Dünyanın birçok ülkesinde raylı sistemlerde intihar vakalarının önlenmesi amacıyla platform ayırıcı kapılar, yapay zekâ destekli kamera sistemleri, riskli davranışları önceden tespit eden yazılımlar, acil psikososyal müdahale ekipleri ve benzeri uygulamaların hayata geçirildiğini belirten Kılınç, "Marmaray'da meydana gelen intihar vakalarına ilişkin herhangi bir istatistiksel analiz veya risk değerlendirmesi yapılmış mıdır?" diye sordu.

Dünya Sağlık Örgütü’nün birçok ülkede uygulanan Ulusal İntiharı Önleme Stratejileri, kriz müdahale hatları, toplum temelli ruh sağlığı hizmetleri ve kurumlar arası koordinasyon mekanizmalarının yaygınlaştırılmasını önerdiğini kaydeden Kılınç, Sağlık Bakanlığı'nın intiharın önlenmesine yönelik yürüttüğü Ulusal İntiharı Önleme Stratejisi veya benzeri bir eylem planının bulunup bulunmadığının yanıtını da talep etti.

Kılınç’ın Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’nun yanıtlamasını istediği sorular şöyle:

"- Marmaray'ın hizmete açıldığı tarihten bugüne kadar yıllar itibarıyla kaç intihar ve kaç intihar girişimi meydana gelmiştir?
- Bu olaylardan kaçı ölümle sonuçlanmıştır?
- İntihar ve intihar girişimleri hangi istasyonlarda meydana gelmiştir? İstasyon bazında vaka sayıları nedir?
- Bakanlığınız tarafından Marmaray'da meydana gelen intihar vakalarına ilişkin herhangi bir istatistiksel analiz veya risk değerlendirmesi yapılmış mıdır?
- Son beş yıl içerisinde Marmaray'da meydana gelen intihar ve intihar girişimleri nedeniyle toplam kaç sefer iptal edilmiş veya gecikmiştir? Bu olaylar nedeniyle toplam kaç saatlik hizmet aksaması yaşanmıştır?
- Marmaray istasyonlarında intihar girişimlerini önlemeye yönelik yapay zekâ destekli kamera sistemleri, davranış analizi yazılımları veya benzeri erken uyarı teknolojileri kullanılmakta mıdır?
- Marmaray istasyonlarında platform ayırıcı kapı (Platform Screen Door) sistemlerinin kurulmasına yönelik herhangi bir fizibilite, proje veya yatırım planı bulunmakta mıdır?
- İntihar vakalarının ardından makinistler, güvenlik görevlileri ve diğer personele psikolojik destek hizmeti verilmekte midir? Son beş yılda bu kapsamda kaç personele destek sağlanmıştır?
- Bakanlığınızın, Sağlık Bakanlığı ve ilgili diğer kurumlarla birlikte Marmaray'da intihar vakalarının önlenmesine yönelik yürüttüğü ortak bir çalışma veya eylem planı bulunmakta mıdır?
- Marmaray istasyonlarında özellikle yüksek risk taşıdığı tespit edilen noktalara yönelik ilave personel görevlendirilmesi veya güvenlik tedbirlerinin artırılması planlanmakta mıdır?"

Psikolojik destek hizmetleri neler?

Kılınç, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’na ise şu soruları yöneltti:

"- Türkiye'de son on yıl içerisinde yıllara göre intihar ve intihar girişimi sayıları kaçtır?
- Son beş yıl içerisinde raylı sistemlerde (Marmaray, metro, banliyö ve yüksek hızlı tren hatları dâhil) meydana gelen intihar ve intihar girişimlerine ilişkin Bakanlığınızın elinde veri bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa yıllara göre sayıları nedir?
- Bakanlığınızın intiharın önlenmesine yönelik yürüttüğü Ulusal İntiharı Önleme Stratejisi veya benzeri bir eylem planı bulunmakta mıdır?
- Son beş yılda intihar riski taşıyan bireylere yönelik psikososyal destek hizmetlerinden kaç kişi yararlanmıştır?
- Toplu ulaşım sistemlerinde yaşanan intihar vakalarının önlenmesine yönelik Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve yerel yönetimlerle ortak yürütülen herhangi bir çalışma bulunmakta mıdır?
- Marmaray ve diğer raylı sistemlerde görev yapan personel ile bu olaylara tanıklık eden vatandaşlara yönelik psikolojik destek mekanizmaları konusunda Bakanlığınızın herhangi bir çalışması bulunmakta mıdır?
- Türkiye genelinde 7 gün 24 saat hizmet veren, intihar riski altındaki bireylere yönelik ücretsiz ve kolay erişilebilir bir kriz destek hattı kurulmasına ilişkin Bakanlığınızın bir çalışması bulunmakta mıdır?
- Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerinin sayısının artırılması ve intihar riski taşıyan bireylere erken müdahale edilmesine yönelik yeni bir planlama yapılmakta mıdır?
- Son beş yıl içerisinde intihar vakalarının en yoğun görüldüğü il ve yaş grupları hangileridir?
- Dünya Sağlık Örgütü’nün intiharın önlenmesine ilişkin tavsiyeleri doğrultusunda Bakanlığınız tarafından hayata geçirilmesi planlanan yeni uygulamalar nelerdir?"

ABD Ulusal Bilim Vakfı Ulusal Güneş Gözlemevi (NSF NSO), 5 Ağustos'ta yaptığı açıklamada Güneş yüzeyinde “Kelvin-Helmholtz kararsızlığı” (KHI) adı verilen fiziksel olgunun ilk kez kesin biçimde gözlemlendiğini duyurdu.

Bilimsel dergi Nature'da yayımlanan ve Euronews'un aktardığı araştırmada bilim insanları, Güneş yüzeyindeki manyetik bölgelerin kenarlarında küçük, hızla değişen ve girdapları andıran yapılar tespit etti.

Araştırmacılara göre keşif, Güneş'teki enerji aktarımının nasıl gerçekleştiğine ilişkin düşünceleri değiştirebilir ve nihayetinde Dünya'yı etkileyebilen uzay hava olaylarının arkasındaki fiziksel süreçlerin daha iyi anlaşılmasını sağlayabilir.

Kelvin-Helmholtz kararsızlığı nedir?

Kelvin-Helmholtz kararsızlığı aslında yalnızca Güneş'e özgü bir olay değil. Birbirinin yanından farklı hızlarda hareket eden iki akışkanın sınırında ortaya çıkan temel bir fizik olgusu.

İki akış arasındaki hız farkı bir “kayma” oluşturuyor. Başlangıçta çok küçük olan bozulmalar zamanla büyüyerek dalga ve girdaplara dönüşebiliyor. Ortaya çıkan görüntü, rüzgârın üzerinden geçtiği deniz yüzeyinde kırılmaya başlayan dalgalara benziyor.

Aynı fiziksel süreç atmosferde bulutlarda, okyanuslarda ve farklı astrofiziksel plazmalarda da görülebiliyor.

Güneş'te ise durum daha karmaşık. Çünkü buradaki madde sıradan bir gazdan ziyade elektrik yüklü parçacıklardan oluşan plazma halinde ve güçlü manyetik alanlarla etkileşim içinde.

Bilim insanları Kelvin-Helmholtz kararsızlığının Güneş'te meydana gelmesi gerektiğini uzun zamandır teorik modeller ve bilgisayar simülasyonlarından biliyordu. Ancak bu yapıların son derece küçük olması nedeniyle bunları doğrudan gözlemlemek mümkün olmamıştı.

Dünyanın en büyük Güneş teleskobu yakaladı

Bu engel, Hawaii'nin Maui Adası'nda bulunan 4 metre çapındaki ana aynaya sahip Daniel K. Inouye Güneş Teleskobu sayesinde aşıldı.

Uluslararası araştırma ekibi, teleskobun olağanüstü uzamsal çözünürlüğü sayesinde manyetik alan yoğunlaşmalarının kenarlarında sürekli oluşup kaybolan küçük girdaplar tespit etti.

Zaman atlamalı görüntülerde, bu manyetik bölgelerin sınırlarında küçük girdapların yanı sıra son derece ince ve hızlı hareket eden koyu şeritler de görüldü.

Araştırmacılar gözlemleri gelişmiş bilgisayar simülasyonları ve teorik hesaplamalarla karşılaştırdı. Üç yöntemin birbiriyle uyuşması, hem girdapların hem de “striations” olarak adlandırılan ince koyu şeritlerin Kelvin-Helmholtz kararsızlığından kaynaklandığını doğruladı.

Güneş'in şimdiye kadarki en ayrıntılı yüzey görüntüsü

NSO, keşifle birlikte Güneş'in fotosferinin şimdiye kadar elde edilen en yüksek çözünürlüklü görüntüsünü de yayımladı.

