Kanımızda normal değerlerden daha yüksek kolesterol olduğunda genellikle belirti görülmediği için çoğu kişi bunun farkında bile olmayabiliyor. Fakat tedavi edilmezse ciddi sağlık sorunları yaşama riskini artırabiliyor.

Yaşlanma, etnik köken, genler ve aile öyküsü gibi bazı risk faktörlerini kontrol etmek mümkün olmasa da beslenme ve yaşam tarzındaki değişiklikler kolesterolü düşürmeye gerçekten yardımcı olabilir.

Yağ kaynaklarını akıllıca seçin

Hepimizin yağlara ihtiyacı var ve az miktarda yağ, sağlıklı ve dengeli bir beslenmenin parçası olabilir.

Bize enerji ve temel yağ asitleri sağlamanın dışında yağda çözünen vitaminlerin (A, D, E ve K vitaminleri) emilimini kolaylaştırıyorlar.

Ancak beslenmemizdeki yağ türlerine dikkat etmeliyiz.

Çok fazla doymuş yağ, kandaki "kötü" kolesterol seviyelerinin yükselmesiyle ilişkili.

İngiltere'de erkeklerin günde en fazla 30 gram, kadınların ise en fazla 20 gram doymuş yağ tüketmeleri öneriliyor.

Doymuş yağ genellikle tereyağı, sade yağ, et ve süt ürünleri gibi hayvansal ürünlerde bulunuyor.

Bu malzemelerle pişirilen yiyeceklerde (kek, bisküvi ve pastalar gibi) doymuş yağ oranı yüksek oluyor.

Bu durum, bu yiyeceklerden tamamen kaçınılması gerektiği anlamına gelmiyor ama kolesterolü düşürmeye yardımcı olmak için daha az tüketmeye çalışmalıyız.

Doymuş yağ yerine bazı doymamış yağlarla beslenmenin sağlıklı kolesterol seviyelerini korumaya yardımcı olabileceğine dair güçlü kanıtlar var.

Doymamış yağlar arasında avokado, zeytinyağı, kolza yağı, yağlı balıklar (uskumru, somon ve sardalya gibi), soya fasulyesi veya soya ürünleri, tuzsuz kuruyemişler (badem, ceviz ve yer fıstığı gibi) ve tohumlar (keten tohumu ve ayçiçek tohumu gibi) bulunuyor.

Daha fazla lifli yiyecek tüketin

Beslenmemizde iki ana lif türü var. Çözünür ve çözünmez lifler. Her ikisi de kolesterol yönetimi ve genel anlamda sağlık adına önemli.

Çözünmeyen lif, sindirim sisteminden bozulmadan geçiyor. Kuruyemişlerde, tohumlarda, buğday kepeğinde ve kabuklu ve çekirdekli meyve ve sebzelerde bulunuyor.

Çözünür lif ise suda çözünerek jel benzeri bir maddeye dönüşüyor. Meyvelerde, sebzelerde, yulafta, arpada ve nohut gibi baklagillerde var.

Yulaf ve arpada, kolesterol seviyelerini düşürdüğü kanıtlanan ve beta-glukan adı verilen özel bir çözünür lif türü bulunuyor.

Bu lifler jel haline geldiğinde bağırsaktaki kolesterol açısından zengin safra asitlerine bağlanarak vücutta emilmelerini engelliyor.

Günde üç gram beta-glukan tüketmenin kolesterol seviyelerini düşürmeye yardımcı olabileceği söyleniyor.

Çözünür lifin çözünmez life kıyasla kolesterolü düşürmede daha büyük bir etkiye sahip olduğu düşünülse de, çoğumuz günde önerilen 30 gramı tüketmediğimiz için çeşitli lifli gıdalar tüketmek en iyisi.

Bitkisel stanol veya sterolü beslenmenize ekleyin

Takviyeli sürülebilir ürünler ve yoğurtlar gibi bitkisel stanol ve sterol içeren gıdaları beslenmenize dahil etmenin, yüksek kolesterolü olanlarda seviyeleri düşürmeye yardımcı olduğu tespit edildi.

Çalışmalar, sağlıklı ve dengeli bir beslenmeyle birlikte günde 1,5 ila 2,4 gram bitkisel sterol/stanol ile zenginleştirilmiş gıdaların tüketilmesinin, "kötü" kolesterol seviyelerini %7-10 oranında azaltabileceğini gösterdi.

Bununla birlikte, bunlar sağlıklı bir beslenmenin veya kolesterol düşürücü ilaçların yerini tutmuyor. Bu miktarlar da genel nüfusa değil, yüksek kolesterolü olanlara öneriliyor.

Yediklerinizi kısıtlamak yerine, beslenmenizi inceleyip daha sağlıklı ve sürdürülebilir değişiklikler veya eklemeler yapmak daha faydalı.

Örneğin, cips yerine kuruyemiş atıştırmak veya ana yemeklere ek lif için sebze de eklemek gibi.

Yaşam tarzının diğer yönleri de kolesterol seviyelerini kontrol altında tutmak adına aynı derecede önemli.

Fiziksel anlamda aktif olmak, alkolü azaltmak ve sigarayı bırakmak gibi.

Bazılarının kolesterol seviyelerini düşürmek için ilaç kullanması da gerekebilir.

Fakat yine de tedaviyi desteklemek ve kalp rahatsızlıkları riskini azaltmak için genel anlamda beslenmelerinin sağlıklı ve dengeli olması önemli.

DİSK Basın-İş Disiplin Kurulu Üyesi Diren Yurtsever'in okuduğu ortak açıklamada, Türkiye'nin basın ifade özgürlüğü açısından ne yazık ki her geçen yıl kendi tarihine yakışmayacak günleri yaşadığına dikkat çekilerek, "Basın özgürlüğü endeksinde dört basamak daha gerileyen ülkemiz 180 ülke içerisinde 163’üncü sıraya inmiştir. 3 Mayıs, basın özgürlüğü açısından derin bir krizin sembolüne dönüşmüş durumdadır. Gazetecilik faaliyetleri giderek daha fazla kriminalize edilmekte; haber yapmak, gerçekleri açığa çıkarmak ve kamuoyunu bilgilendirmek suç unsuru gibi gösterilmektedir. Bu baskı ortamının en somut göstergelerinden biri ise cezaevlerinde tutulan gazetecilerdir" denildi.

Gazetecilerin cezaevinde olmasının, toplumun gerçeklerden koparılması anlamına geldiği belirtilen açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Gazeteciler susturulduğunda işçinin direnişi görünmez olur, emekçinin hakkı duyulmaz, kadınların, gençlerin ve tüm ezilenlerin sesinin bastırılması sonucunu doğurur. Basın özgürlüğüne yönelik her saldırı, aynı zamanda toplumun demokrasi hakkına yönelmiş bir saldırıdır. Türkiye’de fikir işçileri aynı zamanda ağır bir ekonomik ve siyasal kuşatma altındadır. Medya sahipliğinin tekelleşmesi, kamu kaynaklarının iktidara yakın medya organlarına aktarılması ve bağımsız gazeteciliğin sistematik biçimde zayıflatılması oto-sansürü yaygınlaştırmakta ve eleştirel haberciliği daraltmaktadır. Güvencesiz çalışan meslektaşlarımız ne yazık ki bu düzen içerisinde açlık şartlarında yaşam mücadelesi vermektedir. Bugün bu tehdit iktidara yakın/muhalefete yakın ayrımı yapılmaksızın tüm gazeteciler için geçerlidir. Genç meslektaşlarımızın mesleğimizi yapmaktan kaçınmaya başlamasının temel sebebi de bu saydığımız anti-demokratik adımlar ve güvencesizliktir. Gazeteciler işsizlik, güvencesizlik ve baskı üçgeninde mesleklerini sürdürmeye zorlanmaktadır. Bu doğrultuda taleplerimiz nettir. Cezaevlerinde tutulan tüm gazeteciler derhal serbest bırakılmalıdır. Gazetecilik faaliyetlerini suç sayan tüm uygulamalara son verilmelidir. Basın ve ifade özgürlüğünü kısıtlayan yasal düzenlemeler kaldırılmalıdır. Gazeteciler için güvenceli çalışma koşulları sağlanmalı, sendikal hakların önündeki engeller kaldırılmalıdır. Unutulmamalıdır ki özgür basın olmadan demokrasi olmaz. Gazetecilerin özgür olmadığı bir ülkede, toplum da özgür değildir."

