre PISA 2025'te her üç alanda da puanını en fazla artıran ülke oldu. Böylece Türkiye, PISA 2025'te ilk defa fen bilimleri ve okuma becerileri alanında OECD ülkeleri ortalamasının üzerinde performans gösterdi. Matematik alanında ise yükselişini sürdürerek OECD ortalamasını yakaladı.

Türkiye'nin tüm ülkeler ve OECD ülkeleri arasındaki sıralaması yükseldi

PISA 2025 araştırmasına katılan ülke sayısı 81'den 91'e yükselirken Türkiye her üç alanda da ülke sıralamasını daha üst sıralara taşıdı.

PISA 2022'ye Kıyasla PISA 2025 Sıralamasındaki Değişim

Türkiye fen bilimleri alanında PISA 2022'de 81 ülke arasında 34. sırada yer alırken PISA 2025'te 91 ülke arasında 19. sıraya yükseldi. 2022'de 37 OECD ülkesi arasında 29. sırada bulunan Türkiye, 2025'te 15 basamak birden yükselerek 38 OECD ülkesi arasında 14. sırada yer aldı.

Okuma becerileri alanında Türkiye, PISA 2022'de 81 ülke arasında 36. sırada yer alırken PISA 2025'te 91 ülke arasında 18. sıraya yükseldi. Benzer şekilde 2022'de 37 OECD ülkesi arasında 30. sıradaki Türkiye, 2025'te 38 OECD ülkesi arasında 13. sırada yer aldı.

Matematik alanında ise PISA 2022'de 81 ülke arasında 39. sırada bulunan Türkiye, PISA 2025'te 91 ülke arasında 28. sıraya yükseldi. OECD ülkeleri arasında ise 2022 yılında 32. sıradaki Türkiye, 2025'te 23. sırada yer aldı.

Fen bilimlerinde en fazla puan artışı Türkiye'de

PISA araştırmasında her döngüde farklı bir alan, "ağırlıklı alan" olarak değerlendiriliyor. PISA 2025'te ağırlıklı alan, fen bilimleri olarak belirlendi. Türkiye, PISA araştırmasında fen bilimleri alanında istikrarlı artış gösteren ülkeler arasında yer aldı.

PISA 2018 ve PISA 2022 ile kıyaslandığında PISA 2025 uygulamasında OECD ülkeleri ve tüm ülkelerin fen bilimleri alanı ortalama puanlarında düşüş yaşanmasına rağmen Türkiye'nin ortalama puanında 2022 yılına kıyasla 18 puan, 2018'e kıyasla 26 puan artış görüldü.

Öte yandan PISA 2025 uygulamasında OECD ülkeleriyle arasındaki puan farkını kapatan Türkiye, bu puan farkını kendi lehine 12 puan yükseltti. PISA 2025'te fen bilimleri alanı performansında OECD ortalaması 482, tüm ülkeler ortalaması 443, Türkiye ortalaması ise 494 puan oldu ve Türkiye bu puanla tüm ülkelere ve OECD ülkelerine ait ortalamanın üstünde yer aldı.

Okuma becerilerinde Türkiye'nin puanı ortalamanın 52 puan üzerinde

PISA 2022 ile kıyaslandığında PISA 2025 uygulamasında OECD ülkeleri ve tüm ülkelerin okuma becerileri alanı ortalama puanlarında düşüş yaşanmasına rağmen Türkiye'nin ortalama puanında 2022 yılına kıyasla 16 puan artış görüldü.

Raporda, PISA döngülerinde okuma becerileri alanındaki performans değişimi konusunda, "PISA 2018 ve PISA 2022 ile kıyaslandığında PISA 2025 uygulamasında OECD ülkeleri ve tüm ülkelerin okuma becerileri puanlarında düşüş yaşanmasına rağmen Türkiye'nin ortalama puanında artış görülmüştür." ifadesi yer aldı.

PISA 2025'te okuma becerileri alanında OECD ortalaması 461, tüm ülkeler ortalaması 420, Türkiye ortalaması ise 472 puan oldu. Türkiye, elde ettiği bu puanla tüm ülkelere ve OECD ülkelerine ait ortalamanın üstünde yer aldı.

Okuma becerilerinde 2018 yılında OECD ülkeleri ortalamasının 21 puan gerisinde olan Türkiye, PISA 2025'te bu farkı kapatarak 11 puan öne geçti. Türkiye ile tüm ülkelerin ortalaması arasındaki fark, 2018'de 13 puanken 2025'te 52 puana yükseldi.

Matematik alanında tüm ülkeler ortalamasının üzerinde

PISA 2022 ile kıyaslandığında PISA 2025 uygulamasında OECD ülkeleri ve tüm ülkelerin matematik alanı ortalama puanlarında düşüş yaşanmasına rağmen Türkiye'nin ortalama puanında 2022 yılına kıyasla 9 puan artış görüldü.

Matematik alanında PISA 2025'te OECD ortalaması 463, tüm ülkeler ortalaması 429 iken Türkiye ortalaması ise 462 puan oldu ve Türkiye bu puanla tüm ülkeler ortalamasının üstünde yer aldı.

Matematik alanında OECD ülkeleri ve tüm ülkeler ortalama puanları ile Türkiye'nin ortalama puanı arasındaki farka bakıldığında Türkiye'nin her döngüde, OECD ülkeleri puan ortalamasıyla arasındaki farkı kapattığı görüldü. 2025 sonuçlarına göre Türkiye, OECD ülkeleri ortalamasını yakalarken tüm ülkeler ortalamasının 33 puan üzerine çıktı.

Hem üst düzey performans gösteren hem de asgari performans düzeyine ulaşan öğrencilerin oranını artıran iki OECD ülkesinden biri

PISA'da asgari performans düzeyine ulaşan öğrencilerin oranındaki artış, eğitim sisteminin tüm öğrencilere temel becerileri kazandırmadaki başarısını; üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranındaki artış ise öğrencilerin hızla değişen, karmaşık ve belirsiz bir geleceğe hazırlanma düzeyini gösteriyor.

PISA 2025 verilerine göre Türkiye, fen bilimlerinde üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranında ilk kez OECD ortalamasını geride bıraktı. 2022 yılında yüzde 4,0 olan bu oran, 2025'te yüzde 7,4'e yükselerek OECD ortalaması olan yüzde 7,2'nin üzerine çıktı.

Okuma becerilerinde de önemli bir yükseliş kaydedildi. Üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı 2022'de yüzde 1,9'dan 2025'te yüzde 4,2'ye yükseldi. Matematikte ise üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı yüzde 5,4'ten yüzde 7,9'a yükseldi.

Türkiye; 2025'te fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının üçünde de asgari performans düzeyine ulaşan öğrencilerin oranını artırdı.

Aynı zamanda Türkiye'de üç alanda da hem asgari hem de üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı, PISA tarihindeki en yüksek seviyeye ulaştı.

Fiziki ve sosyal öğrenme ortamlarındaki iyileşme oranı OECD ortalamasından yüksek

Raporda, "Ayrıca PISA'da fiziksel ve sosyal öğrenme ortamlarına ilişkin anketlerden elde edilen veriler, Türkiye'deki fiziki ve sosyal öğrenme ortalamalarının OECD'den daha iyi olduğunu gösterdi. Bu da 2003 yılından itibaren eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması ve öğrenme ortamlarının iyileştirilmesi yönünde atılan adımların olumlu sonuç verdiğinin bir göstergesidir." değerlendirmesi yapıldı.

Eğitim personeli niteliğindeki iyileşme oranı OECD ortalamasından yüksek

Türkiye'de eğitim personeli eksikliği ve niteliğindeki iyileşme oranlarının OECD ortalamasından daha yüksek olduğu görüldü. Bu sebeple OECD'ye kıyasla Türkiye'de eğitim personeli yetersizliği ve niteliğinden dolayı eğitimin daha az düzeyde etkilendiği rapora yansıdı.

PISA 2025 Türkiye Raporu'na ulaşmak için tıklayınız.

Külçe altın ağustosta, yurt içi üretici fiyatlarıyla indirgendiğinde yüzde 7,17, tüketici fiyatlarıyla indirgendiğinde ise yüzde 7,93 oranında reel getiri sağladı.