Inouye Güneş Teleskobu tarafından 416 nanometre dalga boyunda çekilen görüntüde, manyetik yapıların bozulmuş sınırları ile Kelvin-Helmholtz kararsızlığıyla bağlantılı son derece ince şeritler görülebiliyor.

Bu ayrıntılar kritik önemde, çünkü Güneş'in çok büyük ölçeklerde gözlemlediğimiz davranışlarının arkasında son derece küçük ölçekli plazma hareketleri olabilir.

Güneş'in yüzeyi neden dışından daha soğuk?

Keşfin en önemli sonuçlarından biri, Güneş fiziğinin yaklaşık bir asırdır devam eden en büyük bilmecelerinden birine yeni bir ipucu sunması.

Güneş'in yüzeyinin sıcaklığı yaklaşık 5 bin 500 santigrat derece civarında. Ancak yüzeyden binlerce kilometre yukarıdaki dış atmosferi, yani korona, bazı bölgelerde milyonlarca dereceye ulaşabiliyor.

Normal şartlarda bir ısı kaynağından uzaklaştıkça sıcaklığın düşmesi beklendiğinden, koronanın yüzlerce kat daha sıcak olması uzun zamandır bilim insanlarını düşündürüyor.

Araştırmacılar, yeni gözlemlenen Kelvin-Helmholtz girdaplarının bu problemin çözümünün parçalarından biri olabileceğini düşünüyor.

Girdaplar, Güneş'in alt atmosferindeki hareket enerjisinin üst katmanlara aktarılmasını sağlayabilir. Bu süreç sırasında enerji daha küçük ölçeklere taşınarak sonunda ısıya dönüşebilir ve koronanın ısıtılmasına katkıda

Ancak keşif, gizemin tamamen çözüldüğü anlamına gelmiyor. Araştırmacılar şimdilik girdapların bu enerji aktarımına ne kadar büyük bir katkıda bulunduğunu belirlemeye çalışıyor.

Güneş patlamalarını anlamaya da yardımcı olabilir

Keşfin bir diğer önemli boyutu ise manyetik enerjiyle ilgili.

Güneş patlamaları ve fırtınaları gibi şiddetli olayların temel enerji kaynağı Güneş'in manyetik alanı. Manyetik alanlarda biriken enerji aniden serbest kaldığında büyük miktarda radyasyon ve plazma uzaya fırlatılabiliyor.

Bu plazma Dünya'ya çarptığında uyduların çalışmasını, radyo iletişimini, navigasyon sistemlerini ve bazı durumlarda elektrik şebekelerini etkileyebilen jeomanyetik fırtınalara yol açabiliyor.

Kelvin-Helmholtz girdaplarının manyetik alanların Güneş'in alt atmosferinde nasıl hareket ettiğini ve enerjinin nasıl dağıldığını etkileyebileceği düşünülüyor. Bu nedenle çok küçük ölçekte gerçekleşen girdapların incelenmesi, çok daha büyük ölçekli güneş patlamalarının enerji mekanizmasını anlamaya katkıda bulunabilir.

Sırada yapay zekâyla binlerce girdabı bulmak var

Araştırmacıların bir sonraki hedefi, Inouye Güneş Teleskobu'nun ürettiği yüksek çözünürlüklü veriler içinde Kelvin-Helmholtz girdaplarını otomatik olarak tespit edebilecek algoritmalar geliştirmek.

Böylece bu yapıların ne kadar yaygın olduğu, ne kadar enerji taşıdığı ve enerjinin ne kadarının Güneş'in üst atmosferine ulaşabildiği hesaplanabilecek.

Temmuz ayında 75-85 bin kişi arasında artması beklenen tarım dışı istihdamın 23 bin kişi azaldığının açıklanması piyasalarda sürpriz yarattı.

Ons altın 17 Haziran'dan bu yana en yüksek seviyede

İstihdam verisinin ardından altına yönelik alımlar hızlandı. Ons altın 4.370 dolara yükselerek 17 Haziran'dan bu yana en yüksek seviyesini gördü. EKONOMİM'in haberine göre, ons altındaki günlük yükseliş yüzde 3'ü aşarken haftanın başından bu yana kaydedilen değer kazancı yüzde 8'i aştı.

Kapalıçarşı'da gram altın da 6.678 TL'ye yükseldi. Gram altında günlük artış yüzde 2,40, haftalık yükseliş ise yüzde 8,86 seviyesinde gerçekleşti.

Dolar endeksi geriledi

Beklentileri sert şekilde ıskalayan istihdam verisi, Fed'in faiz artırımına yönelik piyasa beklentilerinin azalmasına neden olurken dolar küresel para birimleri karşısında değer kaybetti.

Dolar endeksi (DXY) yüzde 0,43 düşüşle 99,49 seviyesine geriledi.

Dolar/TL ise veri öncesinde 47,7050 civarında bulunurken, sonrasında 47,7033 seviyesinde işlem gördü.

Dolardaki zayıflama euroya da destek verdi. Euro/dolar paritesi yüzde 0,42 yükselerek 1,15712 seviyesini gördü.

Böylece euro, dolar karşısında son 7 haftanın en yüksek seviyesine ulaştı.

Borsanın artıda kapandığı haftada yatırımcısına en çok kazandıran ve kaybettiren hisseler de belli oldu. Haftanın en fazla kazandıran hissesi Tekfen Holding olurken, CW Enerji ve Türk Altın İşletmeleri de çift haneli yükselişleriyle dikkat çekti.

Kaybettirenler tarafında ise Şekerbank ilk sırada yer aldı. Balsu Gıda ve Otokar'daki haftalık kayıplar da yüzde 10'u aştı.

Geçen haftanın en güçlü performansını Tekfen Holding (TKFEN) gösterdi. Şirket hisseleri haftalık bazda yüzde 35,28 değer kazanarak Borsa İstanbul'da en çok yükselen hisseler arasında ilk sıraya yerleşti.

Tekfen Holding yüzde 35'in üzerinde kazandırdı

Tekfen Holding'i CW Enerji (CWENE) izledi. CW Enerji hisseleri geçen hafta yüzde 24,12 yükseldi ve kazandıranlar sıralamasında ikinci oldu.

Haftanın en çok kazandıran üçüncü hissesi Türk Altın İşletmeleri (TRALT) oldu. Şirket hisseleri bir haftada yüzde 18,09 değer kazandı.

Tureks Turunç Madencilik İç ve Dış Ticaret (TRENJ) hisseleri haftalık bazda yüzde 14,24 yükselerek dördüncü sırada yer aldı.

Kazandıran ilk beşi ise Gülermak Ağır Sanayi İnşaat ve Taahhüt (GLRMK) tamamladı. Gülermak hisseleri geçen hafta yatırımcısına yüzde 13,44 kazandırdı.

Şekerbank haftanın en çok kaybettiren hissesi

Borsa İstanbul'da haftanın en sert düşüşü Şekerbank (SKBNK) hisselerinde görüldü. Şekerbank hisseleri geçen hafta yüzde 12,63 değer kaybederek kaybettirenler listesinin ilk sırasında yer aldı.

Şekerbank'ı Balsu Gıda (BALSU) takip etti. Şirket hisselerindeki haftalık kayıp yüzde 11,28 olarak gerçekleşti.

Kaybettirenler sıralamasının üçüncü sırasında Otokar (OTKAR) yer aldı. Otokar hisseleri geçen hafta yüzde 10,49 değer kaybetti.

Enerya Enerji (ENERY) hisselerindeki haftalık düşüş ise yüzde 9,34 oldu. Böylece şirket kaybettirenler arasında dördüncü sırada yer aldı.

Ereğli Demir Çelik hisseleri ise haftalık bazda yüzde 9,07 değer kaybetti.

2021 yılından bu yana İş Bankası Genel Müdürü olarak görev yapan Hakan Aran, Şişecam’ın Yönetim Kurulu Başkanı oldu. Aran, 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla bankadaki görevinden ayrılacak.

Öte yandan, 2021 yılından bu yana Türkiye İş Bankası Yönetim Kurulu Başkanı olan Adnan Bali’nin bu görevini sürdürmeye devam edeceği bildirildi.

Yeni Genel Müdür H. Cahit Çınar olacak

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumuna (BDDK) gerekli bildirimlerin yapılması ve izinlerin alınmasını takiben 1 Eylül 2026 tarihi itibarıyla Türkiye İş Bankası Genel Müdürlüğüne, Genel Müdür Yardımcısı H. Cahit Çınar atanacak.

25 yılı yönetici olmak üzere 35 yıllık bankacılık deneyimi bulunan Çınar; krediler tahsis, kredi stratejisi, iştirak yönetimi ve hukuk gibi alanlarda bankaya önemli katkılar sağlarken, İşbank AG Genel Müdürlüğü ve Trakya Yatırım Holding Genel Müdürlüğü görevlerini de yürütmüştü.