Açıklamada, tutuklu gazetecilerin mektupları da okundu.

Kararı CHP Sözcüsü Zeynel Emre, şu ifadelerle duyurdu:

"1 yıldan beri çok ciddi bir kara propagandayla, yargısal operasyonlarla, kumpaslarla karşı karşıyayız. Ülkemizin dört bir yanında elde ettiğimiz belediyelere yönelik hukuksuzca operasyonlar yapılmakta. Bunlar içerisinde bir tanesi etik olarak bizi rahatsız etti. Bu konuyla ilgili CHP olarak ilk MYK toplantısında Uşak konusunda, Uşak Belediye Başkanı'nın oy birliğiyle disipline verilmesini kararlaştırmıştık.

2 Mayıs tarihinde de toplanan olağanüstü toplanan Merkez Yüksek Disiplin Kurulumuz Özkan Yalım'ın oy birliğiyle ihracına karar vermiştir.”

Polis kamerası görüntüleri

27 Mart'ta gözaltına alınan Özkan Yalım, sekiz kişiyle birlikte 'rüşvet', 'irtikap' ve 'ihaleye fesat karıştırma' suçlamalarıyla yürütülen soruşturma kapsamında tutuklanmıştı. Bunun üzerine İçişleri Bakanlığı, Yalım'ı belediye başkanlığı görevinden uzaklaştırmıştı.

31 Mart'ta da görevden uzaklaştırılan Özkan Yalım’ın gözaltına alınma anına ilişkin polis kamerası görüntüleri servis edilmiş, Yalım’ın belediye personeli bir kadınla ilişkisi olduğu iddia edilmişti.

Bu görüntülerin ardından açıklama yapan CHP Genel Başkanı Özgür Özel, polis kamerasından çekilen görüntülerin servis edilmesine tepki göstererek, "Özkan Yalım o görüntülerle ilgili ailesine karşı sorumludur, partisine karşı sorumludur. Biz de Uşak halkına karşı sorumluyuz. O sorumluluğumuzla ilgili neyi gerektiriyorsa yaparız. Milletimden özür diliyorum, bu rezillikler olduğu için ve maalesef bu kadar kirli bir savaşta bunlara bu rezilliği yapacak bir alan açtığımız için büyük sıkıntı içindeyim" demişti.

CHP Karabük İl Başkanı Vedat Yaşar, Ekrem İmamoğlu'nun tutuklu bulunduğu Silivri'den Karabüklülere mesajını okudu.

Mitingte konuşan Özel, şunları kaydetti:

''Güzel insanların yiğit insanların cumhuriyete Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün emanetine sahip çıkan güzel insanlar hepiniz hoşgeldiniz.

Biz adalet ve demokrasi için meydanlardayız. Bugün bu meydanlarda safran çiçeği gibi açan bu ülkenin yiğit evlatlarına selam olsun.

1977'den beri Karabük'te birinci parti değiliz. Son seçimlerde, son yerel seçimlerde merkez ilçede 6 bin 700 oy aldık. Ama Karabük'e küsmedik. Umudu kesmedik. Sırt dönmedik. Bu iradeyi küçümsemedik. Kimi seçiyorsa saygı duyduk, kusur varsa kendimizde aradık.

Bizi ayakta tutan, ellerinizdeki ay yıldızlı al bayraklardır. Türkiye İttifakı renklerini o bayraktan alır. Türkiye İttifakı; Milli Takım kazanınca sevinen, Filenin Sultanları ile birlikte gözyaşı döken, dünyanın öbür ucundaki güreşçinin zaferiyle ayağa kalkan kim varsa Türkiye İttifakı'ndadır.

Kimi daha büyüğünü arar, kimi daha küçüğüne razı olur. Ama kimin ki huzuru bozulur, bilir orada bir baba ocağı vardır. Kapısı açık, çayı demli, çorbası sıcak, bacası tüten bir baba ocağı. O baba ocağının kapısı sonuna kadar açıktır. Zira o baba ocağının tapusu ne bendedir, ne bizdedir, hiç kimsede de değildir. O baba ocağının tapusu bir kişiye kayıtlıdır; o da Gazi Mustafa Kemal Atatürk'tür.''

Bu Cumhuriyetin kurucusu, partimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk çok önem verdi bu şehre. Onun talimatıyla rahmetli İnönü 1937'de Kardemir'in temelini attı, 1939'da Kardemir çalışmaya başladı. Karabük, 'fabrikalar kuran fabrika' olarak kuruldu. Çok basit bir örnek, ben bunu Cevdet Bey'den Meclis'te duydum. Ve aklım almadı, inanamadım, 'Doğru mu?' dedim, 'Bir yanlışlık olmasın?' dedim. Karabük Demir Çelik Fabrikası (Kardemir) dünyanın en kaliteli çeliğini, dünyanın en kaliteli tren yaylarını üretiyor. Doğru mu? Türkiye çok gecikmeli olarak hızlı trenler yapıyor. Hızlı tren ihaleleri veriyor. Verilen ihalelerde hızlı trenlerin rayları Karabük'ten değil, İngiliz firması British Steel'den, İngiliz çelik firmasından alınıyor. Öyle yazıyorlar. Bu British Steel dedikleri firma zordaydı, batıyordu; bizimkilerin gayretiyle ayağa kaldırdılar. Kardemir dünyanın en iyi tren yaylarını üretecek durumda ama hızlı trenlerin yayını İngiliz firmasından alan bir akıl yönetiyor ülkeyi.

Ve maalesef Kardemir'de vagon işçileri var. Burada mı vagon işçileri? Bak, vagon işçileri var orada. Kardemir'de iki tür işçi var: Bir kadroda olan işçiler, bir de taşeronda olan işçiler. Güya taşerona kadro verildi ama vagon işi ağır iş, zor iş. Bu işleri taşerona vermişler. Orada zor şartlarda, ağır işlerde emekleri sömürülen arkadaşlarımız var. Buradan, Karabük'ten, bu meydandan 3 Mayıs 2024 günü kayda geçiriyorum: O sandık gelecek, bu iktidar değişecek, Cumhuriyet Halk Partisi bütün işçilerimize kadro verecek! Söz veriyoruz! Türkiye'de kamuda çalışan ve taşeron marifetiyle emeği sömrülen kim varsa, geçtiğimiz seçimlerde söz verilip de kandırılan kamudaki tüm taşeronlara sesleniyorum: Sandığı bekleyin, sandığı isteyin, iktidarı değiştirin, kadroyu bileğinizin hakkıyla siz alın.

Tabii Karabük'ün sorunu, derdi deyince... Bir yandan Türkiye'de yüzde 65'lik orman oranıyla, yüzölçümü olarak, yüzdesel olarak en fazla ormanı olan ikinci şehri. Ama maalesef Eflani'de, Ovacık'ta ve Safranbolu'da 5 maden ruhsatıyla ve 7200 futbol sahası büyüklüğünde yeri madenlere açarak hem büyük bir çevre katliamı yapılıyor hem de Karabük gibi bir yerde ormanlar katlediliyor. Bu konuya dikkat çekiyoruz. Cumhuriyet Halk Partisi olarak özellikle Karadeniz'e sesleniyorum.

Bu iktidarın son iki yılına girmişken -en fazla yani kaçsa kaçsa, 2 yıl sonra, 15 gün kalmış oluyor seçime. Bugün 3 Mayıs, seçimler 2 yıl sonra en geç 14 Mayıs'ın olduğu hafta yapılmak zorunda- ve birileri giderayak Karadeniz'i, özellikle Ordu'yu, Giresun'u ve Karabük'ü inanılmaz bir madencilerin talanına açmış durumda.