Yİ-ÜFE'ye göre Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) yüzde 0,66, euro yüzde 0,61 ve mevduat faizi yüzde 0,33 reel getiri sundu. Aynı dönemde Amerikan doları yatırımcısına yüzde 0,86, BIST 100 endeksi ise yüzde 1,83 kaybettirdi.

TÜFE'ye göre hesaplandığında DİBS yüzde 1,38, euro yüzde 1,34 ve mevduat faizi yüzde 1,05 kazandırdı. Amerikan dolarındaki reel kayıp yüzde 0,15, BIST 100'deki kayıp ise yüzde 1,13 oldu.

Üç aylık değerlendirmede en yüksek reel getiriyi DİBS sağladı. Devlet tahvilleri Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 3,46, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 4,77 oranında yatırımcısına kazandırdı. Aynı dönemde yatırımcısına en fazla kaybettiren araç BIST 100 oldu. Endeksteki reel kayıp Yİ-ÜFE'ye göre yüzde 7,15, TÜFE'ye göre yüzde 5,98 olarak hesaplandı.

Altı ayda mevduat öne çıktı

Altı aylık değerlendirmede en yüksek reel getiri mevduat faizinde gerçekleşti. Brüt mevduat faizi, Yİ-ÜFE'ye göre yüzde 1,19, TÜFE'ye göre yüzde 2,87 oranında reel kazanç sağladı.

Aylık performansta ilk sırada yer alan külçe altın ise 6 aylık dönemde en fazla kaybettiren yatırım aracı oldu. Altındaki reel kayıp Yİ-ÜFE'ye göre yüzde 19,35, TÜFE'ye göre yüzde 18,01 olarak kaydedildi.

Yıllık değerlendirmede en yüksek reel getiriyi yine külçe altın sağladı. Altın, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 19,73, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 16,49 oranında yatırımcısına kazandırdı.

Yİ-ÜFE'ye göre DİBS yüzde 4,21, brüt mevduat faizi yüzde 3,35 reel getiri sağladı. Buna karşılık BIST 100 yüzde 0,20, Amerikan doları yüzde 8,36 ve euro yüzde 8,68 kaybettirdi.

TÜFE'ye göre ise DİBS yüzde 1,39, brüt mevduat faizi yüzde 0,56 kazandırdı. BIST 100'deki yıllık reel kayıp yüzde 2,90 olurken, Amerikan doları yüzde 10,84, euro yüzde 11,16 oranında yatırımcısına kaybettirdi.

Sabah saatlerinde Lizbon'u Tejo Nehri'nin güney kıyısındaki Almada kentine bağlayan 25 de Abril Köprüsü'nde sürücüler kornalarına basarak protesto düzenledi.

Aynı saatlerde daha güneyde, Setúbal bölgesindeki Sines'te bulunan Galp rafinerisine doğru araçların yavaş ilerlediği bir protesto konvoyu yola çıktı. WhatsApp ve sosyal medya üzerinden organize edilen eylem öğle saatlerinden sonra da devam ederken, protestonun ne zaman sona ereceğine ilişkin bir saat belirlenmedi.

Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, kaputlarında Portekiz bayrakları bulunan araçların kornalarına bastığı görüldü. Lusa haber ajansına göre göstericiler, "Akaryakıt zamları artık yeter," ve "Aileler artık dayanamıyor," yazılı pankartlar da taşıdı. Portekiz Ulusal Cumhuriyet Muhafızları (GNR), protestoya 60 ila 100 aracın katıldığını açıkladı.

Euronews'un aktardığı Portekiz Otomobil Kulübü'nün (ACP) tahminlerine göre motorinin litre fiyatı pazartesi günü 15 cent artarak 2,169 euroya, benzinin litre fiyatı ise 12 cent artarak 2,142 euroya yükseldi.

Ancak bu rakamlar, hükümetin istisnai uyguladığı Petrol Ürünleri Vergisi'ndeki (ISP) indirimi hesaba katmıyor. Vergi indirimi sayesinde fiyat artışı motorinde 12 cent, benzinde ise 9 centle sınırlandı.

Dinheiro Vivo'nun hesaplamalarına göre ise bu, motorin için bugüne kadar kaydedilen en yüksek fiyat. Benzin de Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgalinin ardından başlayan enerji krizinden bu yana en yüksek seviyeye çıktı.

Portekiz, Avrupa'nın en pahalı ülkeleri arasında

Avrupa genelinde akaryakıt fiyatları yıl boyunca yükselmeye devam etti. Almanya'da da Frankfurter Allgemeine'nin aktardığına göre fiyatlar tarihi zirveye ulaştı. Benzinin litre fiyatı, Mart 2022'de kaydedilen 2 bin 203 euroluk önceki rekoru aştı.

Portekiz ise akaryakıtın en pahalı olduğu Avrupa ülkeleri arasında yer alıyor. 21 Avrupa ülkesindeki fiyatları derleyen "fuel-prices.eu" sitesinin pazartesi günkü verilerine göre Portekiz benzin fiyatlarında en pahalı üçüncü ülke konumunda. Listede yalnızca Fransa ve Danimarka'nın fiyatları daha yüksek.

Motorinde ise Portekiz en pahalı beşinci ülke konumunda. İngiltere, İtalya, Fransa ve Danimarka'da fiyatlar Portekiz'den daha yüksek.

Fiyatlardaki sert yükseliş üzerine Portekiz Çevre ve Enerji Bakanı Maria da Graça Carvalho, Enerji Hizmetleri Düzenleme Kurumu'ndan (ERSE) konuyla ilgili bir araştırma yapmasını istedi.

Ancak ağustos ortasında yayımlanan araştırmada, "işletmecilerin aşırı kâr elde ettiğine dair herhangi bir kanıt bulunmadığı" sonucuna varıldı. Araştırmada ayrıca fiyatların hızla yükselip yavaş düştüğüne dair bir olguya da rastlanmadığı belirtildi.

Raporda, "Sonuçlar, fiyat düşüşlerinin tüketiciye sürekli olarak fiyat artışlarından daha yavaş veya daha eksik yansıtıldığı görüşünü desteklemiyor," denildi.

ERSE, Portekiz ile İspanya arasındaki fiyat farkını da vergilerle açıkladı. Bununla birlikte kurum, Portekiz'deki vergi yükünün sabit kaldığını ve bunun "Avrupa Birliği ve Euro Bölgesi'ndeki ülkelerin çoğuyla uyumlu" olduğunu vurguladı.

Hürmüz Boğazı ve rafineri kapasitesi

Avrupa'daki akaryakıt fiyatlarının yükselmesi, Orta Doğu'daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'ndaki abluka nedeniyle ticaret yollarının sekteye uğramasıyla ilişkilendiriliyor.

Ancak uzmanlar, ham petrol arzı yeterli olsa bile sınırlı rafineri kapasitesinin de fiyatları yukarı çektiğine dikkat çekiyor. Bu sorun özellikle motorin fiyatlarını etkiliyor.

Vergi cephesinde ise petrol şirketlerinin olağanüstü kârlarına yönelik ek vergi gündemde. AFP'nin aktardığına göre Portekiz, Almanya, İtalya, Avusturya, Polonya ve İspanya'nın bakanları, Avrupa Birliği dönem başkanlığını yürüten İrlanda'nın maliye bakanına bir mektup göndererek konunun bir sonraki maliye bakanları toplantısında ele alınmasını istedi.

Toplantının 18-19 Eylül tarihlerinde İrlanda'da yapılması planlanıyor.

Vergi cephesinde ise bir petrol şirketlerinin kârına olağanüstü vergi getirilmesi önerisi masada. AFP'ye göre Portekiz, Almanya, İtalya, Avusturya, Polonya ve İspanya'nın bakanları, konunun bir sonraki maliye bakanları toplantısında ele alınması için İrlanda Maliye Bakanı'na mektup gönderdi. Toplantı, Avrupa Birliği dönem başkanlığını yürüten İrlanda'da 18-19 Eylül tarihlerinde yapılacak.

Adaylar, T.C. kimlik numaraları ve şifreleri ile e-Devlet sistemine giriş yaparak "GSB Yurt Başvuru Sonucu Sorgulama" seçeneği üzerinden başvuru sonuçlarını öğrenebilecek.

Sonuçlar ilan edildikten sonra adaylar, taahhütname onayı yapacak ve ilk kayıt ücretini yatıracak. Yurt hakkı elde eden ancak yurtta kalmak istemeyen öğrenciler, ilk kayıt ücretini yatırmadığı durumda yurt hakkı iptal olacak.

