Bir önceki yılın aynı ayına göre değişim oranı ise yüzde 35,94 oldu.

İstanbul Ticaret Odası (İTO) verilerine göre, toptan fiyat hareketlerini yansıtan ve 2026 Mayıs ayında yüzde 1,58 oranında artan Toptan Eşya Fiyatları İndeksi 2026 Haziran ayında yüzde 3,00 oranında arttı.

2026 Haziran ayında bir önceki yılın aynı ayına göre değişim oranı yüzde 24,65, yıllık ortalama değişim oranı ise yüzde 22,71 oldu.

Haziran 2026'da toptan fiyatlarda bir önceki aya göre; işlenmemiş maddeler grubunda yüzde 8,18, yakacak ve enerji maddeleri grubunda yüzde 3,23, gıda maddeleri grubunda yüzde 2,85, inşaat malzemeleri grubunda yüzde 0,79, madenler grubunda yüzde 0,51, kimyevi maddeler grubunda yüzde 0,14 artış gözlenirken; mensucat grubunda herhangi bir değişim gözlenmedi.

Yıllık ortalama bazda 2026 yılı haziran ayı gruplar itibariyle artışlar sırasıyla; madenlerde yüzde 33,51, inşaat malzemelerinde yüzde 28,64, gıda maddelerinde yüzde 26,93, yakacak ve enerjide yüzde 22,58, mensucatta yüzde 15,97, işlenmemiş maddelerde yüzde 14,97, kimyevi maddelerde yüzde 9,77 artış gerçekleşti.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Kabine Toplantısı öncesinde basın mensuplarının sorularını yanıtladı.

En düşük emekli ücretine ilişkin bir düzenlemenin yapılıp yapılmayacağına ilişkin soruya yanıt veren Işıkhan, "3 Temmuz'da enflasyon oranı açıklandığı zaman bir rakam ortaya çıkacak. Rakam belli olduğu zaman da Türkiye Büyük Millet Meclis'inde konuya ilişkin gerekli açıklama yapılacaktır. İnşallah hayırlı olur" ifadelerini kullandı.

İncelemelerin ardından ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından Alan Yeterlilik Testleri’nin Matematik Testi Temel Soru Kitapçığında yer alan 23 numaralı sorunun “C” olarak girilmiş cevabının “A” olarak değiştirilmesine, Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1 Testi Temel Soru Kitapçığı’nda yer alan 20 numaralı sorunun iptal edilmesine karar verildiği açıklandı.

Yapılan açıklamada şu ifadeler yer aldı:

"20 Haziran 2026 tarihinde uygulanan 2026-YKS 1. Oturum Temel Yeterlilik Testi (TYT) ile 21 Haziran 2026 tarihinde uygulanan 2026-YKS 2. Oturum Alan Yeterlilik Testleri’nin (AYT) madde analizleri incelenmiş, cevap anahtarlarının kontrolleri tamamlanmış, itirazlar bilimsel açıdan değerlendirilmiş olup ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından,

Alan Yeterlilik Testleri’nin Matematik Testi Temel Soru Kitapçığı’nda yer alan 23 numaralı sorunun “C” olarak girilmiş cevabının “A” olarak değiştirilmesine;

Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1 Testi Temel Soru Kitapçığı’nda yer alan 20 numaralı sorunun iptal edilmesine karar verilmiştir."

ÖSYM kararın ardından puanların nasıl hesaplanacağına yönelik de bilgi verdi.

Buna göre; 2026-YKS Kılavuzunun "3.10.1. Sınav Puanları Nasıl Hesaplanacaktır?" maddesinde yer alan "Sınavdan sonra ÖSYM veya yargı mercileri tarafından iptaline karar verilen sorular değerlendirme dışı bırakılarak geçerli soruların puan değerinin yeniden saptanması suretiyle puanlama yapılacaktır." hükmü gereğince değerlendirme yapılacağı belirtildi.

Ortak para bölgesinde yıllık enflasyon yüzde 2,8'e gerileyerek, mayıstaki yüzde 3,2'lik orandan düştü; bu seviye Eylül 2023'ten bu yana görülen en yüksek oran olmuştu.

Veri aynı zamanda ekonomistlerin beklediği yüzde 3,0'ın da altında kaldı. Ay bazında bakıldığında ise fiyatlar fiilen yüzde 0,1 geriledi; bu yıl, art arda gelen artışların ardından görülen ilk aylık düşüş oldu.

Euronews haberine göre, manşet verinin altında da tablo biraz daha iyiydi.

Enerji ve gıda gibi oynak kalemleri dışarıda bırakan çekirdek enflasyon yüzde 2,6'dan yüzde 2,4'e indi. Bu oran, enflasyonun kalıcı hale gelip gelmediğini daha net gösterdiği için ECB açısından manşet rakamdan daha büyük önem taşıyor.

Şimdilik, enflasyon aşağı geliyor.

Enerji, yüzde 8,7 ile yıllık bazda enflasyonun tek başına en büyük kaynağı olmaya devam etti. Ancak bu kalemde de hızlı bir soğuma var: oran mayısta yüzde 10,8 seviyesindeydi.

Ortadoğu'daki savaşın ardından petrol ve gaz fiyatlarında görülen sıçrama, ABD ile İran arasındaki ateşkes ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasıyla birlikte geri sarmaya başladı.

Sepetin geri kalanında da yumuşama görüldü.

Hizmet enflasyonu yüzde 3,5'ten yüzde 3,2'ye geriledi; gıda, içki ve tütün kalemlerindeki artış yüzde 1,9'dan yüzde 1,6'ya düştü; enerjiyi hariç tutan sanayi ürünleri fiyatları ise yüzde 0,9'da sabit kaldı.

Malta, yüzde 1,9 ile blokta en düşük yıllık enflasyona sahip ülke oldu; onu yüzde 2,0 ile Fransa ve Estonya izledi.

Almanya (yüzde 2,4) ve Finlandiya (yüzde 2,7) da yüzde 2,8'lik euro bölgesi ortalamasının oldukça altında seyretti.

Doğuya gidildikçe tablo belirgin biçimde değişiyor.

Litvanya yüzde 5,5 ile listenin başında yer alırken, ocak ayında euroya geçen Bulgaristan yüzde 5,3 ile ikinci sırada geldi. Hemen ardından ise sırasıyla yüzde 4,2 ve yüzde 4,0 ile Hırvatistan ve Kıbrıs yer aldı.

Mayıs ile haziran arasında aylık bazda bakıldığında, birçok ülkede fiyatlar geriledi.

Belçika, Bulgaristan, Estonya ve Lüksemburg'da fiyatlar yüzde 0,4 düşerken; Fransa, Avusturya ve Finlandiya'da yüzde 0,3 geriledi.

En sert aylık artışlar ise diğer uçta görüldü: Malta'da fiyatlar yüzde 1,0, Kıbrıs'ta yüzde 0,8 yükselirken; İspanya ve Litvanya'da artış yüzde 0,6 oldu.

Büyük ekonomilerin tamamında artış hızı düştü

Euro bölgesinin en büyük üyelerinin hepsi daha düşük enflasyon bildirdi.

Almanya'da, AB ülkelerini karşılaştırmak için kullanılan uyumlaştırılmış enflasyon oranı yüzde 2,7'den yüzde 2,4'e inerek beklentilerin altında kaldı.

Ulusal ölçekte enflasyon yüzde 2,9 ile son iki yılın en yüksek seviyesini gördüğü nisandan sonra, yüzde 2,3'e geriledi.

Bu düşüşte enerji enflasyonundaki sert geri çekilme etkili oldu; enerji fiyatlarındaki artış oranı yüzde 6,6'dan yüzde 3,4'e yarıdan fazla azalırken, çekirdek enflasyon yüzde 2,5'te sabit kaldı.

Fransa'da düşüş daha da belirgindi. Uyumlaştırılmış oran yüzde 2,8'den yüzde 2,0'a inerken, ulusal enflasyon yüzde 1,8 ile son bir yılın en düşük düzeyine geriledi.

Yine en büyük katkı enerjiden geldi; yakıt fiyatlarındaki enflasyon yüzde 16,6'dan yüzde 11,2'ye yavaşladı. Fransız fiyatları ay içinde yüzde 0,2 geriledi; bu, ocaktan bu yana görülen ilk aylık düşüş oldu.

İtalya, büyük dört ülke arasında istisna oluşturdu; uyumlaştırılmış oran sadece hafif bir değişimle yüzde 3,2'den yüzde 3,1'e indi.

Nedeni, hanehalkı enerji faturalarında yatıyor. İtalya'da elektrik ve gaz tarifeleri toptan piyasadaki hareketleri gecikmeli izlediği için, pompada benzin ucuzlamaya başlamış olsa da bu kalemler yükselmeye devam etti.

Düzenlemeye tabi enerji fiyatları haziranda yıllık bazda yüzde 5,6'dan yüzde 9,3'e tırmanırken, yalnızca düzenlemeye tabi elektrik fiyatı yüzde 2,3'ten yüzde 7,1'e sıçradı. Serbest piyasada hareketler daha da büyüktü: elektrikte artış yüzde 8,4'ten yüzde 12,6'ya, gazda ise yüzde 8,2'den yüzde 9,9'a çıktı.

Raporda, "Yapay zeka araçlarına erişim tek başına eşit fayda sağlamaz" deniliyor. "Yabancı modellere, bulut altyapısına ve veri hatlarına güvenen ülkeler, yapay zekaya erişim sağlarken, standartları, güvenlik önlemleri ve yerel uyumluluğu üzerindeki pratik kontrolü kaybedebilirler."