Buradan AK Parti'ye, MHP'ye geçmişte oy vermiş, gönül vermiş bütün vatandaşlarımıza sesleniyorum: Bu ormanlar giderse geri gelmez! Siyanürlü altın araması, zaten yüksek olan kanser oranlarını iyice yukarıya tırmandırır. 'Bakır' diyorlar, altına çeviriyorlar; bakır da olsa altın da olsa fark etmez. Biz Cumhuriyet Halk Partisi olarak madenlere karşı değiliz ama vahşi madenciliğe, özellikle orman katliamıyla Karadeniz'de yapılmaya çalışılan vahşi madenciliğe karşıyız. Ve hangi siyasi görüşten olursa olsun tüm Karabüklüleri vahşi madenciliğe karşı ayağa kalkmaya ve mücadeleye davet ediyorum.

Karabük'te şu anda... Okudum, inanamadım, sordum; devlet hastanesi yok. Devlet hastanenizi 2012 yılında yıkmışlar. 2015'te de 5.000 Evler'deki Kadın Doğum ve Çocuk Hastanesi'ni yıkmışlar. Yıllar geçmiş, yenisi yapılmamış. Kronik hastalıklar, bilhassa kanser hastaları Ankara yollarında helak oluyor.

2017'de Eskipazar'a bir hastane yapmışlar, yanlış zemin etüdü yüzünden 2019'da kullanılamaz hale gelmiş. 154 milyon lira çöpe gitmiş. Yenisi için 311 milyon liralık yeni bir ihale yapılması gündemde.

Ovacık'ta 2020'de 10 milyon liraya hastanenin yapımına başlanmış. Dört yıl içinde ihaleyi yapan firma yapamamış bırakmış, şimdi 85 milyon liraya yeniden hastanenin yapılması için ihale yapılmış.

Karabük için şunu söyleyelim; 2831 kooperatif var Türkiye'de. 278.000 ormancı, orman köylüsü bu orman kooperatifleri birliğine bağlı kooperatiflere üye. 1 milyon 150 bin kişinin yaşamını, geçimini ilgilendiren bir mesele. Ve orman köylüsünün önemi, ormanın sağlığı için, orman yangınlarının önlenmesi için, ülke ekonomisi, şehir ekonomisi için fevkalade.

O yüzden orman köylüleri için yepyeni bir modelle kooperatiflerin desteklenmesi, öyle dışarıdan gelen zengin şirketlere ihaleyle kesim işleri verilip köylünün işçileştirilmesi değil; kendi sorumluluk alanlarında yangınla mücadele etmesi, gençleştirme, budama işlerinin yapılması, her türlü sanayi ormancılığı için görevin üstlenilmesi için orman köylülerine yepyeni bir kanunla yepyeni bir sayfa açacağız. Karabük'ten, Kardemir işçisinden sonra ikinci sözümüz de orman köylülerine olsun. Sizi seviyoruz, değerinizi biliyoruz.''

Düşünün, bu iktidar, bu iktidar öyle bir iktidar ki, açlık sınırı 35 bin lira, emekliye 20 bin lira veriyor. İki emekli bir araya gelse açlığı ancak geçiyor. Beş emekli bir araya gelse yoksulluktan kurtulamıyor. Beş emekli Ziraat Bankası'na gidecekler, kartı sokacaklar, beşi de emekli maaşını çekecek, aralarında kura çekip bütün maaşları birine verecek, öbür dört tanesi açlıktan ölecek, yine de o kişi insanca, yoksulluktan kurtulacak bir maaş alamıyor. Beş emeklinin toplamını yoksulluk sınırının altında tutan, iki emeklinin bir araya gelse açlıktan kurtulamadığı bir düzen kurdular.

Birazdan söyleyeceğim yapacaklarımız içinde ama emekliler için en önemli, en önemli vaadimiz... Emekliler için en önemli vaadimiz şudur: Cumhuriyet Halk Partisi'nin iktidarında, ilk yıl, ilk geldiğimizde 100 gün içinde en düşük emekli maaşı bir asgari ücrete çıkarılacak.

Bugün için bu önemli bir vaat ya da gerçekleştirilmesi zor bir vaat olarak görünüyor. Hiç öyle değil. Bu ülkede en büyük sorun şu; vasata, kötüye razı edilmek ve bunu kabullenmek. Ne münasebet kabulleniyoruz? Hangisi yaşam koşullarından, lüksünden taviz veriyor da emekli versin? Niçin emekliden isteniyor? Bu iktidar geldiğinde, 3 Kasım 2002 günü en düşük emekli maaşı 1 de değil, 1,5 asgari ücretti. Beğenmedikleri Ecevit'in üçlü koalisyon hükümeti görevi bunlara verirken en düşük emekli maaşı 1,5 asgari ücretti. Bugün beğenmediğimiz 28 bin liradan hesaplayın asgari ücreti, bugünkü parayla 42 bin lira emekliler maaş alıyordu. Sadece AK Parti'nin iktidarda kalmasının maliyeti 42'den 20'ye düşüş. Kaldı ki biz asgari ücret olarak 28 değil 39 bin lirayı hesapladık, öneriyoruz. Öyle olduğunda en düşük emekli maaşının 57 bin lira olması lazım. Bugün bakınca imkansız gibi geliyor ama bu iktidardan hemen önce öyleydi.

Emeklilere hatırlatırım, bu iktidar geldiği gün, şimdi 42 bin'e çok, 57 bin'e imkansız diye düşünenlere hatırlatırım; bu iktidar geldiğinde en düşük emekli maaşı 8 çeyrek altın alıyordu. Bugünkü parayla 80 bin lira. Bugün en düşük emekli maaşı 2 çeyrek altın alamıyor. Bu ülke, dünya emeklilerine kalkınmadan pay verirken, refah payı verirken, refah payını kalkınmanın üstünde verirken, bu ülke çeşitli oyunlarla, enflasyon oyunlarıyla sürekli emekliden çalıyor. Onun için, öyle imkansızı söylemiyoruz. Sandık gelecek, bu meydan sandığa koşacak, hakkını söke söke geri alacak.''