İlk kayıt ücretinin süresi içerisinde ödenmesi durumunda ilgili yurt müdürlüğüne başvurarak taahhütname onayının yapılması gerekiyor.

Yeni düzenlemenin ilk gününde iki kız kardeş ve anneleri, ilgili yasanın Avusturya Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi için başvuruda bulundu. Mahkeme sözcüsü, bilgiyi doğruladı.

Yeni yasak, "İslami geleneklere göre başı örten başörtüsünü" kapsıyor. İhlal tespit edilmesi durumunda okul yönetiminin önce ilgili kız çocuğu ve ailesiyle görüşme yapması gerekiyor. Çocuk başörtüsü takmaya devam ederse, ailenin okul idaresiyle görüşmesi zorunlu kılınıyor. Son aşamada ise aileye 150 ila 800 euro arasında para cezası öngörülüyor.

Düzenlemenin gerekçesi olarak; kadın-erkek eşitliği, bireysel özgürlüğün korunması ve sosyal entegrasyon gösterildi. DW haberine göre, Avusturya Eğitim Bakanı Christoph Wiederkehr, Ö1 radyosuna verdiği röportajda, bunun kız çocuklarının korunması ile din özgürlüğü arasında "hukuken zor bir denge" olduğunu kabul etmişti.

Daha önceki yasak iptal edilmişti

Ülkede 2019'da çıkarılan benzer bir düzenleme, o dönem Avusturya Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmişti. Mahkeme, ilkokullar için öngörülen düzenlemeyi iptal gerekçesinde, yasanın yalnızca Müslüman kız çocuklarını hedef almasını ve diğer dinî başlıkları kapsamamasını eşitlik ilkesine aykırı bulmuştu.

Avusturya İslam Din Topluluğu (IGGÖ), okullardaki başörtüsü yasağını eleştiriyor. Karardan etkilenen ailelere ve kız çocuklarına danışmanlık ve destek sağlayacağını duyuran IGGÖ, yasaya karşı hukuki adımlar atılacağını duyurdu.

Rüzgarın etkisiyle yangının farklı noktalara sıçradığı belirtiliyor.

Alevlerin yerleşim yerlerine yaklaşması üzerine çok sayıda evin tahliye edildiği bildirildi.

Antalya güzergahından Karaöz'e giriş yapılan noktada alevlerin yolu sarması nedeniyle karayolu da ulaşıma kapandı.

Alevlerin Döşemealtı ilçesi sınırına ulaştığı, ilçeye bağlı Kızıllı ve Ilıca mahallerinde jandarma tedbir amacıyla evlerin tahliye edilmesi yönünde uyarı anonsu yaptığı kaydedildi.

5 Ağustos'ta yapılan seçimde başkan vekilliğini CHP'nin adayı Sibel Tan Çetinkaya kazanmış ancak AK Parti'nin itirazı sonrasında seçimin yenilenmesine karar verilmişti.

5 Eylül Cumartesi olarak belirlenen seçimde, mecliste salt çoğunluğa ulaşılamaması nedeniyle oylama 8 Eylül'e ertelenmişti.

CHP ve Yeni Parti destekçileri sabah saatlerinde belediye önünde toplandı. İki partinin üyelerinden oluşan meclis grubu alkışlar eşliğinde binaya girdi.

Kalabalık "Sinem başkan onurumuzdur" ve "Üsküdar sizinle gurur duyuyor" sloganları attı.

Seçimin yapılacağı salona ajanslar için çalışanlar hariç basın mensupları alınmadı, bunun için herhangi bir gerekçe açıklanmadı.

Seçim öncesi belediye meclisinde dengeleri değiştirecek gelişmeler yaşandı.

Geçen hafta dört CHP'li meclis üyesi, Ahmet Başbaydar, Ayhan Aydın, Hüseyin Kazan ve Tahsin Usta, partilerinden istifa ederek AK Parti'ye katıldıklarını açıkladı.

Diğer taraftan aynı günlerde CHP'li meclis üyelerine yönelik yapılan operasyonda Amine Cansu Çelik, Mithat Özdemir ve Ekrem Baki gözaltına alındı; Çelik ve Baki tutuklandı.

Böylelikle Üsküdar Belediye Meclisi'nde AKP'nin vekil sayısı 18'e yükseldi. MHP'nin 3 vekili bulunuyor. CHP'nin ise 23 vekili bulunuyor ancak CHP'nin iki üyesinin tutuklanmasıyla Cumhur ittifakı ve CHP grubunun sayıları eşitlenmiş oldu.

Dedetaş: Vazgeçenler kalbimizin yüküne mahkûmdur

Üsküdar Belediyesi'nin 31 Temmuz 2026'da tutuklanan belediye başkanı Sinem Dedetaş, salı günü yapılacak seçim öncesi cezaevinden mektup gönderdi.

Belediye binası önünde Yeni Parti'nin düzenlediği buluşmada okunan mektupta Dedetaş, kendisini yalnız bırakmayan Üsküdarlılara ve bazıları tutuklu bulunan belediye çalışanlarına teşekkürlerini iletti.

Seçimle ilgili olarak, "Milletin iradesine, demokratik haklara ve hukukun üstünlüğüne inanan seçilmişler olarak ilkelerimizden vazgeçmedik. Vazgeçenler, sizin vicdanlarınızın ve bizim kalbimizin yüküne mahkûmdur. Bizler kimsenin kefareti değiliz!" sözlerini kullandı.

Çelik'ten '4 meclis üyesi il dışına çıkarıldı' iddiası

Üsküdar Belediyesi önünde pazartesi akşamı toplanan Yeni Parti'nin İstanbul İl Başkanı Özgür Çelik, CHP'den AK Parti'ye geçen dört meclis üyesinin, seçim öncesi aileleriyle temas kurmamaları için il dışına çıkarıldığını iddia etti.

Çelik, "İstanbul sınırlarının dışına çıkartılmış dört meclis üyemize, şu anda nerede olduğunuzu biliyoruz. Sırf akrabaları, aileleri onlarla temas kurmasın diye İstanbul'un dışında bir noktaya götürüp başına polisi dikmişler. Yarın sabah buraya getirilecekler" dedi.

Çelik bu vekillerden, oy kullanırken ellerini vicdanlarına koymalarını istedi.

Belediye önünde konuşan YENİ Parti İstanbul Milletvekili Suat Özçağdaş da, "Bugün Türkiye nüfusunun yüzde 44'ü seçimlerde oy verilmiş bir belediye başkanı tarafından yönetilmiyor" dedi.

Ne olmuştu?

Üsküdar Belediye Başkanı Sinem Dedetaş'ın 29 Temmuz'da görevden uzaklaştırılmasının ardından 5 Ağustos'ta başkan vekili seçimi düzenlendi.

Tarafların birbirini meclis üyelerinin iradesine müdahale etmekle suçladığı oylamada CHP'li Sibel Tan Çetinkaya aldığı 22 oyla, 18 oyda kalan AK Parti'li rakibi Dündar Ziya Gültekin'i geçti.

AK Parti Üsküdar ilçe teşkilatı, seçim güvenliğinin ihlal edildiği ve bazı oyların haksız yere geçersiz sayıldığı gerekçesiyle suç duyurusunda bulundu.

Davaya bakan mahkeme, 25 Ağustos'ta verdiği kararla oy sayımında usulsüzlük yapıldığına ve seçim güvenliğinin ihlal edildiğine karar verdi.

CHP'nin karara yaptığı itiraz üst mahkeme tarafından reddedildi. Böylece seçimlerin yenilenmesi kararı kesinleşti.

2026 üretim yılı için dekar başına 310 TL olan destek katsayısı 367 TL'ye çıkarıldı. Böylece 2025'te 244 TL olan destek katsayısına göre artış yüzde 50,4'e ulaştı. 2027 üretim yılı için destek katsayısı ise 442 TL olarak belirlendi.

Mercimek ve nohutta planlı üretim desteği yüzde 141 artırılarak dekara 884 TL'ye yükseltildi.

Buğday, arpa ve mısırda temel ve planlı üretim desteği 2026 için 954 TL, 2027 için 1.149 TL oldu. Ayçiçeği, fasulye, soya ve kanolada destek 2026'da 1.101 TL, 2027'de 1.326 TL olarak uygulanacak.

Pamukta destek 2026 için 1.652 TL'ye, 2027 için 1.989 TL'ye yükseltildi.