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından geçen yıl "yapay zekâ üzerine ilk küresel bilimsel kuruluş" olarak kurulan bağımsız uluslararası bilimsel yapay zekâ panelinin kapsamlı analizi , tarım ve eğitimde dönüştürücü yeteneklerden, kötü niyetli kişilerin yapay zekâyı seçimlerde hile yapmak ve seçimleri etkilemek için kullanmasının yol açabileceği felaket sonuçlara kadar yapay zekânın risklerini ve fırsatlarını ayrıntılı olarak ele alıyor .

Ön rapor aynı zamanda bir araç seti işlevi görerek, BM üye devletlerine yapay zekanın sektörler genelindeki büyüme potansiyelinden nasıl yararlanılacağına ve tehditlerin nasıl en aza indirileceğine dair ilk rehberliği sunmaktadır. Öneriler arasında veri merkezleri gibi yerel yapay zeka altyapısının geliştirilmesi, okullarda ve işgücünde yapay zeka okuryazarlığının artırılması, geliştiricilere yatırım yapılması, yapay zeka güvenlik enstitülerinin kurulması, dezenformasyonla mücadele stratejilerinin oluşturulması ve yapay zeka sistemlerinin piyasaya sürüldükten sonra "gerçek kullanıcılar, gerçek görevler ve gerçek ortamlarla" nasıl davrandığının sürekli olarak ölçülmesi yer almaktadır.

Rapora göre, şu anda haftalık olarak bir milyardan fazla insan yapay zekayı kullanırken, erişim ve kullanım biçimleri dünya genelinde büyük farklılıklar gösteriyor ve "küresel güneydeki benimseme oranı küresel kuzeyin çok gerisinde kalıyor". ABD ve Çin, önde gelen yapay zeka modellerinin geliştirilmesinde ve güçlü yapay zeka modellerini çalıştırmak için gereken donanım, bellek, ağ ve depolama alanını kapsayan bilgi işlem altyapısına yapılan yatırımlarda hakim konumda bulunuyor.

Raporda, "Yapay zeka yeteneklerinin az sayıda şirket ve ülkede yoğunlaşması, otoriter rejimlerin kontrolü ele geçirmesine ve demokratik hesap verebilirliğin zayıflamasına yol açabilir" deniliyor.

Panel, yapay zeka geliştirme konusunda geride kalan ülkeleri, bilgi işlem ve veri altyapısına önemli yatırımlar yapmayı düşünmeye çağırıyor. Bu parayı çekmenin, güvenilir bir enerji kaynağı sağlamayı ve veri merkezleri inşa etmeyi gerektirdiğini belirtiyorlar. Ancak rapor, veri merkezlerinin büyük enerji ve su tüketimi ile sera gazı emisyonu potansiyeli de dahil olmak üzere çevresel maliyetlerini de kabul ediyor .

Yazarlar ayrıca, giderek daha güçlü hale gelen yapay zeka modellerinin güvenliğini değerlendirme ve denetimini sağlama konusundaki zorlukları da açıklıyorlar.

"Birçok gelişmiş ekonomi de dahil olmak üzere çoğu ülke, en yetenekli 'öncü' modelleri değerlendirmek veya bunların yönetimine anlamlı bir şekilde katılmak için gerekli teknik uzmanlığa sahip değil," diye yazıyorlar.

Dünyanın dört bir yanından 40 bağımsız bilimsel uzmandan oluşan panel, bu raporun "türünün ilk örneği" olduğunu belirtti. Panel, BM'nin "bu ölçekteki sınır ötesi riskler konusunda en önde gelen küresel forum" olduğunu ve yaklaşımının "siyasi değil, bilimsel" olduğunu savundu.

Dil ve internet erişimindeki farklılıklar dijital uçurumu daha da derinleştiriyor.

Raporda, "Yapay zekâ çoğu dili geride bırakıyor" deniliyor. Üretken yapay zekâ araçları İngilizce ve diğer yaygın kullanılan dillerde iyi performans gösterirken, "çoğu dil ya kapsam dışında bırakılıyor ya da çok daha düşük performans sergiliyor".

Bu farklılıkların, özellikle sağlık hizmetleri bağlamında önemli sonuçları olabilir. Rapor, Tigrinya dilinin makine çevirisinde çiçek hastalığının frengiyle, bel soğukluğunun diyabetle ve "size intravenöz antibiyotik verildi" ifadesinin "size intravenöz böcek ilacı verildi" şeklinde karıştırılmasına örnek gösteriyor.

Raporda, "Bu çeviri hataları hayati tehlike oluşturabilir" deniliyor.

Bazı bölgelerde istikrarlı internet erişimi bile yok, yapay zeka modellerinin benimsenmesinden bahsetmeye bile gerek yok. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'ne göre, 2 milyardan fazla insan -dünya nüfusunun neredeyse üçte biri- tamamen çevrimdışı durumda.

Ayrıca kendi oğulları ve özel elçisi Steve Witkoff'un çocukları tarafından kurulan bir kripto para şirketi olan World Liberty Financial'dan 500 milyon dolardan fazla gelir bildirdi.

Trump'ın kazançları bunlarla sınırlı kalmadı. Gayrimenkul ve Trump temalı eşyalardan milyonlarca daha kazandığı belirtildi.

Ancak Beyaz Saray, Trump'ın başkanlıktan kâr ettiğini reddetti.

Son gelir beyanı, Trump'ın 600 milyon doların üzerinde gelir açıkladığı 2024'teki ve öncesindeki gelirlerini çok geride bıraktı.

Ancak Trump'ın işini oğulları tarafından yönetilen bir fonla yürüttüğünü vurgulayan Beyaz Saray, herhangi bir çıkar çatışması olmadığını iddia etti.

Beyaz Saray Basın Sözcüsü Yardımcısı Anna Kelly, Başkan'ın "ABD'yi gururla dünyanın kripto başkenti yaptığını" savundu.

Kelly, "Ne Başkan ne de ailesi çıkar çatışmalarına karışmadı ve asla da karışmayacak" dedi.

Başkan Trump ve yönetiminin tüm eylemleri Amerikan halkının çıkarına yaptığını savunan Sözcü Yardımcısı Kelly, "aksi yönde haber yapan sözde gazeteciler, Demokratlar'ın ve eski medyanın onlarca yıldır sürdürdüğü aynı, yorgun, yanlış anlatıyı tekrarlıyor" ifadelerini kullandı.

Trump da kendisini savunarak, federal çıkar çatışması yasalarına tabi olmadığını iddia etti.

Trump geçmişte kripto para birimlerini eleştirmiş, Bitcoin'i "dolandırıcılık" ve "gerçekleşmeyi bekleyen bir felaket" olarak nitelendirmişti.

Ancak Salı günü açıklanan mali rapor, Trump'ın kriptodan elde ettiği gelirlerin, onu ilk kez üne kavuşturan gayrimenkul işinden elde ettiği gelirleri açık ara geride bıraktığını gösteriyor.

Trump'ın diğer gelir kaynakları ne?

Rapora göre Trump, Florida'daki Mar-a-Lago kulübünden yaklaşık 77 milyon dolar, yine Florida'nın Doral kentindeki golf kulübünden ise 122 milyon dolar gelir elde etti.

Ayrıca New Jersey'deki Bedminster, Florida'daki Jupiter ve İskoçya'daki Turnberry golf kulüplerinin her birinden 30 milyon doların üzerinde gelir sağladı.

Mali bildirime göre Trump, diğer ticari girişimlerinden de milyonlarca dolar kazandı.

Bunlar arasında Trump markalı saatlerden elde edilen 4,7 milyon dolarlık telif gelirinin yanı sıra Trump markalı İnciller, spor ayakkabılar, parfümler ve gitarlardan elde edilen gelirler de yer aldı.

Trump ayrıca çeşitli hukuki davalardaki uzlaşmalardan da milyonlarca dolarlık gelir bildirdi.

Bunlar arasında Amerikan televizyonu ABC'ye karşı açılan davadan 16 milyon dolar, CBS Broadcasting ve CBS Interactive'den 16 milyon dolar, Meta'dan 24,5 milyon dolar, YouTube'dan 22 milyon dolar ve X'ten 8 milyon dolar bulunuyor.

Ancak Beyaz Saray bu paranın büyük bölümünün Trump'ın gelecekteki başkanlık kütüphanesine veya başkentteki park alanlarının bakımına odaklanan ve kâr amacı gütmeyen kuruluşa aktarılacağını açıkladı.

Melania Trump'ın gelir beyanı

First Lady Melania Trump da 2025 yılı gelirlerini beyan etti.

Buna göre First Lady, kendisi hakkında geçen yıl yayımlanan belgeselle bağlantılı bir "lisans anlaşmasından" 10,7 milyon dolar kazandı.

Çevrim içi satılan dijital görseller olan NFT'lerin satışından da 6 milyon dolarlık gelir elde ettiği görülüyor.

Forbes dergisinin hazırladığı dünyanın en zengin insanları listesine göre Trump'ın servetinin yaklaşık 6 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. 2024'te, yani ikinci dönem başkanlığından önceyse, Trump'ın serveti 2,3 milyar dolardı.

Bloomberg Milyarderler Endeksi ise başkanın net servetini 7,6 milyar dolar olarak hesaplıyor.

Beyaz Saray'a dönüşünün ardından Trump, ailesiyle bağlantılı şirketlerin dijital para uğraşmasına rağmen, kripto sektörüne yönelik dostane bir yaklaşım benimsedi.

Mali düzenleyici kurum Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'nun (SEC) Trump tarafından atanan başkanı da kripto sektörünün bir müttefiki olarak görülüyor.

Paul Atkins, Nisan 2025'te göreve başlamasından bu yana kurumu, selefinin katı ve yaptırım odaklı düzenleme yaklaşımından uzaklaştırdı.