İş Bankası'ndan Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) yapılan bildirim de şu ifadelere yer verildi:

Bankamız Yönetim Kurulunun 7 Ağustos 2026 tarihli kararı uyarınca, Genel Müdürümüz Sayın Hakan Aran'ın Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş.'de Yönetim Kurulu Başkanı olarak üstlendiği görev nedeniyle 31 Ağustos 2026 tarihinde Bankamızdaki görevlerinden ayrılmasına, Bankamız Genel Müdür Yardımcısı Sayın H. Cahit Çınar'ın, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumuna gerekli bildirimlerin yapılması ve izinlerin alınmasını takiben 1 Eylül 2026 tarihi itibarıyla Genel Müdür olarak atanmasına karar verilmiştir.

H. Cahit Çınar kimdir?

1967 yılında Ankara’da doğan H. Cahit Çınar, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden mezun oldu. 1989-1990 yılları arasında Münih Ludwig-Maximilians Üniversitesi’ne devam eden Çınar, 1991 yılında Türkiye İş Bankası A.Ş. İktisadi Araştırmalar Bölümü’nde Uzman Yardımcısı olarak göreve başladı ve 1992 yılında Teftiş Kurulu’nda Müfettiş Yardımcısı oldu.

2001 yılında Ticari Krediler Tahsis Bölümü’ne Müdür Yardımcısı olarak atanan Çınar, aynı bölümde sırasıyla Bölge Müdürü ve Bölüm Müdürü olarak çalıştı. 2013 yılında Güneşli Kurumsal Şubesi Müdürü olan Çınar, 2016 yılında Almanya merkezli İşbank AG’nin Genel Müdürlük görevini üstlendikten sonra 2018 yılında İş Bankası Genel Müdür Yardımcılığına atandı.

2024-2025 yılları arasında Trakya Yatırım Holding A.Ş.’nin Genel Müdürü olarak görev yapan Çınar, 1 Mayıs 2025 tarihinde yeniden İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı oldu. Halen İş GYO, İş Enerji ve Maxi Digital GmbH Yönetim Kurulu Başkanlığı ile Şişecam ve Polat Enerji Yönetim Kurulu Başkan Vekilliği görevlerini sürdüren Çınar, 1 Eylül 2026 itibarıyla İş Bankası Genel Müdürü olarak göreve başlayacak.

4 Ağustos'ta jandarma ekiplerince düzenlenen operasyon kapsamında gözaltına alınan şüpheliler, İzmir İl Jandarma Komutanlığı'ndaki işlemlerinin ardından adliyeye sevk edildi. Savcılık ifadelerinin ardından 15 şüpheli tutuklama talebiyle sulh ceza hâkimliğine çıkarıldı. Hakimlik, Belediye Başkanı İlkay Çiçek'in de aralarında bulunduğu 10 kişinin tutuklanmasına karar verdi.

Soruşturma kapsamında şüphelilere "suç işlemek amacıyla örgüt kurma", "suç örgütüne üye olma", "rüşvet", "irtikap", "resmî belgede sahtecilik", "görevi kötüye kullanma" ve "imar kirliliğine neden olma" suçlamaları yöneltildi.

Çiçek’in tutuklanmasının ardından avukatı Atalay Aksay, İzmir Adliyesi önünde açıklamalarda bulundu.

Tutukluluk tedbirine ilişkin itirazda bulunacaklarını belirterek "Maalesef, salı gününden beri devam eden; önce kolluk aşamasında, sonra savcılık ve sorgu aşamasında, gözaltı ve sonrasındaki süreç bugün belediye başkanımız İlkay Çiçek, başkan yardımcısı ve 10 belediye çalışanı personelimiz tutuklandı. Gözaltına alınan altı kişi ise adli kontrolle serbest bırakıldı. Dosya içeriği kısıtlı ve maalesef biz de göremediğimiz için esasıyla ilgili çok sağlıklı bir bilgi verememekle beraber, iki haftalık süre içerisinde gerekli itirazlarımızı yapacağız" dedi.

Belediye Başkanı İlkay Çiçek'in örgüt suçlamasıyla tutuklandığını da belirten Aksay, "Biz ümitliyiz çünkü dosya içerisinde bize sorulan ve cevaplayamadığımız hiçbir şey olmadı. Diğer gözaltına alınanlarla alakalı da hiçbiri birbiriyle ilgili cevaplayamadığı bir soru olmadı. Üzücü olan kısmı, örgüt suçlamasıyla tutuklandık ve müvekkilim örgüt lideri görünüyor maalesef. Sitemim ise tüm kamuoyuna. Maalesef buraya gelen süreçte kamuoyundaki bu dezenformasyon ve bize ait olmayan yazışmalar yüzünden bunlar oraya da yansıdı. Evet, üzücü bir süreç. Ama sonuna kadar bunların sahte olduğunu süreçte ispatlayacağız" ifadelerini kullandı.

Düzenleme, PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme, örgüte üye olma veya bilerek ve isteyerek yardım etme ve örgütün propagandasını yapma suçları ile bu örgütün faaliyeti kapsamında işlenen suçları ve bu örgüt lehine işlenen Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun'da düzenlenen suçları kapsayacak.

Teklifte "Örgüt", PKK/KCK terör örgütünü ve bununla bağlantılı her türlü oluşumları, "Kurul", düzenlemenin ilgili hükmü uyarınca oluşturulacak Kurul şeklinde tanımlanıyor.

Teklife göre, örgütün fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmi Gazete'de yayımlanması koşuluyla, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu ile 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar hariç, teklifin kapsamına giren ve üst sınırı 15 yıl veya daha az cezayı gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar 10 yıl süreyle ertelenecek.

Erteleme süresi içinde dava zamanaşımı işlemeyecek. Bu suçlarla ilgili dosya ve suçun ispatına yarayan deliller, erteleme kararının verildiği tarihten itibaren erteleme süresince muhafaza edilecek. Müsadereye konu eşya ve malvarlığı değerleri hakkında erteleme kararıyla birlikte tasfiye kararı verilecek ve Hazineye irat kaydedilecek. Karar, kanun yollarına başvurma hakkı bulunanlara tebliğ edilecek. Kararda başvuru ve itiraz hakkı ile süresi ve mercii gösterilecek.

Bu hüküm uyarınca Cumhuriyet savcısı tarafından verilen kararlara karşı kanun yollarına başvurma hakkı bulunanlar 2 hafta içinde sulh ceza hakimliğine başvurabilecek. Hüküm uyarınca kovuşturmanın ertelenmesine ilişkin mahkeme tarafından verilen kararlara karşı da 2 hafta içinde itiraz edilebilecek.

Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından önce işlenmiş olup da düzenlemenin kapsamına giren suçlardan dolayı bu tarihten sonra başlatılacak soruşturmaların yapılması, Kurulun iznine bağlı olacak.

Düzenleme uyarınca erteleme kararı verilecek suçlardan dolayı verilmiş olan tutuklama ve adli kontrole ilişkin koruma tedbirleri, soruşturma veya kovuşturmanın bulunduğu evredeki yetkili hakim veya mahkeme ile bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay ilgili ceza dairesi tarafından değerlendirilecek. Koşullarının bulunması halinde bu tedbirlerin kaldırılmasına karar verilecek.

Erteleme kararı verilecek suçlarla ilgili istinaf veya temyiz kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalar hakkında bozma kararı verilecek.

Erteleme kararlarının kaydedilmesi ve yeniden suç işlenmesi

Verilen erteleme kararları, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilecek. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde, belirlenen amaç için kullanılabilecek.

Erteleme kararının verildiği tarihten itibaren erteleme süresi içinde terör suçlarından birinin işlenmesi halinde, erteleme kararı kaldırılarak soruşturma ve kovuşturmaya devam olunacak. Mahkumiyet halinde verilen cezanın infazı, düzenlemenin buna yönelik hükmü kapsamında ertelenmeyecek ve mahkumiyet hükümlerinin tüm sonuçları doğacak. Belirtilen süre suç işlenmeksizin geçirildiği takdirde kovuşturma yapılmasına yer olmadığı veya düşme kararı verilecek.

Teklifle, örgütün fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Milli Güvenlik Kurulu Kararı'nın Resmi Gazete'de yayımlanmış olması koşuluyla, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçundan mahkum olanlar ile 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen suçlar nedeniyle müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanlar hariç olmak üzere, düzenleme kapsamına giren suçlardan, toplam 15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olan hükümlülerin cezalarının infazı 5 yıl süreyle, toplam 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olan hükümlülerin cezalarının infazı 10 yıl süreyle infaz hakiminin kararıyla ertelenecek. Bu hükmün uygulanması, müsadere kararlarının yerine getirilmesini engellemeyecek. Erteleme süresi içinde cezada zamanaşımı işlemeyecek.