Hayvancılık destekleri yüzde 43 arttı

2026 yılı büyükbaş hayvancılık desteklerinde buzağı temel desteği 1.400 TL'den 2.000 TL'ye, malak desteği ise 2.800 TL'den 4.000 TL'ye çıkarıldı.

Küçükbaş hayvancılıkta kuzu ve oğlak temel desteği 300 TL'den 430 TL'ye, çoban desteği ise 81 bin TL'den 116 bin 100 TL'ye yükseltildi.

Arılı kovan temel desteği de üretici örgütlerine üye olanlarda 140 TL'den 250 TL'ye, üye olmayanlarda 100 TL'den 200 TL'ye çıkarıldı.

Gebe hayvanlarda yavru kayıplarına yönelik desteğin kapsamı genişletildi. Buzağı ve malak başına destek 20 bin TL'ye, kuzu ve oğlak başına destek ise 4 bin TL'ye yükseltildi.

Su ürünleri yetiştiriciliğinde temel desteklerde yüzde 30 ila yüzde 100 arasında artış yapılırken, hayvan gen kaynakları destekleri de yüzde 60 artırıldı.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, düzenlemelerin üreticilerin artan girdi maliyetleri karşısındaki yükünü hafifletmeyi amaçladığını belirterek, çiftçilerin her koşulda desteklenmeye devam edeceğini söyledi.

Savcılıkta ifadeleri alınan 27'si avukat 31 şüpheli, adli kontrol talebiyle sulh ceza hakimliğine gönderildi.

Hakimlik talep doğrultusunda tüm şüpheliler hakkında adli kontrol tedbiri uygulanmasına karar verdi.

Öte yandan, soruşturma kapsamında gözaltına alınan 4 şüphelinin ise savcılıktaki ifadesinin ardından serbest bırakıldığı öğrenildi.

Soruşturma neydi?

Adalet Bakanı Akın Gürlek, NSosyal hesabından, "Vatandaşlarımızın mahremiyeti bizim için dokunulmazdır" başlığıyla yaptığı paylaşımda, vatandaşların kişisel verilerinin hukuka aykırı yollarla ele geçirilmesi, ticari bir meta haline getirilmesi ve bu bilgiler kullanılarak vatandaşların mağdur edilmesinin asla kabul edilemez olduğunu vurgulamıştı.

Bu kapsamda, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Bilişim Suçları Soruşturma Bürosu koordinasyonunda, İstanbul Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünce çalışma yürütüldüğünü belirten Gürlek, vatandaşlara ait kişisel verilerin yasa dışı yollarla ele geçirilerek, "panel" adı verilen sorgulama sistemlerinde kullanıldığının tespit edildiğini aktarmıştı.

Gürlek, incelemeler sonucu yasa dışı sistemlerin bazı hukuk bürolarına ücret karşılığında satıldığı ve abonelik sistemiyle kullandırıldığının tespit edildiğini belirterek, "Bazı hukuk bürolarının da herhangi bir hukuki ilişkisi bulunmayan vatandaşları, kişisel bilgilerine bu sistemler üzerinden ulaşarak 'borcunuz yasal takibe düştü', 'uzlaşma sürecini kaçırdınız', 'hakkınızda haciz işlemi başlatıldı' gibi gerçeğe aykırı ifadelerle mağdur ettiği anlaşılmıştır." ifadelerini kullanmıştı.

Soruşturmanın ilk aşamasında yasa dışı sistemi kuran, işleten ve gelir akışında yer aldıkları tespit edilen şüpheliler hakkında adli işlemler yapılarak 10 şüpheli hakkında kamu davası açıldığını, ardından soruşturmanın genişletildiğini belirten Gürlek, şunları kaydetmişti:

"Soruşturmanın genişletilmesiyle de yasa dışı panel sistemini kullandığına ilişkin somut deliller elde edilen 31 avukat hakkında gözaltı kararı verilmiş, 39 farklı avukatlık bürosunda arama ve el koyma işlemlerine başlanmıştır. Bu önemli soruşturmayı büyük bir titizlikle yürüten İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımıza, İstanbul Emniyet Müdürlüğümüze ve soruşturmada görev alan tüm kamu görevlilerimize canıgönülden teşekkür ediyorum. Hukuku istismar ederek hukuksuzluk yapan hiç kimsenin yanına kar kalmayacaktır."

Akıllı elektrikli araç üreticisi XPeng Motors ve Çin mobil İnternet yazılımı ve servis sağlayıcısı UCWeb'in kurucu ortağı He Xiaopeng, sosyal medya hesabı X'den yaptığı açıklamada, insansı robotun üretim hattından çıkışını gösteren bir video paylaşarak, çunları kaydetti:

"Bugün, gelişmiş genel amaçlı insansı robotlar için dünyanın ilk otomatik üretim hattını başlattık; robotların, robotları otonom bir şekilde seri üretmesini sağlayarak.

Bu, bilinmeyen bir alandı ve biz bunu sıfırdan çözdük. Üretim hattımızın devreye girmesi, insansı robotların artık ölçeklenebilir hale geldiği ve gerçek dünyaya adım atabileceği anlamına geliyor.

Beni en çok duygulandıran şey, ilk gelişmiş genel amaçlı insansı robotumuzun montajını tamamlayıp kendi başına üretim hattından inmesini izlemekti. Bana göre bu, sadece daha akıllı bir araç ya da bir meta değil. Umarım tehlikeli, tekrarlayan veya istenmeyen görevleri üstlenebilecek gerçek genelleme yeteneği kazanır ve nihayetinde hayatı daha iyi hale getirir.

Belki bir gün, robotlar yoldaşımız, arkadaşımız veya ailemizin bir parçası olur. Bu anıtsal görevdeki her bir meslektaşıma minnettarım. Ve IRON'a sıcak bir hoş geldin!"

Xpeng'in Guangzhou'daki 110 bin metrekare insansı robot üretim üssünde yıl sonuna kadar ayda 1000 IRON robot üretmek üzere planlandı. Talep arttıkça üretim kapasitesi de artabilecek.

Tesla'nın seri üretilen robotunu da Elon Musk duyurmuştu

Tesla da geçtiğimiz hafta yapılan açıklamaya göre, insan formunda tasarladığı Optimus robotunun seri üretimine Fremont fabrikasında start verdi. Daha önce Model S ve Model X araçlarının montaj hattı olarak kullanılan alan, robot üretimine dönüştürüldü. Optimus’un dış müşterilere satışı için 2027 yılı hedefleniyor. Tesla yetkilileri, Gen 3 tasarımının tamamlandığını ve tedarik zincirinin büyük ölçüde kilitlendiğini ifade ediyor. Robot, ev ortamında günlük işlerde kullanılabilecek ilk tam işlevsel insansı robot olarak konumlandırılıyor. Bu gelişme, otomotiv sektöründen robotik ve yapay zeka alanına doğru Tesla’nın stratejik dönüşümünün somut bir adımı olarak değerlendiriliyor.

4 Eylül Cuma günü "şüpheli" sıfatıyla ifade veren eski Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek'in ardından oğlu Ahmet Gökçek ile gelini Hülya Gökçek de aynı soruşturma kapsamında ifadeye çağrıldı.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, Gökçek çiftinin "şüpheli sıfatıyla ifadeleri alınmak üzere 7 Eylül Pazartesi günü saat 14.00'te başsavcılıkta hazır edileceğini" açıklamıştı.

Gökçek çifti, soruşturmaya ilişkin ifade verdi. Ahmet Gökçek ve Hülya Gökçek, yurt dışı çıkış yasağı adli kontrol şarkıyla serbest bırakıldı.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, bazı basın ve yayın organlarında İbrahim Melih Gökçek hakkında yurt dışındaki şirketlere kayıt dışı para aktarıldığı yönünde yer alan iddialar üzerine 29 Ağustos'ta resen soruşturma başlatmıştı.

Bu paylaşım, ChatGPT üreticisinin şimdiye kadarki en güçlü ürünü olarak adlandırdığı GPT-6 Astra'yı piyasaya sürmesinden sadece birkaç gün sonra geldi.

OpenAI'ın yanı sıra Anthropic gibi diğer yapay zeka firmaları, yapay zeka ajanlarının otonom olarak hareket ederek diğer şirketlere karşı siber saldırılar gerçekleştirdiğine dair açıklamalar yapmıştı.