Trump ayrıca 2025 yılının Temmuz ayında ABD'yi "dijital varlıklarda tartışmasız lider yapmak" amacıyla GENIUS yasasını imzalayarak yürürlüğe koymuştu.

Raporda, Türkiye'deki dolar milyoneri sayısının yıllık bazda yüzde 6,4 artış göstererek yaklaşık 93 bine ulaştığı belirtilirken, küresel ölçekte de servet sahibi kişi sayısındaki yükseliş dikkat çekti.

Küresel servette rekor artış

Rapora göre küresel özel servet 2025 yılında yüzde 10,8 yükselirken, Avrupa, Orta Doğu ve Afrika bölgesindeki artış dünya ortalamasının üzerinde gerçekleşti.

Rapora göre küresel özel servetin yarısından fazlası ABD ve Çin'de yoğunlaşmayı sürdürürken, özellikle 5 milyon doların üzerindeki servetlerde güçlü bir büyüme kaydedildi.

ABD ilk sırada, Çin ve Almanya takipte

Dünya genelinde yaklaşık 1 milyon kişinin daha dolar milyoneri statüsüne yükseldiği aktarılan raporda, yeni milyonerlerin yaklaşık yarısının ABD'de yaşadığı, ABD'yi ise Çin, Japonya, Almanya, İngiltere ve Fransa’nın izlediği belirtildi.

Türkiye dikkat çeken ülkeler arasında

UBS verilerine göre Türkiye, Litvanya'nın ardından dolar milyonerlerinin oransal olarak en hızlı arttığı ikinci ülke oldu. Türkiye'de dolar milyoneri sayısı 2024'e göre yüzde 6,4 artarak yaklaşık 5 bin 650 kişiye yükseldi ve dolar milyoneri sayısı 93 bine yaklaştı.

Almanya'da servet eşitsizliği

Rapora göre Almanya'da geçen yıl yaklaşık 2,6 milyon kişi dolar milyoneri olarak kaydedildi. Dolar milyoneri olanların Almanya'daki yetişkin nüfusun yüzde 3,9'unu oluştururken, ülkenin toplam özel servetinin de yaklaşık yüzde 46'sını elinde bulundurduğu belirtildi.

Bolu'da sabah saatlerinde yapılan operasyon, belediye birimlerinde hareketliliğe neden olurken, gözaltı işlemlerinin ardından soruşturma sürecinin başlatıldığı öğrenildi.

Edinilen bilgilere göre jandarma ekipleri, belirlenen adreslere eş zamanlı baskınlar düzenledi. Operasyon kapsamında bazı belediye personeli ve ilgili şahısların gözaltına alındığı belirtildi. Gözaltı işlemlerinin, yürütülen bir soruşturma kapsamında gerçekleştirildiği ve ekiplerin delil toplama çalışmalarını sürdürdüğü ifade edildi.

Yetkililer, operasyonun kapsamı ve gözaltı gerekçelerine ilişkin resmi açıklamanın soruşturma tamamlandıkça netleşeceğini belirtti. Çalışmaların çok yönlü olarak sürdüğü ve yeni gelişmelerin olabileceği ifade edildi.

Yapılanın "çifte zam" olduğuna dikkati çeken Yavuzyılmaz, X paylaşımında şunları kaydetti:

"Yaparsa AKP yapar!

1 Temmuz 2026 itibariyle; Yap-İşlet-Devret modeliyle işletilen tünel ve köprülerdeki araç geçiş ücretlerine çifte zam geldi.

Bir yandan gişe ücretlerine zam yapılırken diğer yandan da tünel ve köprüleri işleten şirketlere ödenen garanti tutarlarına güncel kur ayarlaması yapıldı. 1 Temmuz 2026’dan itibaren geçerli zam ve güncel kur ayarlamasıyla birlikte;

Osmangazi Köprüsü’nde; Hazinenin şirkete garanti ettiği araç geçiş ücreti 2.697 TL’ye çıkıyor. Bu tutarın 1.170 TL’si köprüden geçen araç sürücüsü tarafından ödenecek. Hazinenin şirkete köprüden geçen her araç için ödeyeceği fark tutarı 1.527 TL olacak.

Yavuz Sultan Selim Köprüsü’nde; Hazinenin şirkete garanti ettiği araç geçiş ücreti 279 TL’ye çıkıyor. Bu tutarın 110 TL’si köprüden geçen araç sürücüsü tarafından ödenecek. Hazinenin şirkete köprüden geçen her araç için ödeyeceği fark tutarı 169 TL olacak.

Avrasya Tüneli’nde; Hazinenin şirkete garanti ettiği araç geçiş ücreti 348 TL’ye çıkıyor. Bu tutarın 330 TL’si tünelden geçen araç sürücüsü tarafından ödenecek. Hazinenin şirkete tünelden geçen her araç için ödeyeceği fark tutarı 18 TL olacak.

Çanakkale Köprüsü’nde; Hazinenin şirkete garanti ettiği araç geçiş ücreti 1.170 TL’ye çıkıyor. Bu tutarın 1.170 TL’si köprüden geçen araç sürücüsü tarafından ödenecek. Hazine şirkete köprüden geçen araçlar için fark ödemesi yapmayacak. Ayrıca bu projelerde garanti edilen günlük araç geçiş sayıları tutturulamaz ise, Hazine şirketlere tutturulamayan sayıdaki her araç için

Osmangazi Köprüsü’nde 2.697 TL

Çanakkale Köprüsü’nde 1.170 TL

Avrasya Tüneli’nde 348 TL

YSS Köprüsü’nde 279 TL ödemek durumda!"

Hazine ve Maliye Bakanlığı, 2026 yılının ilk çeyreğine ilişkin KİT'lerin ve özelleştirme programındaki kuruluşların cari fiyatlarla hesaplanan borç stoku verilerini yayımladı.

Buna göre, kuruluşların iç borç stoku 1 trilyon 238 milyar 809 milyon 669 bin lira, dış borç stoku ise 346 milyar 913 milyon 846 bin lira olarak kaydedildi. Böylece toplam borç stoku 1 trilyon 585 milyar 723 milyon 515 bin liraya ulaştı.

İç borç kalemleri incelendiğinde, en yüksek tutarı 629 milyar 582 milyon 697 bin lirayla resmi dairelere olan borçlar oluşturdu. Bu kalemi 264 milyar 402 milyon 523 bin lirayla ticari bankalara olan borçlar ve 167 milyar 498 milyon 747 bin lirayla kamu işletmelerine olan borçlar takip etti.

Özel kaleme aldığı yazıda, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın muhalefete yönelik baskılarının yalnızca Türkiye demokrasisi için değil, NATO müttefikleri ve bölgesel istikrar açısından da risk oluşturduğunu söyledi.

Yazıda, muhalefet belediye başkanlarına yönelik operasyonlar, ekonomik kriz ve yargı süreçleri üzerinden Türkiye’de demokratik rekabetin zayıflatıldığı belirtildi.

Dünya liderlerinin gelecek hafta Ankara’da yapılacak NATO zirvesi için Türkiye’ye geleceğini belirten CHP lideri, Erdoğan’ın zirvede “güçlü lider” görüntüsü vermeye çalışacağını ancak bu tablonun Türkiye’deki demokratik gerilemeyi gizlediğini ifade etti.

Yazıda, Erdoğan yönetiminin barışçıl göstericilerin yanı sıra avukatları, gazetecileri ve akademisyenleri hedef aldığı kaydedildi. Bu durumun yalnızca Türkiye’nin iç meselesi olmadığı belirtilerek, özellikle Avrupa’daki NATO müttefikleri açısından da ciddi sonuçlar doğurabileceği kaydedildi.

Türkiye’nin NATO içindeki stratejik konumuna dikkat çekilen yazıda, ülkenin Karadeniz’e erişimi kontrol ettiği, Suriye, Irak ve İran’a komşu olduğu ve Avrupa güvenliğini yakından ilgilendiren çatışma bölgelerine yakın bir konumda bulunduğu hatırlatıldı.

CHP lideri, Türkiye’nin güçlü ordusu ve gelişen savunma sanayisiyle NATO için vazgeçilmez bir aktör olduğunu ancak bu stratejik önemin, ülkedeki ekonomik ve demokratik sorunların üzerini örtmemesi gerektiğini vurguladı.

Yazıda, Türkiye ekonomisinin ağır baskı altında olduğu, enflasyonun resmi verilere göre dahi yüzde 30’un üzerinde seyrettiği, tüketici güveninin zayıfladığı ve milyonlarca yurttaşın kendisini önceki yıllara göre daha yoksul ve güvencesiz hissettiği ifade edildi.

Özel, 2024 yerel seçimlerinde AKP’nin iktidara geldiği dönemden bu yana en ağır yenilgilerinden birini aldığını belirterek, CHP’nin yerel yönetimlerde ülkenin önde gelen siyasi gücü haline geldiğini ifade etti.

Seçim kampanyalarında emeklilerin, gençlerin, ailelerin ve ekonomik krizden etkilenen geniş toplum kesimlerinin sorunlarına odaklandıklarını belirten CHP lideri, Erdoğan’ın bu tabloya yanıtının ise devlet gücü ve yargı mekanizması üzerinden demokratik rekabeti sınırlamak olduğunu söyledi.

Yazıda, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı ve CHP’nin cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu’nun Mart 2025’te yolsuzluk, teröre yardım ve casusluk suçlamalarıyla tutuklandığı hatırlatıldı. Söz konusu suçlamaların siyasi saiklerle yöneltildiği belirtildi.

Özel, İmamoğlu’nun ardından partiye yönelik daha geniş çaplı bir sürecin başlatıldığını, 30’dan fazla muhalefet belediye başkanının gözaltına alındığını ya da tutuklandığını belirtti.