İnfaz hakimi tarafından verilen erteleme kararlarına karşı itiraz edilebilecek. Ayrıca bu kapsamda verilen erteleme kararları, oluşturulan sisteme kaydedilecek. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde belirlenen amaç için kullanılabilecek.

Erteleme kararının verildiği tarihten itibaren erteleme süresi içinde terör suçlarından birinin işlenmesi halinde, infaz hakimi tarafından erteleme kararı kaldırılarak cezanın infazının devamına karar verilecek. Belirtilen süre suç işlenmeksizin geçirildiği takdirde verilen ceza infaz edilmiş sayılacak. Erteleme kararlarının takibi Cumhuriyet başsavcılıklarınca yapılacak.

Takip, koordinasyon ve uygulama hükümleri

Teklif kapsamındaki faaliyetlerin uygulanmasının takibi ve değerlendirilmesi, düzenlemenin Resmi Gazete'de yayımlanmasını müteakiben, Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında Adalet Bakanı, Dışişleri Bakanı, İçişleri Bakanı, Milli Savunma Bakanı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri'nden müteşekkil Kurul tarafından yapılacak. İhtiyaç halinde Kurul tarafından alt komisyonlar oluşturulabilecek, bakanlık, kurum ve kuruluşların temsilcileri ile gerekli görülen kişiler Kurul ve komisyon toplantılarına davet edilebilecek.

Kurul tarafından sürecin örgüt nezdindeki ilerlemesini sağlamak üzere alt komisyonlarda görevlendirme yapılabilecek.

PKK/KCK terör örgütünün ve bununla bağlantılı her türlü oluşumun fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Milli Güvenlik Kurulu Kararı'nın Resmi Gazete'de yayımlanmasını müteakiben bu düzenlemenin amacı ve kapsamı doğrultusunda örgütün tamamen tasfiyesi ve bu duruma ilişkin gözlem raporları uyarınca dönemsel olarak Kurul tarafından değerlendirme yapılabilecek. Kurulun gerekli görmesi halinde adli, idari ve yasal düzenlemeler konusunda talepte bulunulacak.

Teklif uyarınca verilen erteleme kararları, PKK/KCK terör örgütünün ve bununla bağlantılı her türlü oluşumun fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasını müteakiben dönemsel olarak Kurul tarafından değerlendirilecek.

Gerekli görülmesi halinde soruşturma ve kovuşturmalar nedeniyle doğan hak yoksunluğunun tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılması, sulh ceza hakimliğinden veya mahkemesinden, mahkumiyet hükümleri nedeniyle doğan hak yoksunluğunun tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılması infaz hakimliğinden Kurul tarafından talep edilecek.

Talep hakkında ilgili mercii tarafından karar verilecek. Bu kararlara karşı itiraz edilebilecek. Mahkumiyet hükümleri nedeniyle doğan hak yoksunluğunun tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına yönelik talepte bulunulabilmesi için 5 yıl olarak verilen erteleme kararları bakımından kararın verildiği tarihten itibaren 2 yıl, 10 yıl olarak verilen erteleme kararları bakımından ise 3 yıl geçmiş olması gerekecek.

Kurul, çalışmaları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisini düzenli olarak bilgilendirecek. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca düzenleme kapsamındaki faaliyetleri izlemek üzere İzleme Komisyonu kurulacak. İzleme Komisyonu, Kanun kapsamındaki faaliyetleri izleyecek ve tavsiyelerde bulunabilecek. Kurulun sekretarya hizmetleri Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği tarafından yerine getirilecek.

Silah ve malzeme teslimi

Teklif kapsamındaki örgüt mensuplarının beraberinde getirdikleri yahut beyan ettikleri silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve her türlü malzeme kayıt altına alınacak. Bu düzenlemenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, güvenlik kurumlarının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenecek.

Teklif hükümleri, PKK/KCK terör örgütünün ve bununla bağlantılı her türlü oluşumun fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Milli Güvenlik Kurulu Kararı'nın Resmi Gazete'de yayımlanmasını müteakiben 6 ay içinde bu düzenleme hükümlerinden yararlanmak istediğini bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurul tarafından görev verilen kurumlara yazılı olarak bildirenlere uygulanacak.

Teklif kapsamında verilen görevler, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca ivedilikle yerine getirilecek. Teklifin amaç ve faaliyetleri kapsamında verilen görevleri yerine getiren kişilerin bu görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluğu doğmayacak.

TBMM Adalet Komisyonu'ndaki görüşmeler 17,5 saat sürdü.

Tartışmalar yaşandı

Öte yandan, teklifin tümü üzerinde söz alan Yeni Yol Partisi Ankara Milletvekili İdris Şahin, sorunların çözüm adresinin TBMM olduğunu belirtti.

Terör sorununun samimiyetle çözüleceğini dile getiren Şahin, atılan adımlarda sahici samimiyeti görmediklerini öne sürdü.

İYİ Parti Afyonkarahisar Milletvekili Hakan Şeref Olgun, düzenlemenin af olup olmadığının açıklanması gerektiğini söyledi.

Kanun teklifinin yasalaşmasıyla kamu davasının düşeceğini savunan Olgun, teklifin hazırlanmasında kapalı kapılar ardında hukuki teknik çalışma yürütüldüğünü iddia etti.

DEM Parti Erzurum Milletvekili Meral Danış Beştaş, kanun teklifinin, kalıcı barışa ulaşılması için imkan oluşturabileceğini belirtti.

Kanun teklifine ilişkin eksik gördükleri noktalar bulunduğunu dile getiren Beştaş, ortak aklı yakalamaya gayret göstereceklerini ifade etti.

Beştaş, kanun teklifini desteklemeye devam edeceklerini kaydetti.

MHP Tokat Milletvekili Yücel Bulut, TBMM'de kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun tarihi bir rapora imza attığını belirtti. Rapor çerçevesinde teklifin hazırlandığını aktaran Bulut, Terörsüz Türkiye'yi inşa edebilmenin ilk adımı olan teklifin TBMM gündemine geldiğini ifade etti.

Bulut, Terörsüz Türkiye'nin temel hedefler arasında yer aldığının altını çizerek, "Bir daha hiçbir anne, hangi soydan, hangi mezhepten, hangi bölgeden gelirse gelsin elleriyle büyüttüğü evladını bir daha yitirmesin, yeni bir Anadolu çocuğu terör ikliminde hayatını kaybetmesin diye mücadeleyi sürdürüyoruz." dedi.

MHP Kırıkkale Milletvekili Halil Öztürk, "Terörsüz Türkiye" iradesinin, sahada kazanılan kalıcı kudreti huzurla taçlandırma kararlılığı olduğunu söyledi.

Öztürk, "Hedefimiz, evlatlarımızın korkuyla büyümediği, şehirlerimizin şiddetle anılmadığını, milletimizin bütün gücünü üretime, kalkınmaya ve geleceğe ayırdığı bir Türkiye hayalidir." dedi.

Süreçte, Türkiye Cumhuriyeti'nin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünün, üniter devlet yapısı, milli egemenlik ve Anayasa'nın temel esaslarının herhangi bir pazarlığın konusu yapılmadığını vurgulayan Öztürk, "Bütün gayret, terör örgütünün varlık sebebini ortadan kaldırmaya, silahın gölgesini siyasetin ve toplumun üzerinden çekip almaya yöneliktir. Sayın Cumhurbaşkanımızın 'Terörsüz Türkiye' hedefini stratejik bir devlet vizyonu olarak ortaya koyması da aynı tarihi zemine dayanmaktadır." ifadelerini kullandı.

Öztürk, "Terörsüz Türkiye" vizyonunun ülke ekonomisinin de önünü açacağına işaret ederek, milletin kaynağının bundan sonra fabrikalara, üniversitelere, tarıma, teknolojiye, savunma sanayisine ve refaha kullanılacağını belirtti.

"Şiddetin ortadan kaldırılmasının yolu demokratikleşme ve hukukun hakim kılınmasıdır"

Yeni Parti İstanbul Milletvekili Turan Taşkın Özer, kanun teklifi üzerinde yapıcı öneriler sunan değişiklik önergeleri vereceklerini bildirdi.

Özer, Türkiye'nin şiddetten kurtulmasının zemininin sadece silahsızlanma olmadığını söyleyerek, "Şiddetin ortadan kaldırılmasının yolu demokratikleşme ve hukukun hakim kılınmasıdır. Türkiye genelinde demokratikleşmenin ve hukukun üstünlüğünün esas alınması, sağlamak istediğimiz şiddetsiz ortamı kalıcılaştırır." değerlendirmesinde bulundu.