Temmuz ayında OpenAI, insan talimatıyla tek başına çalışabilen yapay zeka sistemleri olan yapay zeka ajanlarının Hugging Face adlı teknoloji platformunu hacklediği olayın benzerinin görülmediğini söylemişlerdi.

Başka bir raporda, firmanın yapay zeka ajanlarının aylar önce bir Alman internet sitesini de ele geçirdiği iddia edildi.

'Endişelere verilen yanıtlar yeterli değil'

Pachocki son blog yazısında, "İnanılmaz derecede zeki makinelerin olduğu bir dünyaya geçişle karşı karşıyayız ve bu geçişin insanlık için iyi sonuçlanmasını sağlamamız gerekiyor" diye yazdı.

OpenAI'ın "savunma sistemleri kurmaya" ve uyum sağlamaya yönelik teknik çözümler aramaya devam edeceğini söyledi. Uyum, bir makinenin eylemlerinin ve hedeflerinin insan niyeti ve güvenlik önlemleriyle mükemmel bir şekilde eşleşmesini sağlamak için kullanılan bir terim olarak kullanılıyor.

Pachocki, firmanın ilerleyen dönemdeki önceliklerinden birinin, insan araştırmacıların da sürecin bir parçası olarak kalmasını sağlarken, yapay zekadaki gelişmelere ayak uyduracak "otomatik yapay zeka araştırmacısı" geliştirmek olacağını sözlerine ekledi.

Cambridge Üniversitesi Minderoo Teknoloji ve Demokrasi Merkezi Başkanı Profesör Gina Neff bu öneriyi, "İnsanların güvenliğini sağlamak için daha iyi yapay zeka önlemleri, düzenlemeler veya güvenceler yerine, bu sorunları araştırmak üzere dahili yapay zeka ajanları geliştirmeyi öneriyorlar" şeklinde değerlendirdi.

Neff, "OpenAI'ın modellerinin siber güvenlik, iş kayıpları, hatalar, yanlışlıklar ve dolandırıcılık gibi sorunlara yol açmasıyla ilgili artan endişelere verilen bu tür yanıtlar kesinlikle yeterli değil." dedi

Savunuculuk grubu Encode AI'ın genel hukuk müşaviri Nathan Calvin, gelişmiş yapay zeka modeli geliştirmenin içerdiği tehlikeler konusunda Pachocki ile aynı fikirde olduğunu söyledi, ancak OpenAI'ın şeffaf olmaya yanaşmadığını ve bunun da uyarıların "sadece kendi çıkarlarına yönelik abartı laflar" olarak değerlendirilme riskini taşıdığı anlamına geldiğini iddia etti.

X'te, "Jakub ve OpenAI'daki diğer kişiler, yapay zeka sektöründeki ilgili kişilerin işlerin yolunda gitmesi için onlarla birlikte hareket etmesini istiyorlarsa, yapabilecekleri en önemli şeylerden biri, temkinli olmaları gerektiğini düşündüren şeyler hakkında çok daha fazla bilgi paylaşmaktır" diye yazdı.

Yapay zekaya yönelik hangi güvenlik önlemleri mevcut?

Küresel düzenlemeler, yapay zekanın gelişme hızına ayak uydurmakta zorlanıyor.

Avrupa Birliği'nin Yapay Zeka Yasası 2 Ağustos'ta yürürlüğe girdi ve OpenAI gibi yapay zeka devlerinin, Avrupa'da satılmalarına izin verilmeden önce en güçlü modellerinin otonom olarak siber saldırı başlatamayacağını veya insan kontrolünden kaçamayacağını kanıtlamalarını şart koşuyor.

Ancak yasanın yetki alanı Avrupa ile sınırlı olduğundan, başka bir yerde geliştirilen kontrolden çıkmış bir yapay zekanın kıtayı tehdit etmesini engelleyemez.

Pachocki blog yazısında, "üçüncü taraf denetçiler ağı" veya "devlet kurumları" tarafından uygulanabilecek, yasal veya uluslararası düzeyde zorunlu minimum güvenlik eşiklerinin belirlenmesi çağrısında bulundu.

Yapay zeka laboratuvarlarının, ölçeklendirmeye devam etmelerine veya gelişmiş modelleri kullanıma sunmalarına izin verilmeden önce bu eşikleri karşılamaları ihtiyacından söz etti.

Ortak güvenlik önlemleri oluşturulana kadar şirketlerin yapay zeka geliştirme süreçlerinin yavaşlatmasının yaygınlaşmasını umduğunu da sözlerine ekledi.

Ağustos ayında OpenAI, güvenliği artırmak için en gelişmiş yapay zeka modellerinden bazılarının eğitimini yavaşlattığını açıklamıştı.

Memur-Sen tarafından yapılan açıklamada, 2027-2029 dönemini kapsayan yeni OVP’de yer verilen enflasyon hedef ve tahminlerinin, önceki programda açıklanan rakamların oldukça üzerine çıktığı belirtildi.

Açıklamada, 2026 yılı için daha önce yüzde 16 olarak öngörülen enflasyon oranının yüzde 28,4’e, 2027 yılı için ise yüzde 9 olan tahminin yüzde 21’e yükseltildiğine dikkat çekildi. Bu değişimin, kamu görevlilerine ve emeklilere verilen zam oranlarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyduğu savunuldu.

Memur-Sen, 8. Dönem Toplu Sözleşme sürecinde enflasyon tahminlerinin maaş artışları belirlenirken referans alındığını hatırlattı. Yeni OVP’de tahminlerin yukarı çekilmesinin, toplu sözleşme dönemindeki ekonomik öngörülerin piyasa gerçeklerinden uzak kaldığını gösterdiği ifade edildi.

Konfederasyon, 2027 yılı için belirlenen yüzde 5+4 oranındaki artışın yeni enflasyon tahminleri doğrultusunda güncellenmesini istedi. Kamu görevlileri ve emeklilerin satın alma gücünün korunması için ilave olarak seyyanen zam yapılması talep edildi.

Seyyanen zam çağrısı yapıldı

Açıklamada, 2026 yılında oluşan enflasyon kaynaklı kayıpların da acilen telafi edilmesi gerektiği belirtildi. Memur-Sen, ücret artışlarının yalnızca enflasyon farkıyla sınırlı kalmaması gerektiğini savundu.

Seyyanen zam yoluyla kamu çalışanlarının gelirlerinde iyileştirme yapılması çağrısında bulunan konfederasyon, ekonomik programların başarısının çalışanların refahına ne ölçüde yansıdığıyla da değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Memur-Sen, kamu çalışanları arasında oluştuğunu belirttiği ücret dengesizliği ve adaletsizliğinin giderilmesini de istedi. Mali disiplinin kamu görevlilerinin gelirleri üzerinden sağlanmaması gerektiği ifade edildi.

Açıklamada, ekonomik istikrar ve sürdürülebilir büyümenin önemsendiği ancak büyümeden elde edilen kazanımların çalışanlara ve emeklilere de yansıtılması gerektiği belirtildi. Sabit gelirlilerin satın alma gücünün artırılması gerektiğine dikkat çekildi.

Konfederasyonun bir diğer talebi ise görevdeki kamu çalışanlarının aylıkları ile emekli aylıkları arasındaki farkın azaltılması oldu. Memur-Sen, söz konusu makasın giderek açıldığını belirterek bu alanda kalıcı bir düzenleme yapılmasını istedi.

Açıklamada, kamu görevlileri ve emeklilerin gelir kayıplarının telafi edilmesi, 2027 yılı zam oranlarının revize edilmesi ve ücret sisteminde daha dengeli bir yapının oluşturulmasının beklendiği kaydedildi.

Davutoğlu, ifadesinde adliyede bulunmasının ve ifade vermeyi kabul etmesinin sebebinin "klasik anlamda bir savunma yapmak olmadığını" kaydetti.

Hukuk devletine inancını teyit etmek, adaletin bir gün herkese lazım olacağını hatırlatmak ve yalnızca kendisini değil; adaleti, kamu malını, demokrasiyi ve ifade özgürlüğünü savunmak için adliyede olduğunu söyleyen Davutoğlu, ifadesinde şunları kaydetti:

"Bu soruşturmanın hukuki gerekçelerle değil, siyasi saiklerle başlatıldığı; cezalandırmaktan çok itibarsızlaştırmayı amaçladığı kamu vicdanının malumudur. Soruşturmanın açıldığını medyadan öğrenmem, daha sonra ifade vereceğim tarihin de basına sızdırılması, ülkemizde yargı bağımsızlığının içine düşürüldüğü durumu açıkça göstermektedir.