Dün yine hepimizi kahreden, canını sıkan, hırslandıran bir şey yaşandı. Dış politikada ilkesiz, ekonomide beceriksiz, hukukta adaletsiz, yönetimde liyakatsiz bu iktidar, gitti bir masaya oturdu biliyorsunuz. Gazze’de soykırım yapıyor Netanyahu, İsrail. Bunu biz kınıyoruz ama Netanyahu’ya Trump ‘Kahramanım’ diyor. ‘Savaş kahramanı kendisi’ diyor. Erdoğan da zaman zaman ağız ucuyla Netanyahu’ya bir şey söylüyor ama Trump’a ağzını açıp bir şey söylemiyor. Geçtiğimiz günlerde Gazze’ye yardım taşıyan küresel Sumud Filosu’na yine bir saldırı oldu, 20’si Türk, 175 kişiyi gözaltına aldı İsrail askerleri. Erdoğan bununla ilgili bir cümle kurmadı. Niye kurmadı? Çünkü Trump ve Netanyahu yönetimi ile sözde Gazze Barış Masasında oturuyor. Ve Sumud Filosu’na yapılan saldırıyı değil; Gazze Barış Kurulu, bu kurulu biliyorsunuz değil mi? Trump şöyle dedi ya, ‘Gazze’yi gördüm, güzelmiş. Orada Filistinliler’e yer yok. Onları etraftaki beş ülkeye yollayacağım. Oraya oteller, kasinolar yapacağım. Önünde de -Doğu Akdeniz’i diyor- petrol varmış, doğal gaz varmış. Onları da istiyorum’ diyor. Bu söylediklerini çizdi. Böyle büyük oteller, kasinolar, lüks yerler ve oraya bir plan yaptı. Bu planı yayınladı ve Gazze Barış Kurulu diye bir şey kurdu. Dünyanın aklı başında, demokratik hiçbir lideri oraya gitmezken, örneğin dostumuz, canımız, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez başta olmak üzere. Bizimkiler koşa koşa gitti, oturdu. Biz dedik ki, ‘Ya Filistin’in olmadığı masada ne işiniz var?’ ‘İsrail de yok’ dediler. İki gün kala Trump bir oldu bitti ile İsrail’i de oturttu. Bizim Dışişleri Bakanı Hakan Fidan son toplantıda İsrail Dışişleri Bakanı’yla ve Trump’ın adamlarıyla birlikte orada oturdu. Gazze’yi işgal masasında. İşte o Gazze Barış Kurulu, Sumud Filosu’na saldırı yapıldı ya, saldırıya bir şey demiyor. Filodaki insanlara ‘Gösteriş yapıyorsunuz’ diyor. Destek paylaşımlarına ‘İğrenç paylaşımlar’ diyor. Bu açıklama Gazze Barış Kurulu adına yapılıyor ve o kurulda bulunduğu için bu açıklamanın altında Türkiye’nin de, Erdoğan’ın da, Hakan Fidan'ın da imzası var. Biz açıklamayı kınıyoruz, bunlar açıklamanın sahibi olarak susuyorlar. Buradan Erdoğan’ı bir kez daha uyarıyorum. Artık Trump’tan korkma, Allah’tan kork. Allah’tan kork. Biz Cumhuriyet Halk Partisi olarak Türkiye Cumhuriyeti’nin Başbakanı, üçüncü Genel Başkanımız Bülent Ecevit nasıl Yaser Arafat’ın dimdik arkasında durduysa, biz de Filistin’in öyle arkasında duruyoruz. Biz Altıncı Filo geldiğinde ona karşı selam duranların, ona doğru namaz kılanların değil; onu denize döken Deniz Gezmiş’lerin tarafındayız.

Buradan bir kez de Karabük’ten söyleyeyim. Amerika’nın Dışişleri Bakanı Erdoğan için ‘Trump’la 5 dakika görüşmek için yalvarıyor’ dedi. Türkiye’deki Amerikan Büyükelçisi Tom Barrack dünya kadar saçma sapan laf etti ama ‘Trump akıllı adam, Erdoğan’a onda olmayan meşruiyeti veriyor, her şeyi alacak’ dedi. Biliyorsunuz, uçak siparişini aldılar 250 tane. Pahalı LNG siparişini yani pahalı sıvılaştırılmış doğalgazı Türkiye’ye sattılar. Türkiye’den çeşit çeşit taviz aldılar, en çok da kıymetli, nadir toprak elementleri için Erdoğan’la anlaşmayı yaptılar. Hemen üstüne gittik, Eskişehir’de toprak elementleri, kıymetli toprak elementleri, nadir toprak elementleri için protesto mitingini yaptık, buna izin vermeyeceğimizi söyledik. Barrack diyor ki, Erdoğan’da meşruiyet yok, yani Türkiye’de desteği kalmadı ona destek verip ondan her şeyi alıyor Trump, akıllı adam’ diyor. Geçen gün de çıkıp dediler ki, onlara göre dünyada hangi ülkeyi kimin yöneteceğini artık Amerika kararı veriyor. Venezuela’da yaptılar, Suriye’de yaptılar, Irak’ta denediler, çamura saplandılar. Şimdi Türkiye’de seçim gelecek, Erdoğan gidecek diye tutuyor diyor ki ‘Buralarda demokrasi işlemiyor’ diyor, ‘Bu topraklarda en iyisi meşrutiyet’ diyor. ‘Tek adam yönetimleri’ diyor, ‘Demokrasiyi denedik, buralarda olmuyor’ diyor. Buradan bir kez daha söylüyorum. Barrack’a söylüyorum, Trump’a söylüyorum: Bu topraklar o sizin bildiğiniz topraklar değil. Bu evlatlar o sizin bildiğiniz korkaklardan değil. Denemesi bedava, asla teslim olmayız. Yaşasın demokrasi, kahrolsun Amerika’nın emperyalizmi. Öyle Trump’ın Barrack’ın askerlerini uçak gemilerine doldurup getirmekle olmaz, bak o askeri görünce Karabük’ten sesleniyor Mustafa Kemal’in askerleri. ”

Öte yandan hakkında gözaltı kararı bulunan Antalya Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri C.T.'nin ameliyat olduğu için taburcu edildikten sonra ifade vereceği, 3 kişinin arandığı öğrenildi.

Şüpheliler arasında yer alan Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı görevinden uzaklaştırılan tutuklu Muhittin Böcek ile belediyenin eski genel sekreter yardımcısı tutuklu Durmuş Ali Arslan'ın da ifadelerinin alınacağı kaydedildi.

Ne oldu?

İl Emniyet Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Şubesince, 30 Nisan'da Antalya merkezli İstanbul, Ankara, İzmir, Muğla, Denizli ve Edirne'de düzenlenen eş zamanlı operasyonda 27 şüpheli yakalanmıştı. Operasyonun devamında 2 zanlı daha gözaltına alınmıştı.

Soruşturma kapsamında, mülkiye başmüfettişi tarafından hazırlanan rapor, bilirkişi incelemeleri ve emniyet birimlerince yapılan teknik ve fiziki araştırmalar sonucunda, ANSET tarafından gerçekleştirilen ihalelerde usulsüzlükler tespit edildiği belirtilmişti.

Soruşturmada, kamu ihalelerine müdahale edildiği, haksız menfaat temin edildiği ve elde edilen suç gelirlerinin çeşitli yöntemlerle aklandığı yönünde kuvvetli suç şüphesine ulaşıldığı, 113 milyon 426 bin 440 lira tutarında kamu zararına neden olunduğunun belirlendiği ifade edilmişti.

Africom'un açıklamasına göre, ABD, Fas ve Afrika Aslanı tatbikatına katılan diğer ülkeler arama ve kurtarma operasyonu başlattı.

Yapılan açıklamada, "Olayla ilgili soruşturma devam ediyor ve arama çalışmaları sürüyor" denildi.

Olay, 2 Mayıs'ta Atlantik Okyanusu yakınlarındaki Tan Tan'da bulunan Cap Draa eğitim alanı yakınlarında meydana geldi. Nisan ayında başlayan savaş oyunları tatbikatı, Tunus, Gana ve Senegal dahil olmak üzere dört ülkede gerçekleştiriliyor ve Mayıs ayı başlarında sona ermesi planlanıyor.

2004 yılından beri düzenlenen Afrika Aslanı, kıtadaki en büyük ABD yıllık ortak askeri tatbikatıdır ve genellikle ABD'den ve Afrika'daki en önemli müttefiklerinden üst düzey askeri yetkilileri bir araya getirir.

ABD askeri yetkilileri, yıllık çok uluslu bu etkinliğin bölgesel güvenlik işbirliğini güçlendirmek ve katılımcı güçlerin küresel krizlere hazırlıklılığını artırmak için bir platform görevi gördüğünü belirtti.

Turuncu-beyazlı takım, finalde bir diğer Türk ekibi VakıfBank ile karşılaşacak. Ülker Spor ve Etkinlik Salonu'nda oynanacak müsabaka, saat 20.00'de başlayacak.

Savino Del Bene, maça iyi başladı. İtalyan ekibinin üstün oyunu karşısında Eczacıbaşı Dynavit, skor 7-3 iken mola aldı. Moladan dönüşte de turuncu-beyazlılar karşısında etkili performansını sürdüren Savino Del Bene, ilk seti 25-20 alarak 1-0 öne geçti.

Eczacıbaşı, ikinci sete üst üste bulduğu sayılarla iyi bir giriş yaptı. Stysiak'ın etkili oyununa Ebrar Karakurt'un da dahil olmasıyla turuncu-beyazlılar, set boyunca üstünlüğü rakibine bırakmadı. Eczacıbaşı, ikinci seti 25-20 kazandı ve skoru 1-1'e getirdi.