Yazıda, CHP liderinin seçildiği parti kongresinin mahkeme kararıyla iptal edildiği ve yerine daha önce Erdoğan karşısında seçim kaybetmiş eski bir genel başkanın getirildiği ifade edildi.

CHP lideri, bu sürecin yalnızca bir parti içi tartışma olmadığını belirterek, Erdoğan’ın “kendi sadık muhalefetini” yaratmaya çalıştığını kaydetti.

Yazıda, “Seçimlerin sürdüğü ancak gerçek rekabetin ortadan kalktığı” bir siyasi düzen kurulmak istendiği ifade edilerek, Rusya ve Belarus örneklerinin bu konuda uyarı niteliği taşıdığı belirtildi.

Özgür Özel, Türkiye’nin müttefiklerine de çağrıda bulunarak baskı politikalarının istikrarla karıştırılmaması gerektiğini vurguladı.

Demokratik rekabetin, hukukun üstünlüğünün ve kamu meşruiyetinin zayıfladığı bir Türkiye’nin öngörülebilir ve güvenilir bir ortak olamayacağını kaydeden CHP lideri, dış politikanın da bu koşullarda ülkenin uzun vadeli çıkarlarından çok iktidarın devamını sağlamaya yönelik bir araca dönüşebileceğini belirtti.

Yazıda, Erdoğan’ın bugün Washington’a, yarın Moskova’ya, daha sonra Pekin’e yönelebileceği; bu tercihlerin ise Türkiye’nin ulusal çıkarlarından çok siyasi iktidarın korunması hedefiyle şekillenebileceği ifade edildi.

Özel, yurttaşların seçim yoluyla değişimin mümkün olduğuna dair inancının zayıflatılmasının ciddi toplumsal riskler doğurabileceğini belirtti.

Ekonomik kriz, derinleşen yoksulluk ve demokratik kanalların tıkanmasının öfke ve umutsuzluğu artırabileceği ifade edilen yazıda, olası bir toplumsal ve siyasi sarsıntının yalnızca Türkiye sınırları içinde kalmayacağı vurgulandı.

Bu tür bir krizin Avrupa güvenliğini, kritik enerji güzergâhlarını, Ortadoğu’daki dengeleri ve NATO’nun güney kanadını etkileyebileceği belirtildi.

Özel, Türkiye’nin müttefiklerinden ülkenin siyasi geleceğini belirlemelerini istemediklerini de vurguladı. Demokrasinin dışarıdan ithal edilemeyeceğini belirten CHP lideri, Türkiye’de değişim talebinin halkın iradesiyle, barışçıl yollarla ve demokratik mücadeleyle ortaya çıktığını ifade etti.

Yazıda, Türk halkının baskı ve korkuya rağmen oy kullandığı, haklarını savunduğu belirtilerek, ülkenin demokratik geleceğine karar verecek gücün yine Türkiye halkı olduğu kaydedildi.

Özel şunları söyledi:

“Türkiye’nin müttefiklerinin, ülkemizin siyasi gidişatını belirleme hakkı yoktur. Türkiye’nin demokratları, demokrasinin yurt dışından ithal edilmesini istemiyor. Dış müdahalelerle toplumları yeniden şekillendirme girişimlerinin yol açtığı yanılsamaları, istenmeyen sonuçları, hayalleri ve apaçık başarısızlıkları yeterince gördük. Bu görev Türkiye halkına aittir. Vatandaşlarımız, barışçıl bir değişim aradıklarını defalarca göstermişlerdir. Baskı ve korkuya rağmen oy verdiler, yürüyüşler düzenlediler ve haysiyetlerini savundular.”

CHP lideri, NATO zirvesinde Erdoğan’ın kendisini “vazgeçilmez” bir lider olarak sunmaya çalışacağını belirtti. Ancak hiçbir ülkenin stratejik değerinin, demokrasisinin zayıflatılmasıyla artmayacağını ifade etti.

Türkiye’nin müttefiklerinin, kısa vadeli jeopolitik çıkarlar uğruna otoriter yönetimlere meşruiyet kazandırmasının tarihi bir hata olacağını ifade eden CHP lideri, bu yaklaşımın kalıcı istikrar üretmediğini, aksine ileride daha tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini belirtti.

Ağır yaralanan A. B, olay yerine giden sağlık ekiplerinin ilk müdahalesinin ardından ambulansla hastaneye kaldırıldı. Mehmet Akif İnan Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde 2 gündür yaşam savaşı veren A.B, doktorların müdahalesine rağmen kurtarılamayarak yaşamını yitirdi.

Baytimur’un cenazesi otopsi işlemleri için Şanlıurfa Adli Tıp Kurumu morguna kaldırıldı.

Daha önce Emlak ve İstimlak Dairesi Başkanı olarak görev yapan A. B, 2024 yılında Fen İşleri Daire Başkanlığı’na getirildiği öğrenildi. Olayla ilgili başlatılan soruşturma sürüyor.

Hürmüz Boğazı'ndan petrol tankerlerinin geçişinde şu ana kadar bir aksama yaşanmasa da ateşkesin kalıcılığına ilişkin belirsizlik, petrol fiyatları üzerindeki baskıyı artırıyor.

Petrol fiyatlarındaki hareketlilik nedeniyle benzine zam bekleniyor.

Sektör kaynaklarına göre benzinin litre fiyatına 2 lira 19 kuruş zam gelmesi öngörülüyor.

Ancak eşel mobil sistemi nedeniyle bu artışın 55 kuruşluk kısmının pompa fiyatlarına yansıması bekleniyor.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Sağlık Uygulama Tebliği'nde yaptığı değişiklikle kamu ve özel sağlık kuruluşlarında uygulanan muayene katılım paylarını yeniden düzenledi. Resmi Gazete'de yayımlanan düzenleme, 1 Temmuz itibarıyla yürürlüğe girdi.

İkinci basamak resmi sağlık hizmeti sunucularında (devlet hastaneleri) katılım payı 26 TL'den 50 TL'ye çıkarıldı. Sağlık Bakanlığı'na bağlı eğitim ve araştırma hastaneleri ile bu hastanelere bağlı semt polikliniklerinde 26 TL'den 90 TL'ye yükseldi. Sağlık Bakanlığı'nca üçüncü basamak hastane olarak sınıflandırılan Bakanlığa bağlı hastanelerde de aynı şekilde 26 TL'den 90 TL'ye çıktı. Diş hekimliği fakülteleri bulunan devlet ve vakıf üniversite hastaneleri ile tıp fakülteleri bulunan devlet üniversiteleri sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde katılım payı 26 TL'den 90 TL'ye yükseldi. Tıp fakülteleri bulunan vakıf üniversiteleri sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde ise 26 TL'den 100 TL'ye çıktı. İkinci ve üçüncü basamak özel sağlık hizmeti sunucularında katılım payı 60 TL'den 100 TL'ye yükseldi.

Aile hekimi sevkiyle yüzde 50 indirim

Düzenlemeyle birlikte aile hekimlerinin sevkiyle gerçekleştirilen muayenelerde katılım payının yüzde 50 indirimli tahsil edilmesi kararlaştırıldı. Buna göre, Sağlık Bakanlığı tarafından sözleşme imzalanmış, görevlendirilmiş veya yetkilendirilmiş aile hekimlerinin sevkiyle sağlık kuruluşlarına başvuran vatandaşlar daha düşük katılım payı ödeyecek.

Tebliğde ayrıca ilgili maddede yer alan "5" ibaresi "30" olarak değiştirildi. Yeni düzenleme, Resmi Gazete'de yayımlandığı 1 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdi.

Özel şirketler tarafından işletilen otoyol, köprü ve tünel geçiş ücretlerine de zam

Öte yandan, Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM), Kamu-Özel Sektör İş Birliği (KÖİ) kapsamında özel şirketler tarafından işletilen otoyol, köprü ve tünel geçiş ücretlerinde tarifelerin yeniden düzenlendiğini bildirdi.

Devlet tarafından işletilen 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet Köprüleri geçiş ücretlerinde ise herhangi bir değişikliğe gidilmedi.

Avrasya Tüneli geçiş ücretleri

Gündüz Tarifesi

1. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 280,00 TL'den 330,00 TL'ye yükseldi.
2. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 420,00 TL'den 495,00 TL'ye yükseldi.
6. Sınıf Araçlar (Motosiklet): Geçiş ücreti 218,40 TL'den 257,40 TL'ye yükseldi.

Gece Tarifesi - %50 İndirimli

1. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 140,00 TL'den 165,00 TL'ye yükseldi.
2. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 210,00 TL'den 247,50 TL'ye yükseldi.
6. Sınıf Araçlar (Motosiklet): Geçiş ücreti 109,20 TL'den 128,70 TL'ye yükseldi.

1915 Çanakkale Köprüsü geçiş ücretleri

1. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 995,00 TL'den 1.170,00 TL'ye yükseldi.
2. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 1.245,00 TL'den 1.465,00 TL'ye yükseldi.
3. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 2.240,00 TL'den 2.635,00 TL'ye yükseldi.
4. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 2.490,00 TL'den 2.925,00 TL'ye yükseldi.
5. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 3.755,00 TL'den 5.560,00 TL'ye yükseldi.
6. Sınıf Araçlar (Motosiklet): Geçiş ücreti 250,00 TL'den 295,00 TL'ye yükseldi.

Osmangazi Köprüsü geçiş ücretleri

1. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 995,00 TL'den 1.170,00 TL'ye yükseldi.
2. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 1.590,00 TL'den 1.870,00 TL'ye yükseldi.
3. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 1.890,00 TL'den 2.225,00 TL'ye yükseldi.
4. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 2.505,00 TL'den 2.950,00 TL'ye yükseldi.
5. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 3.165,00 TL'den 3.720,00 TL'ye yükseldi.
6. Sınıf Araçlar (Motosiklet): Geçiş ücreti 695,00 TL'den 820,00 TL'ye yükseldi.