Soruşturmayı öğrendiğimde müdafiim derhal savcılıkla temasa geçmiş, oğlumun 12 Eylül’deki düğünü nedeniyle 14 Eylül’de Ankara’ya gelerek ifade vereceğimizi bildirmiş ve bu konuda mutabakat sağlanmıştır. Buna rağmen, kaçma veya delilleri karartma şüphesi bulunmadığı ve soruşturma yıllar önce yapılmış aleni bir konuşmaya dayandığı halde, 7 Eylül için sözlü talimat verilmiştir. Bu yaklaşım, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun öngördüğü usullerle, hukuki güvenlik ilkesiyle ve devlet ciddiyetiyle bağdaşmamaktadır.

"2021'de yaptığım konuşmanın arkasındayım"

Soruşturmaya konu edilen konuşma, Eylül 2021’de Bingöl’de yaptığım ve bugün de her cümlesinin arkasında durduğum siyasi bir konuşmadır. Devlet, milletin ortak emanetidir, kamu görevi ise bu emaneti koruma sorumluluğudur. Benim itirazımın ahlaki ve siyasi kaynağı budur. Kamu kaynaklarının kullanımı, nepotizm, liyakatsizlik ve belirli zümrelere tanınan imtiyazlar konusunda o gün ne söylediysem bugün de o sözlerin faili, sahibi ve savunucusuyum. Üstelik o konuşmada yaptığım tespitler, aradan geçen zamanda yaşanan gelişmelerle güncelliğini korumakla kalmamış, acı tecrübelerle doğrulanmıştır. Bu gerçekleri dile getirmem hakaret değildir. Bu, Türkiye Cumhuriyeti’nin bir vatandaşı ve bu ülkeye Dışişleri Bakanı ve Başbakan olarak hizmet etmiş bir devlet adamı sıfatıyla tarihî, ahlaki ve siyasi sorumluluğumdur. Siyasi hayatım boyunca akraba kayırmacılığına, liyakatsizliğe, kamu kaynaklarının kötüye kullanılmasına ve yolsuzluğa karşı tavizsiz mücadele verdiğime aziz milletim şahittir.

AİHM, Anayasa Mahkemesi ve Yargıtayın yerleşik içtihatlarına göre, siyasetçilere ve kamu gücü kullanan kişilere yönelik kabul edilebilir eleştirinin sınırları, sıradan bireylere göre çok daha geniştir. Siyasetçiler, görevlerinin ve kamusal konumlarının gereği olarak sert, sarsıcı, rahatsız edici, hatta incitici eleştirilere daha fazla hoşgörü göstermek zorundadır.

Nitekim Dışişleri Bakanlığı, Başbakanlık ve siyasi parti genel başkanlığı görevlerinde bulunduğum dönemlerde şahsıma yönelik çok ağır eleştiri ve ifadeler hakkında Cumhuriyet savcılıklarınca verilmiş yüzlerce takipsizlik kararı bulunmaktadır. Hukuk, kişilere ve siyasi konumlara göre değişemez. Bana yöneltilen sözler ifade özgürlüğü sayılırken, benim siyasi eleştirilerimin suç kabul edilmesi hukuk önünde eşitlik ilkesiyle bağdaşmaz.

Sayın Cumhurbaşkanı aynı zamanda bir siyasi partinin genel başkanıdır ve aktif siyasetin içinde, siyasi tartışma ve polemiklerin doğrudan tarafıdır. Bu gerçeklik, TCK’nın 299. maddesi uygulanırken mutlaka dikkate alınmalıdır. Aktif siyasetin tarafı olan bir kişinin siyasi eleştirilere karşı mutlak ve ayrıcalıklı bir ceza hukuku korumasından yararlandırılması demokratik toplum düzeniyle bağdaşmaz. Anayasa’nın 90. maddesi uyarınca, temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların çatışması hâlinde milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. maddesi de siyasi ifade özgürlüğünü güvence altına almaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, özellikle Vedat Şorli/Türkiye ile Artun ve Güvener/Türkiye kararlarında, devlet başkanına diğer kişilerden daha ayrıcalıklı bir koruma sağlanmasının demokratik toplum düzeniyle bağdaşmadığını ortaya koymuştur.

Anayasa Mahkemesinin Bekir Coşkun, Alişan Şahin ve Ergün Poyraz kararlarında da kamu otoritesi kullanan kişilerin daha geniş eleştiri sınırlarına katlanması gerektiği kabul edilmiştir. Kamu kaynaklarının kullanımı, ekonomik tercihler ve kadro politikaları hakkındaki değerlendirmeler siyasi tartışmanın merkezindedir. Değer yargılarının ispatı istenemeyeceği gibi, kamu yararına ilişkin sert eleştiriler de tek başına hakaret suçunu oluşturmaz. Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin E. 2020/16982, K. 2022/16062 ve Yargıtay 18. Ceza Dairesi'nin E. 2016/10294, K. 2018/6869 sayılı kararları da siyasi tartışmalarda kullanılan ağır, sarsıcı veya incitici sözlerin, bağlamları içinde siyasi eleştiri ve düşünceyi açıklama hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

"Korkmadan konuşulabilen, iktidarın hesap verdiği ve yargının talimat değil, hukuk dinlediği bir Türkiye idealini savunuyorum"

Ben bugün burada yalnızca kendimi savunmuyorum. Konuşma hakkı soruşturmalarla daraltılan siyasetçiyi, gazeteciyi, akademisyeni, öğrenciyi ve her bir vatandaşımızı savunuyorum. Korkmadan konuşulabilen, iktidarın hesap verdiği ve yargının talimat değil, hukuk dinlediği bir Türkiye idealini savunuyorum. Sözlerimin arkasındayım. Çünkü bu sözler şahsi bir öfkenin değil; milletin hukukunu, devlet ahlakını ve adaleti koruma iradesinin ifadesidir. Hakaret etmedim, hesap sordum. Aşağılamadım, eleştirdim. Suç işlemedim, anayasal hakkımı ve siyasi sorumluluğumu kullandım.

Bugün hakkımda verilecek karar, yalnızca şahsımla ilgili olmayacak, yarın çocuklarımızın nasıl bir Türkiye’de yaşayacağına da işaret edecektir. Biz çocuklarımıza korkunun sessizliğini değil, hür düşüncenin cesaretini, keyfiliğin karanlığını değil, hukukun aydınlığını bırakmak zorundayız. Adalet, gücün gölgesinde değil, hukukun ışığında tecelli eder. Hakikat susturulamaz, düşünce hapsedilemez, milletin vicdanı yargılanamaz. Açıkladığım hukuki, siyasi ve ahlaki gerekçeler doğrultusunda usulü ve zamanlaması siyasi saiklerle hareket edildiğini gösteren bu soruşturma dosyasında, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 172. maddesi uyarınca hakkımda derhal kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesini talep ediyorum."

"Türkiye Cumhuriyeti tarihinde bir ilk"

İfade işlemlerinin ardından adliye önünde açıklama yapan Davutoğlu, şunları kaydetti:

"Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak yargıya duyduğum saygı, adalet idealine duyduğum hürmet dolayısıyla biraz önce benden talep edilen ifadeyi verdim. Her şeyden önce bütün bu süreçte desteğini esirgemeyen ve bugün de yanımda olan genel başkanlarımıza; Türkiye'nin her köşesinden, yurt dışından destek beyan eden bütün adalet, hukuk sevdalılarına teşekkür ediyorum.

Tabii bu, Türkiye Cumhuriyeti tarihinde bir ilk. Cumhuriyet tarihinde ilk kez bir başbakan, düşüncesini ifade ettiği, eleştirilerini dile getirdiği için şüpheli sıfatıyla adliyeye çağrıldı. Bunun herkes tarafından bilinmesini isterim. Ben yargıya duyduğum saygı gereği, hiç kimsenin de yargının üzerinde olmadığı inancıyla Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak ifademi verdim. Ama bu ülkeye dışişleri bakanı, başbakan olarak hizmet etmiş bir devlet adamı olarak da ilk kez böyle bir uygulamanın devletin üst katında yaşanmış olmasını da hüzünle karşılıyorum.