Üçüncü set başa baş bir oyunla başladı. Setin ilerleyen bölümünde Stysiak, Jack-Kısal ve Ebrar Karakurt'un performansının yanı sıra rakibin hatalarıyla oyuna ağırlığını koyan Eczacıbaşı, 21-13'lük üstünlük sağladı. Turuncu-beyazlılar, seti 25-17 alarak 2-1 öne geçti.

Dördüncü set çekişmeli bir oyuna sahne oldu. Başa baş geçen karşılaşmada Savino Del Bene, set sonunu iyi oynadı. İtalyan ekibi, seti 25-21 önde tamamladı ve skoru 2-2 yaptı.

Final setinde de büyük çekişme yaşandı. File önünde ve çaprazda Ebrar Karakurt ile etkili olan Eczacıbaşı Dynavit, 6-3'lük üstünlüğü yakaladı ve İtalyan ekibi mola aldı. Moladan dönüşte de farkın kapanmasına izin vermeyen turuncu-beyazlılar, seti 15-8, maçı da 3-2 kazandı ve finale adını yazdırdı.

CEV Zeren Group Şampiyonlar Ligi Dörtlü Finali'nde rakiplerini saf dışı bırakan VakıfBank ile Eczacıbaşı Dynavit, yarın finalde kozlarını paylaşacak.

A. Carraro Imoco'yu 3-2 yenen VakıfBank, CEV Şampiyonlar Ligi'ndeki 7. şampiyonluğunu İstanbul'da kazanmaya çalışacak. Sarı-siyahlı takım, organizasyonda 2011, 2013, 2017, 2018, 2022 ve 2023'te şampiyonluk ipini göğüsledi.

İtalyan başantrenör Giovanni Guidetti'nin çalıştırdığı sarı-siyahlılar, bu sezon namağlup şekilde finale yükseldi. VakıfBank, kupayı kazanması halinde turnuvanın en çok şampiyon olan üçüncü takımı Volley Bergamo'yu (7) yakalayacak.

Savino Del Bene'yi 3-2 ile geçen Eczacıbaşı Dynavit ise CEV Şampiyonlar Ligi'nde 2. kez kupayı müzesine götürmek için sahaya çıkacak.

Başantrenör Giulio Cesare Bregoli yönetimindeki turuncu-beyazlılar, 2015 yılında Polonya'da düzenlenen Dörtlü Final organizasyonunu şampiyonlukla tamamladı.

VakıfBank ile Eczacıbaşı Dynavit, CEV Şampiyonlar Ligi finalinde ikinci kez karşı karşıya gelecek.

Organizasyonda Türk temsilcileri, 2022-2023 sezonunda oynanan final maçında kozlarını paylaştı.

Rakibini 3-1 mağlup eden VakıfBank, böylece Şampiyonlar Ligi kupasını 6. kez müzesine götürmüş oldu.

Bu eşleşme aynı zamanda Şampiyonlar Ligi tarihindeki ikinci Türk finali olacak.

Yabancı Yasaların ve Tedbir Düzenlemelerinin Sınıraşırı Uygunsuz Uygulanmasının Önlenmesine İlişkin Yönetmelik uyarınca alınan ihtiyati tedbir kararıyla ABD'nin ilgili şirketlere yönelik yaptırımların herhangi bir şekilde tanınması, uygulanması veya yaptırımlara uyum sağlanması yasaklandı.

Bakanlık, konuyla ilgili açıklamasında, ABD'nin yaptırım tedbirlerinin, Çinli şirketlerin üçüncü ülkelerin vatandaşları, tüzel kişilikleri ve diğer kuruluşlarıyla normal ekonomik ve ticari faaliyetlerini uygunsuz şekilde yasaklayarak veya kısıtlayarak uluslararası hukuku ve uluslararası ilişkilerin temel normlarını ihlal ettiğini belirtti.

Açıklamada, ihtiyati tedbir kararının, Çin'in ulusal egemenliğini, güvenliğini ve kalkınma çıkarlarını savunmayı ve Çin vatandaşları, tüzel kişilikleri ve diğer kuruluşların meşru haklarını ve çıkarlarını korumayı amaçladığı vurgulandı.

ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), "İran'ın petrol sevkiyatında rol aldığı" gerekçesiyle Çinli Hengli Petrochemical şirketini yaptırım listesine aldığını bildirmişti. Washington yönetimi, diğer 4 şirketi de 2025'ten bu yana aynı gerekçelerle yaptırım listesine almıştı.

Mücadeleye hızlı başlayan Iğdır FK, 6. dakikada Fofana'nın attığı golle 1-0 öne geçti. Amedspor, bu gole Hasan Ali Kaldırım'ın 19. dakikada attığı harika golle karşılık verdi. İlk yarının son anlarında VAR'ın uyarısı sonrası penaltı kazanan Amedspor, 45+1'de Mbaye Diagne'nin penaltıdan attığı golle 2-1 öne geçti. İlk yarıda son sözü ev sahibi Iğdır FK söyledi. Köşe vuruşu kullanan Güray Vural, harika bir vuruşla kaleci Erce'yi avlayarak skora denge getirdi.

İkinci yarıya hızlı başlayan Amedspor, 49. dakikada Dia Saba'nın attığı golle yeniden öne geçti. Son anlarda baskısını artıran Iğdır FK, Atakan Çankaya'nın 80. dakikada attığı golle skoru yeniden eşitledi. Mücadelenin kalan bölümünde başka gol olmadı.

Bu sonuçla birlikte puanını 74'ye yükselten Amedspor, Esenler Erokspor'u ikili averajda geride bırakmasıyla birlikte sezonu ikinci sırada tamamlayarak Erzurumspor FK'nin ardından Süper Lig'e yükselen ikinci takım oldu. Amedspor, Süper Lig'e yükseldi. Iğdır FK ise 49 puanda kaldı. Sezonu 74 puanla üçüncü sırada bitiren Esenler Erokspor ise play-off aşamasında direkt olarak final maçı etabına kaldı.

BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), 30 Nisan 2026 tarihine kadar Türkiye'den yaklaşık 640 bin, Lübnan'dan 630 bin ve Ürdün'den 285 bin Suriyelinin ülkesine döndüğünü duyurdu. DW haberine göre toplam 6 bin 100 kişi de "diğer ülkeler" kategorisi içinde yer aldı

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Şubat ortasında yaptığı açıklamada, "1 milyon 366 bin 215 Suriyeli kardeşimiz, gönüllü, güvenli ve onurlu şekilde ülkelerine dönüş yapmıştır" ifadelerini kullanmıştı.

Yaşanan arbedenin ardından Olağan Meclis Toplantısı'na bir süre ara verildi ve salon boşaltıldı.

Kavganın üzerine iki adayın toplantı odasında görüşme yaptığı öğrenildi. Ancak bu toplantı sürerken de, kapının önünde gerginlik yaşandı.

TBB seçimlerinde çıkan arbedenin ardından Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer ve Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanı Fırat Görgel tansiyonu düşüren açıklamalar yaptı.

Saat 14.30 itibarıyla Türkiye Belediyeler Birliği seçiminde oy kullanımı başladı.

Yaklaşık bir saatlik oy kullanma işleminin ardından, Türkiye Belediyeler Birliği Başkanlığı'na Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer seçildi.

Tekin, kasım ve nisan aylarındaki birer haftalık ara tatillerin kaldırılarak yaz tatiline eklenmesinin gündemde olduğunu kaydederek, "O ara tatilleri kaldırdığımızda çocuklarımızın eğitim öğretim hayatı iki hafta uzamayacak. Eylül ayındaki başlangıcı biraz daha geç, haziran ayındakini biraz daha erkene almış olacağız ve böylece öğrencilerimiz daha uzun tatil yapmış olacaklar." dedi.