Yavuz Sultan Selim Köprüsü geçiş ücretleri

1. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 95,00 TL'den 110,00 TL'ye yükseldi.
2. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 125,00 TL'den 145,00 TL'ye yükseldi.
3. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 235,00 TL'den 270,00 TL'ye yükseldi.
4. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 595,00 TL'den 690,00 TL'ye yükseldi.
5. Sınıf Araçlar: Geçiş ücreti 740,00 TL'den 860,00 TL'ye yükseldi.
6. Sınıf Araçlar (Motosiklet): Geçiş ücreti 65,00 TL'den 75,00 TL'ye yükseldi.

Tüm Türkiye'de sıcak hava dalgası etkisini gösterirken İstanbul'da özellikle Anadolu Yakası'nda sıcaklıkların 32 dereceye kadar çıkması bekleniyor. Ama nemle birlikte hissedilen sıcaklık 40 dereceye ulaşacak. İstanbul Valiliği de öğle saatlerinden itibaren hissedilen hava sıcaklığının nemle birlikte 40 dereceye yükseleceğini bildirerek, vatandaşları uyardı.

Valilikten yapılan açıklamada, kentte yarın yılın en sıcak gününün yaşanacağı belirtildi.

Yarın öğle saatlerinde hissedilen hava sıcaklığının, nemle birlikte 40 dereceye kadar yükseleceği kaydedilen açıklamada, hava sıcaklıkları nedeniyle kronik rahatsızlığı bulunanlar, yaşlılar ve çocuklar başta olmak üzere vatandaşların günün en sıcak saatleri olan 11.00 ile 16.00 arasında açık alanda bulunmaması gerektiği aktarıldı. Açıklamada, sıcak çarpmasına dikkat edilmesi, muhtemel orman yangınlarının önüne geçilmesi için dikkatli ve tedbirli olunması uyarısında bulunuldu.

Açıklamada, şunlar kaydedildi:

"6-10 Temmuz tarihleri arasında tüm hat ve güzergahlarımızda cumartesi tarifeli çalışma programı ile hizmet verilecektir. Ayrıca, 6-7-8 Temmuz tarihlerinde ANKARAY Bahçelievler ve Metro Söğütözü istasyonlarında yolcu iniş ve binişleri gerçekleştirilmeyecektir. Bunun dışında Metro ve ANKARAY seferleri normal işletim düzeninde devam edecektir. Belirtilen tarihlerde bu hatları kullanacak vatandaşlarımızın herhangi bir mağduriyet yaşamamaları adına ek tabloyu inceleyerek ulaşım planlarını buna göre yapmaları önemle rica olunur. Vatandaşlarımıza önemle duyurulur."

Kararnamede, ABD'de yasa dışı veya geçici olarak bulunan ebeveynlerin çocuklarının Amerikan vatandaşı olamayacağı belirtiliyordu.

Fakat Seattle eyaletinde bir yargıç 23 Ocak 2025'te bu kararın yürütmesini durdurdu.

Ardından ABD Yüksek Mahkemesi, "doğumla vatandaşlık hakkını" sınırlandıran kararnamenin anayasaya uygun olup olmadığını ele almayı kabul etti.

Değerlendirme sonucu Yüksek Mahkeme yargıçları üçe karşı altı oyla kararnameyi iptal etti.

Karar, ABD'de yasa dışı yollarla veya geçici statüde bulunan ebeveynlerin çocuklarının, ABD Anayasası uyarınca "doğuştan vatandaş" olduklarını belirten Yüksek Mahkeme Başkanı John Roberts tarafından kaleme alındı.

Roberts karar metninde, ABD İç Savaşı'nın ardından, özgürlüğüne kavuşmuş ve ABD topraklarında doğmuş eski kölelerin vatandaşlık statüsü meselesini çözüme kavuşturmak amacıyla kabul edilen anayasanın 14. maddesinin tarihçesine atıfta bulunuyor.

Roberts, "Vatandaşlık, hem o dönemde hem de günümüzde, haklara sahip olma, yani siyasi topluluğumuza özgürce katılma hakkı anlamına geliyordu. Bu maddeyi hazırlayanlar, bu vaadi 'bu topraklarda özgür doğan herkese' vermişlerdi" yazdı ve "Bizler bugün bu vaadi yerine getiriyoruz" diye ekledi.

Henüz kararla ilgili bir yorum yapmayan Trump, yıllardır doğumla vatandaşlık hakkına son vermeyi göçmenlik politikalarının temel bir unsuru haline getirdi.

2015'te bile bu uygulamayı "yasadışı göç için en büyük cazibe merkezi" olarak nitelendirerek kaldırılması çağrısında bulunmuştu.

Trump birkaç hafta önce, sosyal medyada ABD'nin doğumla vatandaşlık hakkının getirdiği "prangalarla" yaşayamayacağını ifade eden bir paylaşım yapmıştı.

Trump ayrıca, "Bu durum gerek ekonomik gerekse diğer açılardan sürdürülebilir değil, ayrıca dünyada kayda değer hiçbir ülke bu uygulamayı sürdürmüyor" diye eklemişti.

ABD Başkanı, geçmişte gümrük vergileri gibi konularda hedeflerinin Yüksek Mahkeme tarafından engellenmesine öfkeyle tepki göstermişti.

Trump'tan ilk tepki

ABD Başkanı Donald Trump, Yüksek Mahkeme'nin doğumla kazanılan vatandaşlık hakkını onaylamasının "çok kötü" olduğunu söyledi. Trump , "Bunu Kongre'de yasama yoluyla kolayca halledebiliriz," dedi. Anayasa değişikliği yapmaya çalışmak yerine Trump, ABD'de kalıcı yasal statüsü olmayan ebeveynlerin çocukları için doğum hakkına dayalı vatandaşlığa istisna getiren yeni bir yasa çıkarılması için yasa koyucuları zorluyor.

Trump, Truth Social'da yazdığı mesajda, "Kongre, ülkemiz için pahalı ve adaletsiz olan doğumla kazanılan vatandaşlık sistemini sona erdirmek için BUGÜN çalışmaya başlamalı" dedi .

26 ilin altısında ise yeni il başkanları görevlendirildi.

Batman ili için Yılmaz Özkanat, Çanakkale için Koray Akkılıç, Mardin için Mahmut Duyan, Osmaniye için Rıza Tekerek, Niğde için Tevfik Caymaz, Tunceli için Kemal Özcan'a görev verildi.

Açıklama, 30 Haziran Salı günü MYK toplantısının ardından Kılıçdaroğlu'nun sözcüsü Müslim Sarı'dan geldi.

Görevden alınan il başkanları şöyle:

* Ağrı İl Örgütü ve Merkez İlçe Örgütü

* Aksaray İl Başkanı

* Amasya İl Başkanı

* Batman İl Başkanı

* Bilecik İl Başkanı

* Bolu İl Başkanı

* Çanakkale İl Başkanı

* Denizli İl Başkanı

* Diyarbakır İl Başkanı

* Düzce İl Başkanı ve Akçakoca Örgütü

* Eskişehir İl Başkanı

* Hakkari İl Başkanı

* Iğdır İl Başkanı

* Kars İl Başkanı

* Kırıkkale İl Başkanı

* Manisa İl Başkanı

* Mardin İl Başkanı

* Muğla İl Başkanı

* Muş İl Başkanı

* Niğde İl Başkanı ve Merkez İlçe

* Nevşehir İl Başkanı

* Osmaniye İl Başkanı ve Merkez İlçe

* Samsun İl Başkanı

* Sivas İl Başkanı

* Tunceli İl Başkanı

* Sinop İl Başkanı

7 il başkanı için kesin ihraç talebi

CHP'de 7 il başkanı da tedbirli olarak kesin ihraç talebiyle disipline sevk edildi.

• Ali Osman Horzum (Denizli)
• Nail Kızıl (Muğla)
• Talat Yalaz (Eskişehir)
• Aykut Cem Yalçınkaya (Sinop)
• Özcan Dağıstanlı (Düzce)
• Onur Uludaşdemir (Kars)
• Berkay Gündoğan (Tunceli)

Geçtiğimiz hafta çeşitli illerde yaptığı ziyaretleri ve halkla buluşmalarını hatırlatan Özel, konuşmasında şunları söyledi:

Partimize yönelik saldırının, işgalinin ardından Ankara'da oturmadık. Nerede olmamız gerekiyorsa orada olduk.

Köy köy, belde belde, şehir şehir gidiyoruz ve milletimizle kucaklaşıyoruz. Cadde cadde, sokak sokak, meydan meydan mücadeleyi büyütüyoruz. Başkasının planına göre değil, milletin hesabına göre yapılan siyaseti milletimizle birlikte ilmek ilmek örüyoruz. Belki makamlar yok, şatafatlı sahneler yok ama bazen bir kamyon kasasının arkasında, bazen bir traktör römorkunun arkasında, bir kahve sandalyesinin üstündeyiz ama milletin gönlündeyiz.

Bir yanda bir mahkeme kararıyla mutlak sultanın, mutlak butlandan partiyi bölme umutlarıyla ve onun teklif ettiği görevi kabul eden bir avucun yalnızlığı; bir yanda ise İzmir'de yüz binlerin kararlılığı var. Yürekten teşekkür istiyorum.