Özer, "Terörsüz Türkiye" sürecinde silahların devreden çıkarılmasının yanında demokratikleşmenin de sağlanması gerektiğini dile getirdi.

Teklifin olumlu yönlerinin de bulunduğuna işaret eden Özer, "Artık gençlerimiz, insanlarımız yaşamlarını yitirmeyecek, kerpiç evlere şehit cenazeleri gelmeyecek. Bu gerçekliğin verdiği etik motivasyondan ve moralden daha üstün bir duygu üretildiğini düşünmüyorum. Bu duygu hepimizde en yüksek motivasyonu ve morali sağlamalıdır." dedi.

"Gelinen süreç pazarlık, taviz süreci değildir"

AK Parti İstanbul Milletvekili Şengül Karslı, Türkiye'nin uzun süredir terörle mücadele ettiğini anlattı.

Şehitlerin hatıraları ve gazilerin fedakarlıklarının bağımsızlığın en büyük teminatları arasında yer aldığına işaret eden Karslı, terörün sadece cana kastetmediğini, geleceği çaldığını söyledi.

Karslı, teröre ayrılmak zorunda kalınan kaynakların milletin geleceğini çaldığını, milletin hiçbir zaman terörle mücadeleden vazgeçmediğini belirtti.

Gelinen noktanın, milletin birliğe dair kararlılığının yansıması olduğunu kaydeden Karslı, şöyle devam etti:
"Gelinen süreç, bir pazarlık, taviz süreci asla değildir. Devletimizin geri adım atması ihtimal dahilinde hiç değildir. Amacımız, milletimizin geleceğinin güvence altına alınmasıdır. Tespit ve teyit mekanizması işlemeden asla süreç işlemeyecektir. Terör sorununun çözümü için Meclis'imizde büyük inisiyatif almış bulunuyoruz. Teklif, anayasal çerçeveye ve evrensel ceza hukuku ilkelerine bütünüyle uygundur. Bu teklif, genel af değildir. Suçları yok sayan, mahkumiyetleri ortadan kaldıran bir metin hiç değildir. Biz bu yola çıkarken rehberimizi millet olarak belirledik. Milletimizin çizdiği istikametten asla sapmadık, sapmayacağız. "

Karslı, Türklerle Kürtlerin yüzlerce yıldır kardeşlik yaptığını, kazananın 86 milyonun tamamının olacağını belirtti.

Tüm vatandaşların huzur ikliminin meyvelerini toplayacağını anlatan Karslı, terörle mücadeledeki caydırıcılığın da korunacağının altını çizdi.

Şengül Karslı, geçmişin acılarını unutmadan, şehitlerin emanetine sahip çıkarak geleceğin birlikte inşa edileceğini dile getirdi.

AK Parti Bursa Milletvekili Emine Yavuz Gözgeç, Türkiye'nin zor bir coğrafyada yer aldığına dikkati çekerek, dayanışmayı sağlamak ve toplumsal bütünleşmeyi gerçekleştirmenin siyasetin ve siyasetçilerin en önemli sorumluluğu olduğunu vurguladı.

Süreci provoke etmeye çalışanların bulunduğunu söyleyen Gözgeç, şu ifadeleri kullandı:
"Milletimizin ferasetine güveniyorum. Milletimiz, hangi saikle bu sürecin provoke edilmeye çalışıldığını görüyor. Kardeşlik hukukunu tesis etmeye yönelik ortak geçmişimizden ortak geleceğe uzanan daha güçlü Türkiye'yi inşa etmekteki samimiyetimizi, gösterilen çabayı, 86 milyon milletimizle yol yürümek isteğimizi inanıyorum ki milletimiz takdir edecektir."

Komisyonda vekiller arasında tartışma

TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, teklifin tümü üzerindeki görüşmelerin tamamlandığını ve maddelere geçilmesini oylamaya sundu.

Maddelere geçilmesinin kabul edilmesinin ardından İYİ Parti milletvekilleri tepki gösterdi. İYİ Parti Çanakkale Milletvekili Rıdvan Uz, Yüksel'in bulunduğu Başkanlık Divanı'na yürümeye çalıştı. Bu sırada milletvekilleri arasında kısa süreli tartışma yaşandı.

Kanun teklifinin tümü üzerinde söz alan İYİ Parti Adana Milletvekili Ayyüce Türkeş Taş'ın, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ile ilgili sözlerine MHP Sakarya Milletvekili Muhammet Levent Bülbül tepki gösterdi. Bu sırada Bülbül ile İYİ Parti milletvekilleri bir süre tartıştı.

Bir organizmanın tüm genom haritasının yapay zeka ile tasarlanması ilk kez gerçekleşiyor.

Üretilen 16 yeni virüsün bakterileri enfekte etmek üzere tasarlandığı, insanlara tehdit oluşturmadığı vurgulandı.

Araştırmacılar gelinen noktayı, hastalıkların tedavisinde yeni bir dönemin kapısını açabilecek, "çok önemli bir bilimsel dönüm noktası" olarak nitelendirdi. Bununla birlikte uzmanlar, yapay zeka tasarımı virüslerin güvenlik endişeleri yarattığı konusunda da uyardı.

Yapay zeka halihazırda yeni antibiyotiklerin tasarlanmasında kullanılıyor.

Ancak bu, sıfırdan yeni ve işlevsel bir virüs tasarlamaya kıyasla nispeten daha basit bir işlem.

BBC'ye konuşan Stanford Üniversitesi'nden yardımcı doçent Brian Hie, üretken yapay zekanın, "ilk kez eksiksiz bir genom tasarlamak için" kullanıldığını söyledi.

Bu araştırmacıların kullandığı teknoloji ChatGPT gibi büyük dil modellerine benzer şekilde çalışıyor.

Bu örnekte, Evo1 ve Evo2 olarak bilinen yapay zeka modelleri, metin dizileri yerine yaşamın dilini tahmin ediyor.

Kullandıkları yapay zeka modelleri, virüslerden, bakterilerden, bitkilerden ve insanlardan alınan genetik kodlar üzerinde eğitildi.

Daha sonra bu virüsler, yalnızca belirli bakteri türlerini enfekte eden bakteriyofaj adı verilen bir virüs türü üretmek üzere rafine edildi.

Stanford Üniversitesi'nden araştırmacılar, en fazla umut vadeden 302 yapay zeka tasarımını seçti ve bunları laboratuvarda sentezledi.

Bunlardan 16'sı koli basili bakterilerini öldürmede etkili oldu.

Bu laboratuvarda doktora öğrencisi olan Samuel King, bakteriyofajın etkili olduğunu günün erken saatlerinde çalışırken fark ettiklerini söyledi.

Araştırmacılar, yapay zeka tasarımı bakteriyofajı, üzerinde bakteri tabakası oluşmuş kültür kaplarına aktardı.

King sonrasını, "Berrak noktalar görmeye başlamıştık ve bu son derece heyecan vericiydi" diyerek anlattı.

Brian Hie de sonuçların ekiple paylaşıldığı anı, "oda bir anda alkış tufanıyla inledi" diye hatırlıyor.

Yeni bakteriyofaj geliştirilmesi, antibiyotiklere dirençli hale gelen enfeksiyonların tedavisinde yeni yöntemlere yol açabilir.

Ancak bu bilimsel atılım aynı zamanda yapay zekanın doğa üretimi olmayan biyoloji tasarlayabilme kapasitesine de işaret etti. Bu da sentetik biyoloji olarak biliniyor.

Araştırmacı Hie, bunun yeni ilaç ve tedavilerle "insan sağlığını büyük ölçüde iyileştirme" potansiyeline sahip olduğunu savundu.

Buna karşın aynı teknolojinin kötü amaçlarla yeni hastalıklar yaratmak için kullanılabileceğine dair endişeler de dile getiriliyor.

Johns Hopkins Üniversitesi Sağlık Güvenliği Merkezi'nden Dr. Thomas Inglesby ve Dr. Moritz Hanke, Science dergisinde yayınlanan araştırmanın bulgularının "acil biyolojik güvenlik ve biyolojik emniyet sorularını" gündeme getirdiğini yazdı.

"Artık mesele, üretken virüs genom tasarımının var olup olmayacağı değil, ciddi zarara yol açmadan kullanılıp kullanılamayacağı meselesi" uyarısı yaptılar.

Inglesby ve Hanke, hastalık yapma potansiyeli olan yeni virüslerin "peşinden gidilmemesi" gerektiğini de vurguladı.

Araştırmacılar, güvenliği en üst düzeye çıkarmak için gerekli adımları attıklarını açıkladı.

Bunu yaparken karmaşık organizmaları enfekte edebilecek virüsleri eğitim veri tabanından çıkardılar.