Bu değişikliğin hayata geçmesi durumunda, öğrencilerin yaz tatili süresi mevcut sisteme göre daha uzun olacak ve ara tatiller tamamen eğitim takviminden çıkarılmış olacak. Cumhuriyet'in haberine göre, Nisan ve kasım aylarındaki ara tatiller eğitim takvimine 2019 yılında eklenmişti. Ara tatiller kaldırılırsa takvim 2019 yılı öncesine dönecek.

Şanlıurfa ve Kahramanmaraş'ta art arda yaşanan okul saldırılarının ardından her okulun önüne polis konuşlandırılmasının geçici bir önlem olduğunu vurgulayan Bakan Tekin, "Adı ne olursa olsun, okul polisi veya başka bir isim. Eğer bir polis olacaksa bu polisin formasyonu itibarıyla bu konularda eğitilmiş kişilerden seçilmesi ve farklı bir kadro ihdas edilmesini savunuyoruz" dedi.

Bakan Tekin, fahiş özel okul ücretleriyle ilgili soruyu ise 1 milyon liranın üzerinde ücreti olan 82 okul olduğunu ve bu okulların farklı olanaklar sunduklarını belirttikten sonra "Biz artışın enflasyon üzerinde olmamasını düzenliyoruz" sözleriyle yanıtladı.

2026 yılı nisan ayında geçen yılın aynı ayına göre ihracat yüzde 22,3 oranında artışla 25 milyar 403 milyon dolar, ithalat yüzde 3,1 oranında artışla 33 milyar 909 milyon dolar oldu. 2026 yılı Ocak-Nisan döneminde ise ihracat yüzde 3’lük artışla 88 milyar 630 milyon dolar, ithalat yüzde 4,3 oranında artışla 125 milyar 804 milyon dolara ulaştı.

Nisanda dış ticaret hacmi, yüzde 10,5 artarak 59 milyar 312 milyon dolar, ilk dört aylık süreçte yüzde 3,7 artarak 214 milyar 434 milyon doları buldu. Dış ticaret dengesine bakıldığında ise, nisan ayında dış ticaret açığı yüzde 29,8’lik düşüşle 8 milyar 506 milyon dolara gerilerken, Ocak-Nisan döneminde yüzde 7,4’lük artışla 37 milyar 174 milyon dolar oldu.

Nisan ayında ihracatın ithalatı karşılama oranı 11,7 puan artarak yüzde 74,9’a yükselirken, Ocak-Nisan döneminde 0,8 puan azalışla yüzde 70,5’e düştü.

“Savaş ortamına rağmen artış ivmesi sağladık”

Nisan ayında net 4,6 milyar dolar artış kaydedildiğinin altını çizen Ticaret Bakanı Ömer Bolat, şunları söyledi:

“Bu artışta her ne kadar parite ve takvim etkisini görüyorsak da bu etkilerden de arındırıldığında, bölgemizin içinden geçtiği savaş ortamına rağmen ihracatta artış ivmesi dikkat çekmektedir. Körfez ülkelerine ihracatımız bir önceki aya göre yüzde 60 artışla 2,4 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Bahsi geçen dönemde BAE'ye ihracatımız yüzde 122,7 artışla 912 milyon dolar; Irak'a ihracatımız yüzde 25,7 artışla 829 milyon dolar; Suudi Arabistan'a ihracatı yüzde 31,1 artışla 292 milyon dolar; İran'a ihracatımız yüzde 66,9 artışla 220 milyon dolar; Katar'a ihracatımız yüzde 269,1 artışla 33 milyon dolar; Bahreyn'e ihracatımız yüzde 1251,2 artışla 28 milyon dolar; Kuveyt'e ihracatımız yüzde 202,4 artışla 32 milyon dolar; Umman'a ihracatımız yüzde 36,6 gerileme ile 19 milyon dolar oldu."

Takvim etkisiyle 26 sektörün tamamı ihracatını artırdı

İhracat ailesi olarak Nisan ayında çok güçlü bir performans ortaya koyduklarını belirten TİM Başkanı Mustafa Gültepe, “İlk dört aylık ihracatımız 88,6 milyar dolara, 12 aylık ihracatımızsa 275,8 milyar dolara yükseldi. Dört aylık ihracatta yüzde 3,12 aylık ihracatta yüzde 4,2 artıdayız. Takvimin de etkisiyle nisan ayında 26 sektörümüzün tamamı ihracatını artırdı” dedi.

Nisan ayında Körfez ülkelerindeki ihracata da odaklandıklarını belirten Gültepe, şöyle devam etti:

“Elbette gözümüz, İran savaşı nedeniyle ihracatımızın mart ayında yüzde 37 daraldığı Körfez ülkelerindeydi. Çok şükür Körfez Bölgesinde ibre Nisan'da yeniden yukarı döndü. Geçen ay bölge ülkelerine ihracatımız yüzde 15,6 artışla 2 milyar 365 milyon dolara yükseldi. Özellikle Birleşik Arap Emirlikleri’ne ihracatımızda 300 milyon dolarlık artışın altını çizmek istiyorum” dedi.

Pariteden ihracata 435 milyon dolarlık katkı

Nisan ayında öne çıkan ihracat verileri şöyle oldu:
* 12 aylık ihracat 275,8 milyar dolara yükseldi.
* Geçen ay 166 ülke ve bölgeye ihracat arttı, 54 ülke ve bölgede ise düşüş oldu.
* Takvimin etkisiyle nisan ayında 26 sektörün tamamı ihracatını artırdı.
* Sektörler sıralamasında otomotiv 3,9 milyar dolarla liderliğini sürdürdü. Otomotivi 3,1 milyar dolarla kimyevi maddeler, 1,8 milyar dolarla elektrik elektronik, 1 milyar 451 milyon dolarla hazır giyim ve 1 milyar 438 milyon dolarla çelik sektörümüz takip etti.
* TİM verilerine göre, geçen ay 61 il ihracatını artırdı. En çok ihracat yapan 5 il İstanbul, Kocaeli, Bursa, Ankara ve İzmir şeklinde sıralandı.
* Nisan ayında bin 18 firma ilk kez ihracat yaptı. Bu firmaların ihracata katkısı yaklaşık 122 milyon dolar oldu.
* Parite ise ihracata geçen ay 435 milyon dolar katkı verdi.

Şüpheliler, işlemlerinin ardından serbest bırakıldı.

Öte yandan, gözaltına alma sırasında kamuoyuna yansıyan keyfi biber gazı kullanma, zor kullanmada sınır aşımı gibi iddialarla ilgili ise soruşturma başlatılıp başlatılmadığına ilişkin bilgi paylaşılmadı.

Türkiye’de milyarder sayısında artışın da 2031 yılında yüzde 31 oranında yükselerek 35’ten 46’ya çıkması öngörülüyor.

Küresel artış

Aynı dönemde dünya genelinde ultra zengin (UHNWI) sayısı 551 bin 435’ten 713 bin 626’ya yükseldi. Bu, 5 yılda 162 binden fazla yeni ultra zengin anlamına gelirken, yüzde 29 oranında bir artış görüldü.

Ekonomim'in haberine göre ABD, bu genişlemede ana sürükleyici konumunu korurken, toplam artışın yüzde 40’tan fazlası bu ülkede gerçekleşti. Çin ikinci büyük merkez olmayı sürdürürken, Hindistan ise yükselen yeni servet üretim merkezi olarak öne çıktı.

Türkiye’deki tablo

Türkiye’deki yüzde 93,5 oranındaki artış, küresel ortalamanın çok üzerinde bir performans gösterirken, gelecek yıllarda bu artışın daha sınırlı kalması bekleniyor.

Son 5 yılda ultra zengin (30 milyon doların üzerinde servet sahibi) kişilerin en hızlı arttığı ülkelerin başında yüzde 109 ile Polonya, yüzde 107 ile Katar geliyor. Türkiye üçüncü sırada yer alırken, yüzde 93 artış ile Romanya da dördüncü sıra yer alıyor.

Servetin merkezi değişmiyor

Veriler, ultra zengin sayısının coğrafi olarak daha geniş bir alana yayıldığını ancak servet üretiminin hâlâ belirli merkezlerde yoğunlaştığını gösteriyor.