Önce Diyarbakır'daydık, Diyarbakır sokaklarındaydık. Baskılardan, kayyımlardan çok çeken şehrin bizi en iyi anlayacağı şehir olduğunu biliyorduk. Diyarbakır'a adımımızı attık ve birtakım tartışmaları da geride bırakmıştık. Ama bizi karşılayan Diyarbakır'dan kıymetli bir isim dedi ki 'Dün akşamdan üzerimden bir selam var'. Dün akşam gece avukatlarını çağırmış, genel başkanı karşılayacağını duydum, onun üzerinden CHP Genel Başkanı Özgür Özel'e selamlarımı ilet, şehrimize hoş gelmiş' dedi. Sayın Demirtaş'ın selamlarını aldık, başımızın üzerine koyduk.

Değerli arkadaşlar, biz Ankara’da binalardan çıkıp gidince gittiğimiz yerlerdeki heyecanı, desteği, enerjiyi görünce; daha önce görmediğimiz bir öfkenin, bir enerjiye, o enerjinin bir kararlılığa dönüştüğünü görünce zaman zaman diyoruz ki ‘Bir şeyler oluyor.’ Bıraktığımız Ankara’da da bir şeyler oluyor. Öyle Ankara değil ama Erdoğan’a yakışan, bugünkü iktidarın yönetim anlayışına yakışan ama hepimizi utandıran bir şeyler oluyor. NATO zirvesi olacak, yabancı liderler gelecek diye kendi insanlarına çile tasarlayan, güvenlik önlemlerini artık akıl almaz boyutlara taşıyan, Meclis’i kapatan, bakanlıkları kapatan, kamu kurumlarını kapatan, sokakları kapatan bir acayip olağanüstü hal var. Bu ayrı. Bir de NATO zirvesi sırasında protesto gösterileri olabilir şüphesiyle yapılan operasyonlar, gözaltına alınan 225 kişi ve bunların 178’inin tutuklanması var. Bunu kimse böyle cümlede kullanıp, tweet atıp, bir tepki gösterip sonra da sakın normalleştirmesin. Burada yapılan meselenin bırakın Türkiye’de hani yaşananlar açısından, aileler açısından, eş, dost, çocuklar açısından, demokrasi açısından yaşanan her şey bir yana bu ülkede 2014 yılının Kasım ayında, bu Meclis’e, Meclis ya Türkiye kanun devleti ya kanunlar Anayasa’ya uygun çıkacak ya… Bu meclise o dönemin Adalet ve Kalkınma Partisi, Adalet Bakanlığından, İçişleri Bakanlığının da görüşleri alınarak o dönemde Bakanlar Kurulu’nda bir kanun tasarısı sevk ettiler. O kanun tasarısında iki başlık vardı İç Güvenlik Paketi’nin içinde yer alan. Bunlardan bir tanesi önleyici gözaltıydı. Diğeri koruyucu gözaltıydı. Kasım’da sevk edildi ve 2015’in Mart’ında kanunlaşana kadar dünya kadar tartışıldı. Meclis’te, komisyonda savunurlarken dün gibi hatırlıyorum, ‘Alman hukukunda da var’ dediler. Açtık, Alman Hukuku’ndaki kısmını okuduk.

‘Bir kanun nasıl uygulanmalı?’ diye Alman hukukunda kanun çıkmış ama uygulamacıya yön gösteren katalogları okuduk. Tercüme ettik, getirdik. Diyorlar ki Alman hukukunda, ‘Kişi elinde bir benzin bidonu, bir çakmakla kendini yakmak üzereyken yapılabilecek koruyucu gözaltına, ‘koruyucu gözaltı’ denir. Süresi şu süreyle sınırlıdır, derhal işte psikiyatristlere, psikologlara ve hakimin karşısına gidilip bu konudaki somut gerekçe ve haklı gerekçeler izah edilir, aksi durumda derhal sonlandırılır.’ Önleyici gözaltı, elinde bir silahla birlikte suç işlemeye gittiği görülen kişinin, suçu işlediğinde ortaya çıkabilecek toplumsal zarar görüldüğünde kısa süreli, hakime derhal izah edilene kadar gözaltına ‘önleyici gözaltı’ denir. Tartışıldı, Türkiye’de kötü ellerde ne olabileceği konuşuldu ve ardından kanun tasarısından çıkarıldı ve bu yasalaşmadı. Yasalaşmayan işte geçirselerdi süre 48 saatti. Yani diyorlar ki ‘Birinin suç işleyeceğine, NATO Zirvesi’nde protesto gösterisi yapmak neyin ne suçudur ayrı tartışma. Velev ki Türk Ceza Kanunu’nda tanımlı bir suçu işleyeceğine kesine yakın kanaat varsa bu suçun önlenmesi için yapılacak gözaltına önleyici gözaltı diyeceğiz, süre maksimum 48 saat. Bundan 10 yıl sonra buradayız. Bu kanunun geçtiği değil, geçmediği Meclis’in çatısı altındayız. Ve beyler gidiyorlar, NATO Zirvesi’nden önce pikniğe giden TEMA gönüllülerini tutukluyorlar. Gazetecileri, akademisyenleri, sivil toplum temsilcilerini tutukluyorlar, NATO Zirvesi’nde eylem yapacaklar diye. 30 yıl öncesinde, 40 yıl öncesinde kalmış örgütlerin isimlerini söyleyip, bu örgütlere üyelikle suçluyorlar. Ve diyorlar ki ‘Bunlar gelir burada eylem yaparlar.’ Konuşulan iki isim 75 yaşındaki emekli öğretmen Ayten Yakut. Emine Hanım'ın Sıfır Atık projesinde yer almış. Ayten Hanım’a, ailesine çok geçmiş olsun. Ama bu Sıfır Atık projesinde yer alması da şaşılacak büyük bir şey olarak anlatılıyor. Proje de değerlidir, Ayten Hanım’ın katkısı da değerlidir. Velev ki AK Parti’nin kadın kollarında görev almış olsun. Ne fark eder? Meselenin büyüklüğü, bundan çok daha büyük. Diğer tarafta Sayın Emel Memiş, eski Genelkurmay İstihbarat Daire Başkanı Alaettin Parmaksız’ın gelini. Mülkiye’de akademisyen kürsüsü var. Evet, büyük utanç. Hocaya çok ayıp, öğrencilerine ayıp, aileye ayıp. Ama yapılan kim olursa olsun, önleyici gözaltıyı 10 yıl önce ‘Yanlış uygulanır’ diye 48 saatliğine uygulanacak gözaltıyı reddeden Meclis’te, 10 yıl sonra bırakın önleyici gözaltıyı, önleyici tutuklama yapıyor adamlar. Cümle alem biliyor ki hiçbir suçları yok. Cümle alem biliyor ki Trump gittikten sonra, Ankara boşaldıktan sonra hepsine ‘Pardon’ deyip bırakacaklar. Cümle alem biliyor ki bu tutuklamanın haksız olduğuna hükmedilecek ileride. Haklı olduğuna hükmedilse, cümle alem biliyor ki Anayasa Mahkemesi hak ihlali kararı verecek. O vermese AİHM verecek. Bu kadar açık, net bir hukuksuzluk var ve gürültünün içinde kaynayıp gitmeye çalışıyor. Buradan soruyorum; Erdemliler Hareketi diye AK Parti kurulduğunda, ‘Yasaklarla mücadele edeceğiz’ diye AK Parti kurulduğunda onu köpürtenlere soruyorum. Soruyorum; ‘demokrasi’ deyince, yok ‘vesayet’ deyince yok bilmem ne deyince köşe köşe yazıp kalıp kalıp maaşları alanlara soruyorum. Ne yapıyorsunuz şimdi, ne yapıyorsunuz? Türkiye’de böyle bir önleyici tutuklama. Ya Manisa’da esprisini yapan emniyet müdürüne karşı çıkıyoruz biz. Diyor ki Mesir Günü, ‘Başkan dikkat et’ diyor. Eller havada ya mesirde, eller boşta. ‘80 vilayetten yan kesici var Manisa’da’ diyor. ‘Hangisinden gelmemiş?’ dedim. ‘Bizimkileri dün akşamdan topladık’ diyor. Biz Manisa’da mesirden bir gün önce kendi bildikleri yankesicileri toplamalarına ‘Ya kanunda olmayan bir şey. Nasıl yapıyorsunuz bunu? Ne malum adamın bunu yapacağı?’ deyince, emniyet müdürü ‘Sen de haklısın vekilim’ falan diyordu. Şimdi geldiğimiz yerde dünya liderleri gelecek diye bu kadar utanç verici bir işi yapıp sonra da çıkıp insanların karşısına, örneğin AK Parti’nin Sözcüsü çıkıp konuşuyor. Grup Başkanvekilleri şimdi çıkıp konuşacaklar burada Meclis’te. O yüzden ne kadar ağır hukuksuzlukların, saldırıların altında olursak olalım, kanunda olmayan işleri hatta kanunda olmamasına hep beraber karar verdiğimiz işleri yapmalarına asla ve asla müsamaha göstermediğimiz gibi, tepki gösterdiğimiz gibi hak ettiği boyutta itiraz etmek, bu işi yapan utanmazları utandırmak boynumuzun borcudur.”

Komedyen Deniz Göktaş... Ülkemizde uzun zaman sonra siyasi mizah yapan, buna cesaret eden genç bir kardeşimiz. Çıkmış bir gösteri yapmış. Ben de üzerine konuşulmaya başlayınca tamamını izledim.

İktidarı da eleştiriyor bizi de eleştiriyor. Saraçhane'yle ilgili bizim mitinglerle ilgili bir kısımda da dalga geçiyor. Ekrem Başkanı eleştiriyor, okuduğu kitaplarla dönül gelip eleştiriyor, şaka yapıyor. Güzel de reaksiyon alıyor, hepimiz de güldük. O sırada Erdoğan'ı da eleştiriyor ama 'Ben onun terapistliğine talibim' diyor, 'ama beni tutamazlar' diyor, 'aileden para içeride kalsın diye aileden tutarlar' diyor. Bu kadar Erdoğan'a dediği, bu kadar. Efendim 'Kuran-ı Kerim'e inanca bilmem ne...'