İnsanları enfekte eden virüsler yerine fajlar üzerinde araştırma yaptılar ve tüm çalışmalar güvenli bir laboratuvarda gerçekleştirildi.

Hie, mevcut güvenlik önlemlerinin bile "teknolojinin iyi amaçlar için kullanılmasını sağlamada" büyük ölçüde katkı sağladığını savunuyor.

Bilgisayar bitlerinden atomlara

Virüsler bilimsel anlamda canlı olarak sayılmıyor.

Bu nedenle şu an için yapay zekanın canlı organizmalar üretebilmesi için önemli bir bilimsel atılım daha gerekli.

Bir fajın genetik kodu yaklaşık 5400 baz çifti (harf) uzunluğunda.

Canlı bir hücreninse en küçük genomu yaklaşık 500.000 baz çifti uzunluğunda.

İnsan genomu ise üç milyar baz çiftidir.

Araştırmacı Hie, basit organizma üretimini denemenin "muhtemelen çok fazla iş gerektireceğini, ancak imkansız olmadığını" ve bu yönde çalışmaya "kesinlikle ilgi duyduklarını" söyledi.

İspanya'daki Pompeu Fabra Üniversitesi sentetik biyoloji laboratuvarından Prof. Marc Güell, çalışmanın "çok önemli bir dönüm noktası" olduğunu, çünkü "tarihte ilk kez biyolojinin bilgisayar üzerinden tasarlanmaya başladığını" söyledi.

"Bu, insanlığın en büyük zorluklarının üstesinden gelmek için heyecan verici olasılıkları hayal etmemize olanak tanıyor" dedi.

Bunlar arasında hastalıklarla mücadele etmek için fajlar geliştirmek, genetik bozuklukları tedavi etmek için enzimler ve immünoterapide kullanılabilecek antikorlar yer alıyor.

Manchester Biyoteknoloji Enstitüsü'nde sentetik genomik bölüm başkanı olan Prof. Patrick Cai, çalışmanın "önemli bir dönüm noktası" olduğuna katıldı.

"Bu durumun önemi fajların çok ötesine uzanıyor; genom dili modellerinin evrim tarafından kodlanan tasarım prensiplerini öğrenmeye başladığını ve yapay zeka destekli genom yazımının önünü açtığını gösteriyor" dedi.

Henüz kesinleşmemiş olan sözleşme, daha önce Irak gibi ülkelerde ABD hükümetiyle çalışmalar yürütmüş olan Louisiana merkezli Arkel International firmasına verildi.

Barış Kurulu'na ABD Başkanı başkanlık ediyor ve kurul, damadı Jared Kushner ve arkadaşı Steve Witkoff'un da aralarında bulunduğu bir ekip tarafından yönetiliyor.

Barış Kurulu yetkililerinden biri e-posta yoluyla yaptığı açıklamada, kurulun ve Gazze'yi denetlemek üzere görevlendirilen bir grup Filistinli teknokratın "çeşitli sözleşme ihalelerinin son aşamalarında olduğunu, ancak henüz hiçbirinin kesinleşmediğini" belirtti. Filistinli grup, Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi olarak biliniyor .

Yetkili, "Olası sözleşmelerden biri, yol haritasının güvenlik ve yönetişim düzenlemelerinin uygulanmasına yardımcı olacak uluslararası istikrar gücünü (ISF) destekleyecek tesislerle ilgili" dedi.

İngiltere merkezli The Guardian gazetesi Temmuz ayında, kurulun Gazze'nin yeniden inşası için hazırladığı orijinal planın , tüm bölgeyi yeniden inşa etmeyi amaçlayan iddialı bir taslaktan, şeridin güneyinde küçük bir pilot projeye kadar önemli ölçüde küçüldüğünü bildirmişti.

Kaynaklara göre, şu anda planlanan üs sadece 100 metreye 120 metre boyutlarında ve İsrail'deki bir üsten dönüşümlü olarak görev yapacak Faslı birliklere ev sahipliği yapması amaçlanıyor. Üs, Gazze topraklarının %60'ını oluşturan ve İsrail ordusunun doğrudan kontrol ettiği bölgede yer alacak. İsrail güçleri ayrıca bu bölgenin ötesinde bir tampon bölge oluşturdu.

Kaynak, üssün İsrail sınırına yaklaşık bir mil uzaklıkta olduğunu ve küçük birliğin saldırıya uğraması durumunda "hızlı bir tahliye yolu"na sahip olacağını söyledi.

12 binden fazla kişi yaklaşık 30 yıl takip edildi

Araştırma, New York Üniversitesi (NYU) Langone Health araştırmacıları tarafından yürütüldü. Bilim insanları, 1986 yılında başlatılan ve ABD'de on binlerce kişiyi onlarca yıl boyunca izleyen Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC) çalışmasının verilerini analiz etti.

Yeni analizde, çalışmanın başlangıcında demans tanısı almamış, yaş ortalaması 56 olan 12 bin 409 kişi incelendi. Katılımcılar yaklaşık 26 yıl boyunca takip edildi.

Araştırmacılar özellikle üç değiştirilebilir risk faktörüne odaklandı: Yüksek tansiyon, tip 2 diyabet ve sigara kullanımı.

Takip süresi boyunca 3 bin 8 kişiye demans tanısı konuldu, 5 bin 238 kişi ise demans gelişmeden hayatını kaybetti.

Üç risk faktörü: Demanssız 30 yıl yaşadılar

Euronews'un aktardığı araştırma, orta yaşta bu üç risk faktöründen hiçbirine sahip olmayan kişilerin çok daha uzun süre demanssız yaşayabildiğini gösterdi.

Çalışmaya göre, hiç risk faktörü olmayanlar ortalama 30,1 yıl demans geliştirmeden yaşadı. Bir risk faktörü bulunanlar ortalama 26,3 yıl demanssız yaşarken, iki risk faktörü olanlarda bu süre 21 yıl oldu. Üç risk faktörünün tamamına sahip kişilerde ise demanssız yaşam süresi 17 yılın biraz üzerinde kaldı.

Başka bir ifadeyle, orta yaşta tansiyonu normal olan, diyabeti olmayan ve sigara içmeyen kişiler, üç risk faktörünün tamamına sahip olanlara kıyasla yaklaşık 13 yıl daha uzun süre demanssız yaşayabildi.

Araştırmacılar, özellikle 45 yaşından itibaren sigaranın bırakılması ve damar sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirtiyor.

Kadınlarda süre daha uzun

Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de kadınların, sahip oldukları risk faktörü sayısından bağımsız olarak erkeklere kıyasla daha uzun süre demans geliştirmeden yaşayabilmesi.

Analiz ayrıca beyaz katılımcıların ortalama demanssız yaşam süresinin siyah katılımcılardan daha uzun olduğunu gösterdi. Araştırmacılar bu farklılığın nedenlerini ayrıntılı olarak incelemedi.

Dünya genelinde demansla yaşayan kişi sayısının 2050'ye kadar yaklaşık üç kat artarak 153 milyona ulaşacağı öngörülüyor.

Buna karşın uzmanlar, demans vakalarının önemli bir bölümünün önlenebilir veya geciktirilebilir olduğunu düşünüyor.

NYU Langone araştırmacıları da yüksek tansiyon, tip 2 diyabet ve sigara kullanımı gibi risk faktörlerinin genellikle orta yaşta ortaya çıktığını, ancak beyin dokusunda uzun yıllar süren nörodejeneratif değişiklikleri tetikleyebildiğini belirterek, erken tanı ve tedavinin büyük önem taşıdığını vurguluyor.

Infratest dimap kamuoyu araştırma enstitüsünün Perşembe günü açıkladığı son anket sonuçlarına göre, AfD ülke genelinde oy oranını 1 puan artırarak yüzde 28'e ulaştı.

CDU ve sadece Bavyera eyaletinde teşkilatı bulunan kardeş parti Hristiyan Sosyal Birlik'in (CSU) toplam oy oranı ise Temmuz başından bu yana 1 puan düşerek yüzde 21'e geriledi. Böylece Hristiyan Birlik partileri (CDU/CSU), Kasım 2021'den bu yana anketlerdeki en kötü sonucu elde etmiş oldu.

Diğer partilerin oy oranlarında ise değişiklik kaydedilmedi. Yeşiller yüzde 15'lik oy oranıyla üçüncü sırada yer alırken Sosyal Demokrat Parti (SPD) yüzde 12, Sol Parti yüzde 11'de kaldı. Diğer partiler ise yüzde 5'lik barajı aşamadı.

Yüzde 85'lik çoğunluk hükümetten memnun değil

CDU'lu Başbakan Friedrich Merz başkanlığındaki Hristiyan Birlik partileri ve SPD'den oluşan koalisyon hükümetine yönelik hoşnutsuzluk da sürüyor.