Kuzey Amerika, ultra zenginlerin en büyük büyük kısmını elinde tutarken, Asya-Pasifik bölgesi hızlı büyüyerek payını artırıyor. Avrupa ise daha sınırlı ancak dengeli bir artış sergiliyor.

Türkiye bu yapı içinde, küresel servet üretiminin merkezinde yer almasa da büyümeden pay alan ekonomilerden biri olarak görünüyor.

Şirketten yapılan resmi duyuruda, "Tüm Spirit uçuşları iptal edilmiştir ve misafirlerimiz havalimanlarına gitmemelidir" uyarısı yapıldı. Halihazırda bileti olan yolcular için süreç oldukça sancılı görünüyor; havayolu müşteri hizmetlerinin de kapatılmasıyla birlikte doğrudan iade almak neredeyse imkansız hale geldi. Mağdur yolcuların vakit kaybetmeden bankalarıyla iletişime geçerek 'harcama itirazı' sürecini başlatmaları en etkili çözüm olarak görünüyor. Diğer havayolu devlerinin mahsur kalan yolcular için 'kurtarma ücretleri' adı altında indirimli bilet sunup sunmayacağı ise önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.

Yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 28 yukarıda bulunan BIST 100 endeksi, 27-30 Nisan haftasında yüzde 0,23 oranında değer kazandı.

Endeks, 14 bin 446 puandan başladığı haftayı 14 bin 442 puandan kapadı. Endeks, hafta boyunca en düşük 14 bin 246 puandan işlem görürken, gördüğü en yüksek seviye 14 bin 621 puan oldu.

Bankacılık endeksi geçen hafta yüzde 3,66 ve holding endeksi de yüzde 1,09 oranında değer kaybederken, sanayi endeksi yüzde 1,52 oranında değer kazandı.

Haftanın en çok kazandıran hisseleri

BIST 100'de yer alan şirketler arasında haftanın en çok prim yapan hissesi yüzde 29,13 oranında değer kazancıyla Europower Enerji (EUPWR) oldu. Onu yüzde 28,22 ile Astor Enerji (ASTOR) ve yüzde 11,74 ile Fenerbahçe (FENER) takip etti.

En çok değer kaybeden hisseler

Haftanın en çok değer kaybeden hisselerinde ise ilk sırada yüzde 11,28 ile Türk Altın İşletmeleri (TRALT) gelirken, yüzde 10,55 ile Kuyaş Yatırım (KUYAS) ve yüzde 9,79 ile TR Anadolu Metal Madencilik (TRMET) onu takip etti.

En değerli şirketler

Borsa İstanbul'da işlem gören şirketler arasında piyasa değeri en yüksek şirketlerde 1 trilyon 916 milyar 340 milyon TL değeri ile Aselsan (ASELS) ilk sırada yer almaya devam etti. 909 milyar TL’lik piyasa değeriyle Destek Finans Faktoring (DSTKF) ikinci sırada yer alırken, Enka İnşaat (ENKAI) de 627 milyar TL ile üçüncü sırada yerini aldı.

En çok işlem görenler

Endekse dahil işlem gören hisseler içinde 74 milyar 785 milyon TL ile Sasa Polyester (SASA) ilk sırada yer aldı. 53 milyar 104 milyon TL ile Astor Enerji (ASTOR) ve 52 milyar 629 milyon TL’lik işlem hacmi ile Aselsan (ASELS) ilk sıralarda yer aldı.

Batı Karadeniz'in iç kesimlerinin yükseklerinde karla karışık yağmur şeklinde olması beklenen yağışların İç Anadolu'nun doğusu, Doğu Akdeniz'in iç kesimleri, Orta Karadeniz, Burdur'un doğusu, Antalya'nın iç kesimleri, Isparta, Tunceli, Bingöl, Muş, Bitlis, Siirt, Batman çevreleri ile Konya'nın batısı ve Diyarbakır'ın doğusunda kuvvetli olacağı tahmin ediliyor.

MGM sarı kod yayınlayarak Amasya, Çorum, Ordu, Tokat, Kastamonu, Samsun ve Sinop'a kuvvetli kar ve sağanak; Antalya, Burdur, Isparta, Bitlis, Diyarbakır, Siirt ve Batman'a ise kuvvetli sağanak uyarısı yaptı.

Yurt genelinde mevsim normalleri civarında seyreden hava sıcaklıklarının yurdun batı kesimlerinde hissedilir derecede (6-10 derece) azalması bekleniyor.

Rüzgarın Marmara, Kuzey Ege, İç Anadolu'nun doğusu ve Doğu Anadolu'nun batısında 40-70 kilometre/saat hızda esmesi bekleniyor.

Doğu Karadeniz'in iç kesimlerinin yüksekleri ile Doğu Anadolu’nun doğusunun yüksek kar örtüsüne sahip eğimli kesimlerinde çığ tehlikesi devam ediyor.

MGM'nin tahminlerine göre önümüzdeki 4 gün yurdun büyük bölümünde sağanak yağışlar bekleniyor. Yeni haftanın başında yağışlar Ege ve Marmara'dan başlayarak yerini kademeli olarak güneşli havaya bırakacak.

Dünya Bankası'nın yeni yayımladığı rapor, bunun uyarısını yapıyor ve maliyetlerdeki artışın esas olarak doğal gaz fiyatlarındaki sıçramadan kaynaklandığını ortaya koyuyor.

Avrupa tarım bakanlarının, uzun sürecek bir gıda fiyatı krizini önlemek ve gelecek yılın sezonu için tahıl hasadını güvence altına almak amacıyla acil müdahale çağrısında bulundukları bildiriliyor.

Fertilisers Europe sözcüsü Euronews'e, "Avrupa üretiminin, tarihsel olarak Avrupa talebinin yaklaşık yüzde 70'ini karşılayan nispeten yüksek çıktısı ve 2025'in dördüncü çeyreğinde kaydedilen rekor düzeyde ithalat sayesinde, kıta mevcut sezon için bir arz sorunu yaşamıyor," dedi.

"Buna karşın, çiftçiler son derece karmaşık bir ortamda dar marjlarla çalışıyor. AB kurumları, bu desteğin AB'li gübre üreticileri arasındaki rekabet gücünü zedelememesini de gözeterek, Avrupalı çiftçilere yönelik yardım ve destekleri güçlendirmeli," diye ekledi.

Avrupa, mevcut krizde dünyanın diğer bölgelerine kıyasla daha iyi durumda olsa da, gelecekteki ürünler konusunda ciddi kaygılar var. CropLife Europe temsilcisi de Euronews'e yaptığı değerlendirmede bu endişeleri dile getirdi.

"Avrupalı çiftçiler halihazırda ciddi bir ekonomik ve düzenleyici baskı altında çalışıyor; küresel şoklar ise bu yangına adeta benzin döküyor. Gıda güvenliği, dayanıklılığa bağlıdır. Bu da, özellikle dalgalanma dönemlerinde, çiftçilerin mahsulleri korumak ve riski yönetmek için ihtiyaç duydukları tüm araçlara zamanında erişiminin sağlanması anlamına gelir," dedi.

Enerji, gübre, gıda ve Hürmüz Boğazı

Mevcut tarımsal krizin kalbinde, enerji piyasaları ile gıda üretimi arasındaki bağ bulunuyor.

Doğal gaz, azot esaslı gübrelerin başlıca ham maddesi olduğundan, enerji sektöründeki her türlü oynaklık doğrudan sahadaki çiftçiler için daha yüksek maliyetlere dönüşüyor.

Dünya Bankası'nın son değerlendirmesi, yakıt ve elektrik fiyatlarındaki artışın, bölgesel ihracatın durmasıyla birleşerek küresel üreticiler için sürdürülemez bir ortam yarattığını vurguluyor.