Bunun üzerinden iktidara yakın kalemler hedef tahtasına aldılar gencecik bir insanı. Sonra bir gece içinde videosunu engelleyip soruşturma açtılar. Sanata saygısı olmayan, şakadan espriden anlamayan, ifade özgürlüğüne tahammül edemeyen bir anlayış var karşımızda.

Bütün gençlere sesleniyorum: Sanmayın ki böyleydi. Sanmayın ki cumhurbaşkanı, başbakan, bakan ya da parti genel başkanları böyle bir dokunulmazlığı vardır. Mizah karşısında, eleştiri karşısında kimsenin böyle bir dokunulmazlığı yoktur. Bu öz güvensizliktir. Bunlardan öncekiler bunların 50 katına tahammül ettiler. Tahammül etmeyi bırakın, takdir ettiler. Bir ülkede mizah varsa yönetende öz güven vardır. Bir ülkede eleştiri varsa o hükümette kendine güven vardır.

Bugün yaşananlar acziyettir. Bugün yaşananlar bir şakadan korkmaktır. Bugün yaşanan öyle güçlü lider falan değildir. Güçlü lider karikatürden dizi titremez. Güçlü liderin şakadan, espriden, fıkradan ödü kopmaz. Güçlü lider bunlarla güçlenir. Bunun için buradan söz veriyorum. Hani diyor ya Deniz, '30 yıllık yolculuğum var benim Erdoğan'la' diyor. Ben, Deniz Göktaş'ın Erdoğan'la olan 30 yıllık yolculuğunu hep birlikte sonlandıracağımıza Deniz kardeşime söz veriyorum.

Tam, tam böyle AK Parti'nin, geçmişte diyorlardı ya 'ustalık dönemi', tam böyle AK Parti'nin tükeniş dönemi... Ne uygun? Üçüncü bir kısım. Bunlar geldiğinde 3Y ile mücadele için gelmişti: Yasakları, yoksulluğu ve yolsuzluğu ortadan kaldırmak için. Yolsuzlukta geldikleri nokta ortada. Yasakları gençlerle birlikte konuştuk. Ve bir yandan insanları yoksullaştıran bu kara düzen. Maalesef gelir ve servet adaletsizliği öyle bir boyuta ulaştı ki ülkenin %80'i Afrika standartlarında, %20'si ise Lüksemburg standartlarında yaşıyor. Böyle bir ayrılık var. Artık ne orta direk kaldı, ne orta gelir seviyesi kaldı. Eskinin orta direği fakir, eskinin fakirleri derin yoksulluğun pençesindeler. %32,6'lık enflasyonla Avrupa'da birinciyiz, dünyada beşinci sıradayız.

Avrupa Birliği'nin enflasyon ortalaması %3,3. Hani diyorlar ya 'Enflasyon herkesin başının belası'. Avrupa Birliği ortalaması 3,3, Türkiye'ninki 33, tam 10 katı! Yani Türkiye'deki hayat pahalılığı hızı, Avrupa'dakinin tam 10 katı ve her seferinde bir zam, bir önceki zammın üstüne binerek ilerliyor.

Tarımda kendi kendine yeten ülkelerden biri diye sayılıyorduk, şimdi gıda enflasyonunda yine Avrupa'da birinciyiz, dünyada beşinci sıradayız. Dünyayı düşünün, dünyadaki bütün ülkeleri düşünün, dünyadaki ülkelerin tamamında enflasyonu gıda enflasyonu bizden kötü olan 4 tane ülke var sadece. Gerisinde gıda enflasyonunda çok daha ileri durumdayız. Gıda enflasyonumuz %35, dünya ortalaması %2. Türkiye'deki gıda enflasyonu bütün dünyanın ortalamasının tam 17 katı! Ekonomide tarihin en kötü dönemini yaşıyoruz. Bitmeyen, sonu görünmeyen bir ekonomik krizin içindeyiz ve bunun en yakıcı tarafı gıda enflasyonu, çünkü herkesin evladının kursağından geçecek lokmanın, meyvenin, proteinin her birisinin hesabı kitabı burada tıkanıyor.

Maaşı yetmeyen çalışan kredi kartına yükleniyor. Kredi kartından nakit avans çeken, yani gidip nakit avans tanımlanan nakit avansı çeken ya da kredi kartının borcunu ödeyemeyen kişi yıllık bileşik %94 faiz ödüyor, %94! Artık borç borç ile çevrilemeyecek durumda. Parası olan bankaya koyduğunda banka %40 veriyor, parası olmayan bankadan borç aldığında bileşik yıllık %94 ödüyor. Aradaki farka, bu farkın nasıl oluştuğuna ve en çok da şuna bakın; bu %94'ün içinde ödenmeyen kredi kartına ödenen faize, yani çıkan faize %30 vergi ödendiğini unutmayın. Oradan %30 alıyor. Parası olan bankaya para koyuyor, kazandığı faize %18 ödüyor, parası olmayan bankaya faiz öderken üstüne %30 da devlete vergi ödüyor. Devlete vergi ödüyor. Hani bu kazanandan alınacakmış, kazanandan almak varken kaybedenden, tükenenden, iflasa sürüklenenden, buhranda olandan alıyorlar. Ve %94 ödenemeyen kredi kartının tahsil edilen parasındaki faiz %94. Nakit avansa uygulanan bileşik faiz %94. Her gün iğneden ipliğe her şeye zam geliyor, bir tek maaşlar artmıyor.

Seçimden önce biz söylediğimizde enflasyon çift haneliyse, yani %9'dan yüksek, %10 ve üzerinde enflasyon varsa yılda dört kez ayarlarız asgari ücreti demişti Erdoğan. O günden bugüne enflasyon %80'i gördü, 65'i gördü, 33'leri gördü, yılda 4 değil, sadece kanun gereği verilen ve enflasyonun altında kalan zammı verdiler asgari ücretliye. Bugün gelinen noktada asgari ücret verildiği günkü alım gücüyle 24 bin liraya gerilemiş durumda. 28.500 ocaktaydı, o 28.500'ü bugünkü 28.500 ile karşılaştırırsan o günün 24 bin lirası artık. Ve asgari ücrete 5 ayda bu erime yaşandı, ara zam yapmayı aklının ucundan geçirmeyen, asla ve asla dile getirmeyen bir iktidar var. Oysa hatırlayalım ki bu milletten seçimde oy isterken 'İki seçim arasında asgari ücrette yılda dört sefer düzenleme yapacağız' diyordu.

‘Oyları kendimize, partimize saymıyoruz. Ortak gelecek umudumuza sayıyoruz’ dedik. O günden beridir de kibir yapmadan, sadece kendimizi anmadan, başarıyı Türkiye İttifakı’na, Türkiye’nin bütün demokratlarla mal ederek yol yürümeyi tercih ettik. İşte bu yüzden iktidar değişimi artık Türkiye'de bir takvim meselesidir. Bunu herkes görüyorken bu ülkenin ezilenleri, yok sayılanları, hor görünenleri, hakkı yenilenleri iktidara yürüyorken; maruz kaldığımız saldırı tam da buna yöneliktir. Bunu engellemeye yöneliktir. Yürüyüşümüzü durdurmak için, ki biz durursak mutlak sultan olacak. O yüzden Cumhuriyet Halk Partisi’ndeki mutlak butlan meselesini AK Parti’nin yargı kolları eliyle tasarlanmış, özellikle planlanmış mutlak butlan meselesini mutlak sultanın kariyerini sürdürme meselesi olarak görmek, Cumhuriyet Halk Partisi’ni ve Türkiye’yi bu ara dönemden hızla çıkarmak; kendine ‘Aydınım’ diyen, ‘Partiliyim’ diyen, ‘Cumhuriyetçiyim’ diyen, ‘Atatürkçüyüm’ diyen herkesin boynunun borcudur. AK Parti’nin ve Erdoğan’ın bütün hesabı, Cumhuriyet Halk Partisi’ni karpuz gibi ortadan bölmek. Yarı yarıya bölmekken, hadi 70’e 30, 60’a 40 da olsa olur derken, 70’e 30’a razıyken, bekledikleri bölünmenin böyle karpuz gibi bölecek ya, bu başındaki sapını bile alamadılar. Millet yarı yarıya karpuz gibi ortadan değil, karpuzdan bir şey vermeyip sapını onlara gösterdi, sapını. Yüzde 99’a yüzde 1’ler. O yüzde 1’ler karpuzun sapıdır, sapı.”

Kendini izah ederken bilmediği konulara girip çıkıyor. Geçen gün diyor ki 'CHP'liler bir Frankenstein ürettiler ceremesini çekiyorlar.' Frankenstein canavarın kendisi değil, onu üreten doktor. Yazan da yanlış yazmış. Bir katkım olsun aynı çatı altında çalışmışlığımız var. Frankenstein aranıyorsa bugünkü Sabah gazetesine bakmak lazım. Canavarı bizim buralarda değil Adalet Bakanlığı tarafında aramak lazım.

Partimizi geri almak için mücadele ediyoruz. İşgal bitmezse bu milleti seçeneksiz bırakmayacağız. Kimse endişe etmesin milletle kazanacağız. Köy köy, belde belde, şehir şehir kazanacağız. Kimse yoldan sapmasın. Yolumuz doğrudur, iktidar yoludur, pusulamız millettir. Eninde sonunda iktidarı değiştireceğiz, halkın iktidarını kuracağız. Milletin tek ümidi sizlersiniz, bizleriz. Bizim de tek hedefimiz, ümidimiz bu milleti bu zorluklardan kurtarmak, bu yürüyüşü tamamlamak ve eninde sonunda bu milletin partisini iktidara taşımaktır."