Ankete katılanların yüzde 85'i hükümetin icraatından memnun olmadığını belirtirken Başbakan Merz'den memnun olduğunu belirtenlerin oranı yüzde 14'te kaldı.

Anket, 3-5 Ağustos tarihleri arasında oy kullanma hakkına sahipi bin 297 kişiyle yapıldı.

Tahıl fiyatları yükselişe geçti, buğdayda sert artış

FAO Tahıl Fiyat Endeksi temmuzda bir önceki aya göre yüzde 3,4 artarak 113,8 puana çıktı. Endeks geçen yılın aynı döneminin yüzde 6,9 üzerinde gerçekleşti.

Küresel buğday fiyatları, Karadeniz’deki ihracat akışında yaşanan kesintiler, ihracat altyapısındaki hasar ve önemli üretici ülkelerde etkili olan sıcak hava dalgalarının ardından aylık yüzde 5,8 yükseldi. Buğdaydaki yıllık fiyat artışı yüzde 9,9’a ulaştı. Mısır fiyatları ABD’deki sıcak ve kurak hava koşullarına ilişkin gelişmeler ile enerji piyasalarındaki yükselişin etkisiyle yüzde 3,6 arttı. Arpa fiyatlarında ise aylık yüzde 1,9 düşüş kaydedildi.

Bitkisel yağ fiyatlarında rekor seviye

FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi temmuzda yüzde 2 yükselerek 195,7 puana ulaştı ve Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviyesini kaydetti. Palm ve soya yağı fiyatlarındaki artışlar, ayçiçeği ve kolza yağı fiyatlarında görülen düşüşlerden daha yüksek gerçekleşti.

Şeker fiyatlarında yüzde 5,6'lık artış

Şeker Fiyat Endeksi bir önceki aya göre yüzde 5,6 artarak 95 puana yükseldi. Buna rağmen şeker fiyatları Temmuz 2025 seviyesinin yüzde 8 altında kaldı. Avrupa Birliği’nde devam eden sıcak ve kuru hava koşullarının mahsul verimine yönelik etkileri ile Asya’nın önemli üretici ülkelerinde El Niño bağlantılı hava koşulları fiyat hareketlerinde etkili oldu.

Et fiyatları 2026'da ilk kez geriledi

FAO Et Fiyat Endeksi temmuzda yüzde 2,8 azalarak 127,7 puana geriledi. Böylece endeks 2026 yılındaki ilk aylık düşüşünü kaydetti. Kümes hayvanları, domuz ve sığır eti fiyatları gerilerken koyun eti fiyatları yeni bir rekor seviyeye ulaştı.

Süt ürünleri fiyatlarında sert düşüş

Süt Ürünleri Fiyat Endeksi temmuz ayında yüzde 0,7 düşüşle 116,2 puana indi. Endeks, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 24,8 geriledi. Yağsız süt tozu fiyatları yüzde 3,3, tam yağlı süt tozu yüzde 3,1 ve tereyağı yüzde 2,4 düşerken, peynir fiyatları yüzde 1,7 arttı.

4,35 TL'lik indirim pompaya yansımadı

Öte yandan, cuma gününden itibaren geçerli olan 4,35 TL'lik fiyat indirimi ise tüketiciye yansımadı. Söz konusu indirimin tamamı ÖTV düzenlemesi kapsamında karşılandığı için pompa fiyatlarında herhangi bir değişiklik yaşanmadı.

7 Ağustos güncel akaryakıt fiyatları

İstanbul Avrupa Yakası

Benzinin litresi: 67.24 TL

Motorinin litresi: 80.01 TL

LPG: 33.79 TL

İstanbul Anadolu Yakası

Benzinin litresi: 67.08 TL

Motorinin litresi: 79.87 TL

LPG: 33.19 TL

Ankara

Benzinin litresi: 68.20 TL

Motorinin litresi: 81.14 TL

LPG: 33.89 TL

İzmir

Benzinin litresi: 68.50 TL

Motorinin litresi: 81.41 TL

LPG: 33.79 TL

İŞKUR aracılığıyla görevlendirilecek güvenlik personeli, okul giriş ve çıkışlarında denetim yaparak okul çevresindeki güvenlik tedbirlerini güçlendirecek. Personelin, gerekli durumlarda dedektör kullanarak üst araması yapma yetkisine de sahip olacağı belirtildi.

Türkiye gazetesinin haberine göre hükümet, yeni eğitim öğretim yılı öncesinde okul güvenliğini artırmaya yönelik yeni bir çalışma için harekete geçti. Edinilen bilgilere göre İçişleri Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı koordinasyonunda okullarda görevlendirilmek üzere 30 bin yeni güvenlik görevlisi istihdam edilecek.Toplum Yararına Program (TYP) kapsamında İŞKUR üzerinden istihdam edilecek personelin görevlendirmelerini 81 il valiliği yapacak.

Güvenlik personeli dedektörle kontrol yapacak

Yeni sistem kapsamında okul girişlerinde görev yapacak güvenlik personeline dedektörle arama yetkisi de verilecek. Görevliler, okul binalarına giriş ve çıkış yapan kişileri kontrol edecek. Şüpheli bir durumla karşılaşılması halinde emniyet veya jandarma birimlerine anlık olarak bilgi aktaracak.Güvenlik personeli aynı zamanda okul yönetimleri ile kolluk kuvvetleri arasındaki koordinasyonun ilk halkasını oluşturacak.

Risklere karşı tedbirler artırılıyor

Uygulamayla okul ve çevrelerinde yaşanabilecek güvenlik risklerinin en aza indirilmesi hedefleniyor. Özellikle Şanlıurfa ve Kahramanmaraş'ta yaşanan üzücü olayların ardından olası saldırıların önüne geçilmesi amaçlanıyor.İçişleri Bakanlığı da daha önce 81 il valiliğine gönderdiği genelgeyle okul ve çevrelerinde risk analizine dayalı güvenlik planlaması yapılmasını istemişti.Bakanlık ayrıca erken uyarı mekanizmalarının oluşturulması, okul yönetimleri ile kolluk kuvvetleri arasında hızlı bilgi paylaşımının sağlanması ve kamera sistemlerinin güçlendirilmesi yönünde talimat vermişti.

Yeni sistemin hayata geçirilmesinde üç bakanlık koordineli şekilde çalışacak.Okullarda görevlendirilecek personelin güvenlik soruşturmalarını İçişleri Bakanlığı yürütecek. Personelin okullarda görev yapmaya uygun olup olmadığına ilişkin değerlendirmeyi ise Milli Eğitim Bakanlığı gerçekleştirecek.Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da İŞKUR ve TYP üzerinden gerçekleştirilecek istihdam sürecinde görev alacak.

Schengen, İngiltere ve Kanada vizesi reklamlarına yakın takip

Sabah'ın haberine göre, sosyal medyada Schengen vizenin yanı sıra İngiltere ve Kanada vizelerini için reklamlar birçok tüketiciyi zor durumda bıraktı. Daha önce garantili vize iddiasında bulunan firmalara ait internet sitelerine ceza veren Reklam Kurulu, son toplantısında sosyal medyadaki asılsız vize vaatlerini inceledi.

Hesapları incelenen şirketler

Reklam Kurulu "cilekvizeankara" isimli instagram hesabında yer alan "30 gün içinde randevu garantisi", "Schengen randevunuzu sadece 30 gün içerisinde almanıza yardımcı oluyoruz", "Amerika vizenizi 30 gün içinde almanıza yardımcı oluyoruz" gibi tanıtımları mercek altına aldı. Kurul, yalnızca yetkili kuruluşlarca verilen vize ve vize randevu hizmetlerinin yetkisiz bir firma tarafından kesin bir şekilde sonuçlandırılacağı vaadiyle tüketicilerin aldatıldığını belirterek, bu tanıtımların 3 ay süreyle tedbiren durdurulmasına karar verdi.

5 hesaba 3 ay durdurma cezası

Yine Kurul, "vizeburadan" instagram hesabındaki "En uygun tarihe sorunsuz şekilde randevu alma garantisi sunuyoruz" ifadesi; "vizemerkezi" hesabındaki "3 haftada İngiltere vizesi hazır", "Kanada vizesi... ortalama 1 ayda hazır" ifadeleri ; "vizedos" hesabındaki "Hızlı sonuç garantisi", "Bulgaristan vizesinde yüzde 100 onay garantisi" ifadeleri; "vizerandevubotu" hesabındaki "Önereceğimiz ülkeler üzerinden 24 saat içinde VIP vize randevusu", "En hızlı randevu sizlere mi gerekli? O zaman doğru adrestesiniz" tanıtımları; "kosmosvizede" "Türkiye'de Yunanistan vize başvurusu için yetkili kılınmış tek özel kuruluştur" iddiaları da aynı kapsamda değerlendirilerek, 3 ay reklam durdurma kararı aldı.