Fertilisers Europe sözcüsü Euronews'e, "AB'deki azotlu gübre üretimi ağırlıklı olarak doğal gaza dayandığı için, doğal gaz maliyetlerindeki sıçrama gübre üretim maliyetlerini de etkileyecektir. Kısacası, gübre enerjidir; dolayısıyla enerji maliyetleri yükseldiğinde gübre maliyetleri de otomatik olarak artar," dedi.

"Şu an için Avrupa'nın gübre arzına ilişkin bir sorun yaşamadığının altını çizmek gerekir," diye ekledi.

Buna karşın, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'ne (FAO) göre, Asya ve Küresel Güney'de şiddetli ve hızlanan bir gübre krizi yaşanıyor. Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığında yaşanan aksaklıklar ciddi arz sıkıntılarına yol açıyor.

FAO'ya göre en ağır darbeyi alan bölgeler arasında Hindistan, Bangladeş, Sri Lanka, Mısır, Sudan ve Sahraaltı Afrika'nın çeşitli kesimleri yer alıyor. Buralarda maliyetler yükseliyor, erişilebilirlik düşüyor ve yaklaşan bir gıda güvencesizliği tehdidi beliriyor.

FAO'nun yayımladığı Gıda Fiyat Endeksi de bu baskıların artmasına paralel olarak yükselişe geçti. Endeks, bir gıda emtiaları sepetini izlese de, girdilerin temel maliyetleri gelecekteki fiyat hareketlerinin başlıca belirleyicisi konumunda.

Analistler, taşımacılık giderleri artarken çatışma bölgelerindeki lojistiğin giderek karmaşıklaşması nedeniyle, "gübre sıkışmasının" gıda fiyatlarını mevcut seviyelerin çok üzerine taşımasının muhtemel olduğu görüşünde.

Zaten yüksek enflasyonla boğuşan birçok gelişmekte olan ekonomi için bu gelişmeler, daha geniş çaplı ekonomik istikrarsızlığı önlemek amacıyla para politikasında sıkılaşmaya gidilmesini zorunlu kılabilir.

Dünya Bankası raporu, bugün gübre kullanımının azaltılmasının önümüzdeki sezonlarda hasatların belirgin biçimde düşmesine yol açarak mevcut yoksulluk krizinin süresini uzatabileceği uyarısında bulunuyor.

Avrupa'da alarm ve gelecekteki hasatlara yönelik tehdit

Avrupa'da kaygı, tam da gelecek yılın mahsul verimi üzerinde yoğunlaşıyor.

Üretim girdilerinin maliyeti rekor seviyelere çıkmışken, çiftçilerin kritik ekim dönemlerinde gübre kullanımını kısmak zorunda kalmasından endişe ediliyor.

Uluslararası Gıda Politikası Araştırma Enstitüsü'nün (IFPRI) uzman modellemelerine göre, böyle bir kısıntı, bir sonraki büyüme sezonunda hasatların kayda değer ölçüde düşmesiyle sonuçlanacak. Özellikle küresel hububat stokları bundan etkilenecek.

Bu nedenle Avrupa bugün bir gübre arz sorunu yaşamasa bile, iç piyasayı istikrara kavuşturmak ve yerli üreticileri desteklemek için derhal ve eşgüdümlü adımlar atılması gerekiyor.

Avrupa tarım bakanlarının, gübre arzını güvence altına alacak ve enerji fiyatlarındaki artışın AB ülkelerindeki tarım sektörü üzerindeki etkisini hafifletecek stratejiler üzerinde çalıştıkları bildiriliyor.

Fertilisers Europe sözcüsü, Euronews'e yaptığı açıklamada, İran savaşının etkilerini yönetmeye dönük mevcut stratejilerin ötesinde, sektöre yaklaşımda köklü bir değişim gerektiğinin altını çizdi.

"Uzun vadede, Avrupa'nın gıda alanındaki stratejik özerkliği ne tarlalarda ne de raflarda bitiyor. Bu özerkliğin, gıda üretimini mümkün kılan yukarı yöndeki girdileri de kapsaması gerekiyor," dedi.

"Yaklaşan Gübre Eylem Planı öncesinde, Avrupa Komisyonu'na, Avrupa gübre sanayisini AB'nin stratejik özerkliğinin temel direklerinden biri olarak tanıma çağrısında bulunduk," diye ekledi.

Dünya Bankası'nın da uyardığı gibi, mevcut gidişat, özellikle zaten gıda güvencesizliği yaşayan bölgeleri orantısız şekilde vuracak, kalıcı bir yüksek fiyat ve düşük arz döngüsüne yol açabilir.

Enerji piyasaları istikrara kavuşmadan ve gübre tedarik zincirleri yeniden işlemeye başlamadan, İran savaşının ikincil etkileri, askeri gerilimler azaldıktan çok sonra bile küresel gıda tedarik zincirinde hissedilmeye devam edebilir.

Genelgede, 2025 yılının "Aile Yılı" ilan edilmesiyle başlayan çalışmaların uzun vadeli ve bütüncül politika çerçevesinde yürütülmesi amacıyla 2026-2035 döneminin "Aile ve Nüfus On Yılı" ilan edildiği bildirildi. Bu kapsamda hayata geçirilecek stratejik öncelikler ile uygulama modeli ve araçlarını içeren "Aile ve Nüfus On Yılı Vizyon Belgesi"nin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda hazırlandığı ve bakanlığın internet sitesinde yayımlandığı açıklandı.

Genelgeye göre tüm kamu politikaları, düzenlemeler, uygulamalar ve kamu kurumları tarafından yürütülen ya da desteklenen araştırmalar, aile kurumuna ve nüfus değişimine etkileri bakımından değerlendirilecek.

Kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarıyla ilgili faaliyetlerinde aileyi koruyucu ve nüfusu artırıcı yaklaşımla hareket edecek. Resmî belgeler, planlar, programlar ve hizmet içi eğitimlerde aile ve nüfus politikasıyla uyumlu kavramsal çerçeve esas alınacak.

Genelgede, evlilik kurumunun toplumsal itibarının korunacağı, evliliklerin sağlam temeller üzerine kurulması ve genç yetişkinlerin evliliğe teşvik edilmesi için mekanizmaların güçlendirileceği belirtildi.

Ayrıca annelik ve babalığın çocuğun sağlıklı gelişimindeki belirleyici rolüyle toplumsal değer olarak güçlendirileceği, çok çocuklu aile yapısının destekleneceği ve çocuk sahibi olmayı özendiren uygulamaların hayata geçirileceği ifade edildi.

Genelgede, nüfusun dengeli dağılımı için kırsal alandaki nüfus kaybının önlenmesi, kentlerde yoğunlaşan nüfusun kırsal alanlara dönüşünün özendirilmesi ve kentsel mekanların aile ve çocuk odaklı bir anlayışla dönüştürülmesi hedeflendi.

Yaşlı refahı, kuşaklar arası dayanışma, aile merkezli bakım ve destek modellerinin de güçlendirileceği bildirildi.

Genelgede, kitle iletişim araçlarındaki zararlı unsurların tespiti, değerlendirilmesi ve önlenmesi için "dijital aile kalkanı" oluşturulması başta olmak üzere gerekli tedbirlerin alınacağı belirtildi.

Aile dostu yayıncılığın teşvik edileceği ve sorumlu medya kullanımı bilincinin yaygınlaştırılacağı kaydedildi.

Genelgeyle her yıl mayıs ayının son haftasının "Milli Aile Haftası" olarak kutlanması kararlaştırıldı.

Kamu kurum ve kuruluşları, bu haftanın anlam ve önemine uygun etkinlikler düzenleyecek.

Aile ve Nüfus On Yılı kapsamında yürütülecek tüm çalışmalar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda gerçekleştirilecek. Kamu kurum ve kuruluşları yıllık faaliyetlerini belirleyerek Bakanlığa raporlayacak.

1941'de Japon İmparatorluğu'nun Pearl Harbor'a düzenlediği saldırı 2.400'den fazla Amerikalının ölümüne yol açmış ve ABD'yi savaşa katılmaya teşvik etmiştir.