Soruşturmanın açıldığı ilk günden itibaren ulusal ve uluslararası basından çok sayıda görüşme talebi geldi. Geçmişte birlikte çalıştığım muhataplarımdan görüşme ve ne olup bittiğiyle ilgili sorular geldi. Bunların hiçbirisine cevap vermedim, hiçbir demeç vermedim. Ve hatta cuma günü son derece önemli bir kuruluşta eski devlet yetkililerinin, siyasilerin ve akademisyenlerin olduğu bir oturumda konuşmam vardı, onu da iptal ettim.

Çünkü kendi ülkemi, ülkemin yargısını bir olumsuz algıyla anılmasını asla istemedim. Böyle bir durumu savunmak bile bana zül olur. Hâlâ çok sayıda telefon alıyorum ve bu telefonlara da verdiğim. Kimisine cevap vermiyorum, kimisine verdiğimde de ülkemin yurt dışında olumsuz bir algıyla anılmamasına özen gösteriyorum.

Şimdi uzun bir açıklama yapacak değilim. Avukatım Sayın Hasan Seymen baştan itibaren süreci takip ettiği için sizlere bütün teknik detayı o verecek. Bundan sonra da ulusal basınımızın temsilcileri, çoğu da telefonla aradı, hiçbirisinin telefonuna dönmedim. Açık yüreklilikle söylüyorum; bundan sonra da ulusal ve uluslararası basının görüşmelerine asla olumlu bir yanıt vermeyeceğim. Çünkü bu benim şahsi itibarım değil, ülkemin itibarı.

Siyasetten çekilme kararı almıştım. Bundan sonra da aynı ilke çerçevesinde ama inandığım doğrular çerçevesinde görüşlerimi beyan etmeye devam edeceğim. Benim hayatımı yönlendiren en önemli ilke "Emrolunduğun gibi dosdoğru ol" ilahi kelamının kendisidir.

Akademik hayatta ders verirken, kitap yazarken; büyükelçi olarak devletimi temsil ederken; Dışişleri Bakanı olarak Türkiye'nin menfaatlerini gözetirken ve Başbakan olarak ülkede şeffaflığı, hukuk devletini savunup terörle mücadelenin en sert şartlarında görevimi yaparken hep bu ilkeyle davrandım. Dosdoğru, emrolunduğum gibi dosdoğru olmaya çalıştım, buna milletim şahittir.

11 Eylül 2021 tarihinde yaptığım o konuşma da bir provokatörün sorusu üzerine dosdoğru olmanın bir gereğiydi. O sözlerimin arkasındayım. Buradan milletime söz veriyorum: Bundan sonra da Rabbim ve milletim adına dosdoğru olmaya devam edeceğim. Soru almayacağım. İlkesel bir şey söyledim, bu konuda hiçbir soruya cevap vermeyeceğim ülkenin itibarı adına."

Davutoğlu hakkında soruşturma açılmasına gerekçe gösterilen videonun yaklaşık 4,5 yıl önce Diyarbakır ziyareti sırasında çekildiği belirtildi.

Volkswagen, Aşağı Saksonya eyaleti ve Tel Aviv merkezli yatırım şirketi Aurelius Capital tarafından yapılan ortak açıklamada, fabrikanın satışı için temel noktalar üzerinde anlaşıldığı ve 2027'de otomobil üretiminin sona ermesinin ardından tesisin aşamalı olarak güvenlik ve savunma alanında "çözümler üretecek" bir merkeze dönüştürüleceği bildirildi.

Plana göre İsrailli Aurelius, çoğunluk hissesi sahibi olarak eyaletle birlikte Volkswagen Osnabrück'ü devralacak. Bu sayede tesisin uzun vadede korunması ve burada üretimin sürdürülmesi hedefleniyor.

İşçi konseyinin bildirdiğine göre öngörülen çözüm, toplam bin 800 çalışandan yaklaşık bin 400'ü için bir gelecek sunuyor. Böylelikle işgücünün yaklaşık dörtte üçü korunmuş olacak.

"Demir Kubbe" üreticisi

Yapılan açıklamaya göre Osnabrück'teki tesiste, İsrailli savunma şirketi Rafael ile iş birliği öngörülüyor.

Hava savunma sistemleri, güdümlü füzeler ve elektronik harp sistemleri üreten Rafael, İsrail'in roketlere, seyir füzelerine ve insansız hava araçlarına karşı kullandığı "Iron Dome" (Demir Kubbe) savunma sisteminin de üreticisi olarak biliniyor.

DW haberine göre işbirliğinin, yeni şirketin çatısı altında başka ortaklıklar ve projelerin de önünü açması bekleniyor. Rafael CEO'su Joav Tourgeman, "Bugün Alman ortaklarımızla uzun vadeli bir endüstriyel ortaklık kuruyoruz. Amaç, Almanya'yı ve Avrupa'yı koruyacak teknolojinin tamamen Almanya'da üretilmesidir" ifadelerini kullandı.

Anlaşma uyarınca, öncelikle hava savunma sistemleri bileşenlerin geliştirilmesi ve üretimine odaklanacak. Volkswagen'in açıklamasına göre Osnabrück'teki işgücü, üretimin kurulması ve endüstrileşmesinde merkezî bir rol üstlenecek.

Bu arada anlaşmaya varılmış olsa da satış henüz resmen gerçekleşmiş değil. Ortak açıklamada, anlaşmanın sonraki adımlar için temel oluşturduğu ifade edilerek bu adımlara sorumlulukların belirlenmesi, ekonomik ve organizasyonel yapılandırma ile olası geçiş sürecinin dahil olduğu aktarıldı.

Satış işleminin tamamlanması, nihai anlaşmalara, ilgili kurulların kararlarına ve resmî onaylara bağlı. Bu aşamalar geçildikten sonra iş birliğinin ayrıntıları hakkında bilgi verileceği belirtiliyor.

Sözkonusu fabrikada Porsche modellerinin üretimi 2025 sonunda sona erdi. Ayrıca Porsche elektrikli otomobillerin bu tesiste üretimini de durdurdu.

Osnabrück'teki tesiste an itibarıyla sadece Volkswagen'in T-Roc Cabrio modeli üretiliyor. Bu nedenle tesisin klasik binek otomobil üretimi dışında kullanımı uzun süredir gündemdeydi.

CNN'den David Goldman, savaşın ekonomiye etkilerini analiz ettiği yazısında, önceki ve son durumu karşılaştırıp, geleceğe ilişkin uzmanların tahminlerine yer veriyor

İran, Hürmüz Boğazı'nı kontrol ediyor

Savaştan önce, herhangi bir ülkenin bayrağı altındaki gemiler, Orta Doğu'ya mal getirmek ve getirmek için Hürmüz Boğazı'ndan serbestçe geçebiliyordu. Dünyanın petrolünün beşte biri her gün bu dar geçitten taşınıyordu.

Şubat ayı sonlarında ABD ve İsrail'in İran'a saldırmasının ardından boğazı kimin kontrol ettiği fikri kalıcı olarak değişti. İran boğazı kendi kontrolü altına aldığını ilan etti ve Basra Körfezi'ne girmeye veya çıkmaya çalışan gemilere saldırdı. Boğazın fiilen kapatılması, İran'a ABD ve Körfez ülkelerindeki müttefikleri üzerinde ekonomik bir kaldıraç sağladı ve küresel ekonomiye 13 milyon varil petrol arzını kesti.

İran, Mayıs ayında boğaz taktiğini değiştirdi. Boğazı kapatmaya çalışmak yerine, kanalın kullanımını düzenlemeye başladı. Basra Körfezi Boğazları Otoritesi'ni kurdu ve geçiş yapan gemilerin gruba kayıt yaptırmasını, yetkili bir seyir yolunu izlemesini ve geçiş ücreti ödemesini şart koşmaya başladı. Haziran ayında Amerika Birleşik Devletleri ile bir Mutabakat Anlaşması imzaladıktan sonra, İran 60 gün boyunca geçiş ücreti almayı durdurmayı kabul etti, ancak otoriteye kayıt yaptırmayan geçiş yapan gemilere saldırmaya devam etti.

ABD ordusu Basra Körfezi petrol ihracatını artırmak ve İran'ın insansız hava aracı saldırılarından kaçınmak için boğazdan geceleyin "gizli" geçişleri koordine etmeye ve refakat etmeye başladı. Bu çaba işe yarıyor, ancak böylesine büyük, yorucu ve pahalı bir operasyona duyulan ihtiyaç, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerinde ne kadar nüfuz kazandığını kanıtlıyor.