Görüşmede Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, Türkiye'nin Riyad Büyükelçisi Emrullah İşler ve Cumhurbaşkanlığı Özel Kalem Müdürü Hasan Doğan da yer aldı.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan ortak savunma anlaşmasına imza attı. Pakistan Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, anlaşmanın üç ülkenin ortak güvenliğini daha da güçlendirme kararlılığını yansıttığı belirtildi. Açıklamada, anlaşmanın bölgesel ve küresel barış, güvenlik ve istikrarı teşvik etmeyi amaçladığı ifade edildi. Anlaşmaya göre, üç ülkeden herhangi birine yönelik silahlı saldırı, üç ülkenin tamamına yapılmış bir saldırı olarak değerlendirilecek.

Ortak açıklamada şu ifadeler yer aldı:

"Veliaht Prens ve Başbakan Altesleri Prens Muhammed bin Selman bin Abdülaziz Al Suud; Türkiye Cumhurbaşkanı ve Pakistan İslam Cumhuriyeti Başbakanı ile Mekke’deki Safa Sarayı’nda bir araya gelmiş, burada resmî görüşmeler gerçekleştirilmiş, bu görüşmeler esnasında Suudi Arabistan Krallığı, Türkiye Cumhuriyeti ve Pakistan İslam Cumhuriyeti arasındaki müstesna ilişkiler ile karşılıklı çıkar alanına giren konular ele alınmıştır.

Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Altesleri Prens Muhammed bin Selman bin Abdülaziz Al Suud, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Pakistan İslam Cumhuriyeti Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif, üç devlet arasındaki derin tarihî ilişkiler, köklü kardeşlik ve İslami dayanışma bağları, müşterek stratejik çıkarları ve köklü savunma iş birlikleri temelinde; kolektif güvenliklerini daha da güçlendirmek, bölgede ve ötesinde barış, güvenlik ve istikrarı teşvik etmek, güvenli ve müreffeh bir geleceği birlikte inşa etmek yönündeki ortak iradelerini yansıtan Ortak Savunma Anlaşması’nı imzalamışlardır.

Anlaşma, her türlü saldırganlığa karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlamakta ve üç devletten herhangi birine karşı gerçekleştirilecek bir silahlı saldırının hepsine karşı yapılmış sayılacağını hükme bağlamaktadır. Anlaşma ayrıca, üç devlet arasındaki savunma iş birliğinin tüm boyutlarıyla geliştirilmesini öngörmektedir."

Anlaşmanın önemi

Bu anlaşmanın NATO'nun beşinci maddesini andıran bir yapıya sahip olduğu değerlendirmeleri yapılıyor. Potansiyel bir stratejik ittifak ihtimaliyle gündeme gelen üç ülke, aylardır bölgesel diplomasinin önemli başlıkları arasında yer alıyor. Süreç boyunca Pakistan, ABD ile İran arasındaki çatışmaların sona erdirilmesine yönelik arabuluculuk girişimlerinde bulunurken, Türkiye de Gazze'deki savaşın sonlandırılmasına yönelik diplomatik temaslarda aktif rol üstlendi.

Nükleer silaha sahip tek Müslüman ülke olan Pakistan ile Suudi Arabistan, 2025 yılında ortak bir savunma paktı açıkladı. Söz konusu anlaşma, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.

Kararda, İstanbul 8. Sulh Ceza Hakimliği'nin 27 Temmuz 2026 tarihli kararıyla kayyum olarak belirlenen 3 kişinin AHBAP Derneği'ne yönetim kayyumu olarak atanmasına hükmedildi.

Kayyum heyetinin dernek iş ve işlemlerini yürütmesi, mal varlığını koruması ve resmi süreçleri takip etmesi kararlaştırıldı.

Mahkeme, faaliyetlerin durdurulması kararının uygulanması kapsamında dernek binası ve eklentilerinin mühürlenmesine, fiziki faaliyetlerin engellenmesine ve kayyum heyetinin yönetime fiilen teslim edilmesine karar verdi. Bu kapsamda İstanbul İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü, İstanbul Valiliği ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü'ne müzekkere yazılacak.

Soruşturmada neler oldu?

Savcılık dosyasında, Ahbap'ın depremzedeler için yaklaşık 158 milyon dolar bağış topladığı, ancak bu kaynağın bir bölümünün amacı dışında kullanıldığı öne sürülüyor. İddialara göre bağışların bir kısmı kişisel hesaplara aktarıldı, buradan da dernek yöneticileriyle bağlantılı kişi ve şirketlere transfer edildi. Dosyada bu para hareketlerine ilişkin banka kayıtları ve mali incelemelere yer verildiği belirtiliyor.

Soruşturmanın ilk dalgasında Ahbap'ın kurucusu Haluk Levent gözaltına alındı. Levent hakkında "Dernekler Kanunu'na muhalefet", "suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama" ve "örgüt üyeliği" gibi suçlamalar yöneltildi. Savcılık ayrıca bazı belgelerde "suç işlemek amacıyla örgüt kurma" ve "nitelikli dolandırıcılık" suçlamalarına da yer verdi.

Emniyet ve savcılık ifadelerinde tüm suçlamaları reddeden Levent, deprem bağışlarının neredeyse tamamının afet bölgesindeki çalışmalarda kullanıldığını savundu. Harcamaların valilikler ile İçişleri Bakanlığı denetiminde olduğunu belirten Levent, Yeliz Kaya'ya aktarılan paranın ise Ahbap'a devretmek istediği taşınmazlarla ilgili olduğunu öne sürdü. Buna karşın mahkeme, dosyada "kuvvetli suç şüphesi" bulunduğu gerekçesiyle tutuklanmasına karar verdi.

İlk operasyonun ardından İstanbul, İzmir, Kocaeli ve Muğla'da ikinci dalga gözaltılar gerçekleştirildi. Bu operasyonlarda Ahbap'ın kurucularından Alper Çelik'in de aralarında bulunduğu 17 kişi gözaltına alındı. Böylece soruşturma kapsamında gözaltına alınanların sayısı 42'ye yükselirken, dört şirkete de kayyum atandı.

Gazeteci Olcay Aydilek'in aktardığı bilgilere göre, benzinde bu gece yarısından itibaren geçerli olmak üzere litre başına 4,35 TL tutarında fiyat indirimi bekleniyor. Ancak söz konusu indirimin motorinde olduğu gibi Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) düzenlemesi kapsamında değerlendirilmesi öngörülüyor.

Edinilen bilgilere göre oluşan indirimin tamamının ÖTV'ye aktarılması bekleniyor. Bu nedenle sürücüler, pompa fiyatlarında herhangi bir indirim görmeyebilir. Böylece benzindeki maliyet düşüşünün tüketici fiyatlarına yansımaması öngörülüyor.

Dedetaş'ın sosyal medya hesabından seçim sonrası yapılan paylaşımda, "Bazen en güzel cevaplar, çok fazla konuşmadan verilir. Teşekkürler Üsküdar, tebrikler Sibel Başkanım!" mesajı yer aldı.

Sinem Dedetaş, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nca yürütülen soruşturma kapsamında tutuklandı.

Soruşturma "yapı ruhsatı ve iskan süreçlerinde usulsüzlük yapıldığı" ve "rüşvet, irtikap ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma" iddialarıyla yürütülüyor.

İçişleri Bakanlığı 1 Ağustos'ta yaptığı açıklamada, Sinem Dedetaş'ın "geçici bir tedbir olarak" Üsküdar Belediye Başkanlığı görevinden uzaklaştırıldığını duyurdu.

Üsküdar, 2024'teki son yerel seçimlerde 1994'ten sonra ilk kez CHP'ye geçmişti.

Yeni Parti Grup Başkanvekili Murat Emir, sosyal medyadan yaptığı açıklamada, "Manisa İl Başkanımız İlksen Özalper'in gözaltına alınması, hukuki bir adım değil, Saray talimatlı organize bir siyasi intikam projesinin devam adımlarıdır" dedi.

Sözlerini, "Uydurma dosyalarınızla, tutuklamalarınızla ve kurgu soruşturmalarınızla sivil siyaseti bitiremeyeceksiniz!" şeklinde sürdürdü.

Soruşturmanın, görevden uzaklaştırılan Uşak Belediye Başkanı Özkan Yalım'ın etkin pişmanlık hükümleri kapsamında verdiği ifadeler, MASAK raporları ve HTS kayıtları doğrultusunda yürütüldüğü bildiriliyor.

Soruşturma kapsamında daha önce Manisa Büyükşehir Belediyesi Başkan Danışmanı Demirhan Gözaçan, şoförü Anıl Demir ile Şehzadeler A.Ş. Genel Müdürü Cem Yüzer'in tutuklandığı kaydediliyor.