Baird yatırım stratejisti Ross Mayfield, “İran’ın savaştan boğazın kontrolü konusunda daha güçlü bir konumla çıkması muhtemel görünüyor ve bu da Orta Doğu ham petrolüne bağımlı ülkeleri uyum sağlamaya zorlayacak. Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, varsayımsal bir risk olmaktan çıkıp kanıtlanmış ve etkili bir taktiğe dönüştü.” dedi.

Petrol analistleri, çatışmanın nihai çözümünün, İran'ın boğazdan güvenli geçiş için ücret talep etmesine izin verecek bir tür anlaşmayı içerebileceğine inanıyor. Bazı eleştirmenler ise bunun, diğer ülkelerin de uluslararası su yollarından geçiş için gemilerden ücret talep etmesi için bir emsal teşkil edeceğinden endişe ediyor.

Ancak JPMorgan'da emtia analizi başkanı Natasha Kaneva'nın belirttiği gibi, bu tür emsaller zaten mevcut. Birleşmiş Milletler, ülkelerin su yollarından geçiş için değil, seyrüsefer güvenliği, trafik yönetimi, güvenlik refakatçiliği, acil müdahale ve çevre koruma için hizmet ücreti almasına izin veriyor. Kaneva, Türkiye, Danimarka, İsveç, Rusya ve Endonezya'nın çeşitli boğazlardan geçiş için hizmet ücreti aldığını belirtti.

Kaneva'ya göre, İran'ın Türk Boğazları için Türkiye'nin uyguladığına benzer bir ücret yapısı benimsemesi durumunda, bu değişiklik petrol fiyatına yaklaşık 1 dolar ekleyebilir. Çok büyük bir ham petrol tankeri, gidiş-dönüş transit için yaklaşık 260.000 dolar ödeyebilir.

Çin, petrol piyasasındaki gücünü pekiştiriyor.

Çok fazla petrol üretmiyor, ancak Çin İran savaşı sırasında petrol piyasasındaki en güçlü güç olduğunu kanıtladı.

RSM ABD'nin baş ekonomisti Joe Brusuelas'a göre bunun nedeni, Çin'in talebini düzenleme konusunda eşsiz bir yetenek sergilemesidir.

Çin'in savaş öncesinde oluşturduğu devasa petrol stoklarına aşırı bağımlılığı, ülkenin ham petrol ithalatını günde yaklaşık 5 milyon varil azalttı. Bir noktada, stoklarını yeniden doldurması gerekecek ve talep tekrar artacak.

Ancak Çinli tüketicilerin davranışlarındaki bazı değişiklikler kalıcı hale gelecek.

Örneğin, Çin Ulaştırma Bakanlığı'na göre, beş günlük 1 Mayıs tatili boyunca Çin otoyollarındaki elektrikli araç şarjı bir önceki yıla göre %55,6 arttı. Tatil süresince Çin otoyollarında seyreden araçların neredeyse dörtte biri elektrikli araçtı; bu da bir önceki yıla göre %33'lük bir artış anlamına geliyor.

Çin, benzeri görülmemiş bir petrol şoku karşısında emsalsiz bir direnç göstererek, petrol ve doğalgazla çalışan elektrik santrallerinden kömürle çalışan santrallere hızla geçiş yapabildi.

Savaş sırasında petrol talebi , petrol endüstrisi analistlerinin beklediğinden çok daha fazla düştü; bu da dünyanın petrol kullanımı konusunda daha önce inanıldığından çok daha esnek olduğunu kanıtlıyor.

JPMorgan'a göre, savaş süresince Orta Doğu ham petrol piyasasının kaybettiği 1,9 milyar varil petrolün 800 milyon varili (neredeyse yarısı) daha az petrol tüketen insanlar ve işletmeler tarafından absorbe edildi.

Bu esnekliğin ne kadarının kalıcı, ne kadarının geçici olduğu net değil. Ancak, sadece Çin'den kaynaklanan petrol kullanımındaki kalıcı düşüşler bile, talebi tam olarak toparlanamayacak kadar azaltabilir. Petrol üretiminde zirve noktasına ulaşmış olabiliriz .

Kaneva, "Tarih, geçmişteki petrol şoklarının genellikle benzin talebinde kalıcı düşüşlere yol açtığını gösteriyor ve bu olay da farklı olmayabilir" dedi.

Orta Doğu dışındaki üretim hızlandı.

İran savaşı sırasında yaşanan bir diğer önemli değişiklik ise beklenmedik kaynaklardan petrol üretiminin artmasıydı.

Lipow Oil Associates Başkanı Andy Lipow, Orta Doğu dışında alternatif enerji arama ve geliştirme çalışmalarının hız kazandığını belirtti. Mevcut petrol projeleri de sondaj faaliyetlerini artırıyor: JPMorgan'a göre Brezilya ham petrol üretimini günde 800.000 varil, Guyana 300.000 varil, Kanada 200.000 varil ve Norveç 150.000 varil artırdı.

Başlangıçta geçici bir petrol fiyat artışından zarar görme korkusuyla üretimini artırmaya direnen Amerika Birleşik Devletleri, şimdi geçen yılın aynı dönemine göre günde 900.000 varil daha fazla petrol üretiyor.

Amerika'nın üretim artışının büyük kısmı, Avrupa pazarı için jet yakıtı ve doğal gaz üretmek üzere rafinerilere sevkiyat yapan özel işletilen petrol platformlarından kaynaklanıyor; Avrupa'da ise arz sıkıntısı yaşanıyor. Hürmüz Boğazı tamamen açıldığında ABD üretimi biraz düşebilir, ancak JPMorgan, Amerika'nın üretiminin bugünkü seviyelere yakın kalmasını bekliyor.

Brezilya, şu an için tahmin edilenden çok daha fazla üretim yaparak petrol analistlerini şaşırttı, ancak petrol projelerindeki güçlü uygulama, ülkenin üretimi daha da artırmasına yol açacak gibi görünüyor. Ayrıca, bu ay Guyana kıyılarına ulaşacak yeni bir açık deniz üretim gemisi, ülkenin devasa kuyusundan üretim hızını artırmasına yardımcı olacak.

Bunu telafi etmek için Orta Doğu üreticileri ham petrol taşıma yöntemlerini değiştiriyor ve alternatif güzergahlar geliştiriyor. Suudi Arabistan, malları ülke genelinde Kızıldeniz'e taşımak için devasa kamyon konvoyları kiraladı ve boğazı bypass etmek için Doğu-Batı boru hattının kapasitesini sonuna kadar kullandı. Irak ise Akdeniz'e bir boru hattı inşa etmek için Chevron ile görüşmeler yapıyor.

Bu arada, OPEC , konsorsiyumun en önemli üyelerinden biri olan Birleşik Arap Emirlikleri'nin Nisan ayında gruptan ayrılacağını açıklamasının ardından kendi varlığını sürdürme mücadelesi veriyor .

Birliğin ikinci büyük petrol üreticisi olan Irak'ın da sıradaki hedef olduğu bildiriliyor. Ülkenin petrol bakanı Bloomberg'e verdiği demeçte, üretim hedefleri önemli ölçüde artırılmazsa Irak'ın OPEC'te kalıp kalmayacağına karar vermek zorunda kalacağını söyledi. Bloomberg'in haberine göre Irak, savaştan sonra rekor seviyede günlük 5 milyon varil üretim izni istiyor ve uzun vadeli hedefi ise günlük 7 milyon varile kadar çıkmak.

Bu durum Suudi Arabistan'ı diğer ülkelerin dünya talebinden daha fazla petrol üretmesine izin vermeye zorlayabilir. Bu, tüketici fiyatları için iyi olabilir ve fiyatları düşürebilir. Ancak aynı zamanda kalıcı bir petrol fazlalığı yaratabilir ve petrol karlarını önemli ölçüde azaltabilir.

Sekiz kez Olimpiyat altın madalyası kazanan Bolt, 2009'da 100 metreyi 9.58 saniyede koşarak insanlar için dünya rekorunu kırdı.

Robot, Çinli akıllı telefon üreticisi Honor'un ürettiği de dahil olmak üzere diğer iki robotu geride bıraktı. Honor'un ürettiği robot, test sürüşünde mesafeyi 9,32 saniyede kat etmişti.