Bakırhan'ın açıklamalarından satır başları şöyle:

"NATO toplantılarını parti olarak yakından takip ediyoruz. Çünkü NATO zirveleri, dünyanın hangi yöne savrulacağını herkesten önce haber veren açık sinyallerdir. Bu kürsüden de defalarca dile getirdik. Bugün kurallara dayalı uluslararası düzen ağır bir çözülme yaşıyor. Dünyada neredeyse herkesin gücü oranında yetki kullandığı, gücü kadar söz söylediği bir dönemden geçiyoruz.

Herkesin uyacağını söylediği kurallar çöküyor. Bunun yerini dünyada “gücü yeten yener” anlayışı alıyor. Kuralsızlık büyüdükçe diplomasi geri çekiliyor, savaş dili normalleşiyor. Öyle bir tabloyla karşı karşıyayız ki, savaş çığırtkanlığı yapanlara bile insanlar neredeyse normalmiş gibi bakmaya başladı. İşte tam da böyle bir kırılma anında NATO’nun ne işe yaradığını sormamız gerekiyor. Bir zamanlar “savunma ittifakı” olarak kurulan NATO, bugün artık bir savaş ve hegemonya aygıtına dönüşmüş durumda.

Genişleme politikaları yeni gerilim hatları yaratıyor. Üye ülkelere ağır askeri, mali ve sanayi yükümlülükleri dayatılıyor. Bunun ne anlama geldiğini hepimiz biliyor ve yaşıyoruz. Halkların bütçesi, güvenlik gerekçesiyle silaha aktarılıyor. Hepsinden önemlisi, bütün bunlar halkların gözünden uzakta, hiçbir denetime tabi olmadan kararlaştırılıyor. Şeffaflık yok, hesap verme yok. Bunu daha iyi anlamak için NATO’nun son yıllarda attığı adımlara bakmak yeterlidir. Çünkü her zirve, güvenlik başlığı altında dünyanın biraz daha savaş düzenine nasıl sokulduğunu gösteriyor.

Son beş yılda NATO, tehdit tanımını genişletti; Ukrayna savaşını yeniden yapılanmanın merkezine koydu, Avrupa sınırlarını aşarak küresel bir güvenlik blokuna dönüştü. Ve bu dönüşümün faturasını da halkların bütçesine yükledi. Çok uzağa gitmeden, sadece son beş yıla baktığımızda şu sonucu net biçimde görürüz: Güvenlik büyüdükçe demokrasi küçüldü. Halklar büyük acılarla ve ağır sorunlarla baş başa bırakıldı.

İşte tam da böyle bir konjonktürde 2026 NATO Zirvesi Ankara’da toplanıyor. Ankara’da toplanıyor olması tesadüf değildir. Çünkü küresel siyasetin hayati düğümü Ortadoğu’dur. Burası, bütün büyük kararların test edildiği coğrafyadır. Biz bu zirveyi, daha önce karar altına alınan NATO 2030 konseptinin devamı olarak okuyoruz. Yeni savaş ve güvenlik mimarisinin yeni halkası olarak görüyoruz.

Açık konuşalım: Halklara daha fazla özgürlük, daha fazla demokrasi, daha fazla barış vadeden bir toplantıdan söz etmiyoruz. Bu zirve, masaya daha fazla silah, daha fazla cephe, daha fazla gözyaşı getiriyor. Ankara’da yeni cepheler çizenlerin zirvesi kurulurken, biz burada ezilenlerin, savaştan bıkmışların, barışı hak edenlerin sesi olarak bir aradayız.

Yeni cepheler açılmasına itiraz ediyoruz. Bunu kabul etmiyoruz. Şimdiye kadar söylediklerimiz, zirve daha başlamadan teyit edildi. Ankara’ya bakın; kent adeta açık cezaevine çevrildi. Bir zirveye mi hazırlanılıyor, savaşa mı hazırlanılıyor belli değil. Ellerinden gelse “evinizin penceresini bile açmayın” diyecekler. Koca başkent, birkaç protokol aracının rahat geçişi için resmen kapatılıyor. Bazı liderlerin sabah koşusu için parkların kapatılacağı konuşuluyor. Ankara’da yaşayanlar, kendi kentlerinde neredeyse fazlalık gibi görülüyor.

Zirve başlamadan yüzlerce arkadaşımız gözaltına alındı, 175 kişi tutuklandı. Bu tutuklamaların tamamı haksız, hukuksuz ve keyfidir. Gözaltında arkadaşlarımıza sorulan soruları okudum. Böyle bir saçmalık olamaz, böyle bir absürtlük olamaz. Ne yapalım, dünyada yeni savaş kararları alınırken alkış mı tutalım? Yok böyle bir dünya. Ortada henüz protesto yok ama gözaltı var, tutuklama var. Sabahın köründe kapıları, pencereleri kırarak yapılan gözaltılar var. İnsanları NATO’ya itiraz eder diye, savaş politikalarına karşı çıkar diye, emekten, doğadan, özgürlükten yana söz kurar diye tutuklayamazsınız. Gerçi burası Türkiye; bunu yapıyorsunuz!

Bu arkadaşlarımız derhal serbest bırakılmalıdır. Ankara’yı susturarak dünyaya demokrasi gösterisi yapamazsınız. Basına dönük tablo da aynı karanlığı gösteriyor. Üç bine yakın medya mensubu davet ediliyor ama Ankara’da yıllardır gazetecilik yapanların ve muhalif medyanın neredeyse tamamının katılımı engelleniyor. Bin bir türlü engel çıkarılıyor.

Gelelim bu zirvenin asıl meselesine... İki günlük bir etkinlik için şimdiye kadar yaklaşık 12 milyar TL harcandığı ifade ediliyor. Mesela yolların yapımına 9,5 milyar lira harcanmış. Protokol yolundaki göz zevki için ise 69 milyon TL’lik dikey bahçeler yapılmış. Alçılar sıvalar boyanıp üzerine NATO ve barış afişleri yapıştırılmış. Yolların yapılması, çiçeklerin ekilmesi için bu memlekete illa bir askeri zirve mi gerekiyor? Hakkâri’nin yolu ne olacak? Halkın yıllardır beklediği hizmetler ne olacak?

Geçen yıl NATO’nun Hollanda zirvesinde, üye ülkelerin askeri harcamalarını yüzde 5’e çıkarma kararı alındı. Bunun Türkiye’ye faturası yılda 40 milyar dolar. Bu da bütçenin yaklaşık yüzde 11,5’ine denk geliyor. Yani bu 40 milyar dolarlık dayatma; eğitimden kısılan, sağlıktan kısılan, çocuğun kitabından, işçinin ücretinden, hastanın ilacından kısılan para demektir. İktidarın derdinin ne olduğu işte bu rakamlarda gizlidir. Ekonomide “tereyağı mı, tüfek mi?” diye bilinen bir ikilem vardır. Yani halkın refahından mı yanasınız, yoksa silahlanmadan mı? Bu iktidar cevabını çoktan verdi. Tereyağı halkın sofrasında yok. Bunlar toplumun karnını değil, güvenlikçi devletin silahını büyütüyor.

Bakın bugün Türkiye’de yoksulluk sınırı 114 bin 576 liraya dayanmış durumda. Allah’tan korkun! İnsanlar kirayı, faturayı, pazarı, okul masrafını düşünerek yaşıyor. NATO Genel Sekreteri Rutte, “Ankara’daki zirvede on milyarlarca dolarlık savunma anlaşmaları duyurulacak” diyor. Biz de buradan bazı gerçekleri tekrar duyuralım. Türkiye’de her 10 kişiden 6’sı borçlu. Hanelerin yüzde 51,8’i yoksullukla mücadele ediyor. Sosyal yardıma muhtaç insan sayısı 30 milyona yaklaştı. Türkiye’nin neredeyse üçte biri sosyal yardıma muhtaç hale geldi.

Ama gelin görün ki bütün bu veriler, iktidarın gözünde bir askeri zirve, bir askeri anlaşma kadar değer görmüyor. Çok açık şekilde ifade etmek istiyorum: Bu ülkede gerçek kriz mutfaktadır. Gerçek güvenlik sorunu halkın açlığıdır. Gerçek beka sorunu çocukların okula aç gitmesidir. Gerçek tehdit, halkın emeğinin savaş bütçelerine aktarılmasıdır. Halkların güvenliği, devletlerin silah deposunda değil; eşit, özgür ve demokratik yaşamda başlar.

Kalıcı barışın yolu; bölge halklarının, demokratik güçlerin, kadınların, emekçilerin ve inanç topluluklarının söz sahibi olduğu müzakere zeminlerinden geçer. NATO, dünyayı güvenliğe değil, savaşın gölgesine alıştıran eski bir korku mimarisidir. Bu yüzden halkların geleceği adına artık tarihin müzesine kaldırılmalı; yerini eşitlikçi, demokratik ve barışçıl bir uluslararası düzen almalıdır. Biz, Ankara’dan yükselen bu militarist vitrinin karşısına halkın sofrasını, barışın sesini ve demokratik yaşam hakkını koyuyoruz. Bunları savunmaya da devam edeceğiz. Bu vesileyle, 4-5 Temmuz’da Amed’de Ekonomi Konferansımızın yapılacağını da ifade etmek istiyorum.

Türkiye’nin önündeki asıl yol, savaş mimarisine eklemlenmek değildir. Türkiye’nin önündeki asıl yol; Kürt meselesinde çerçeve yasayla barışı hukuka bağlamak, demokratik çözümü gecikmeden hayata geçirmektir. Önümüzde Türkiye siyasi tarihinin en büyük fırsatlarından biri duruyor. Barış ve Demokratik Toplum süreci ikinci yılına girmek üzere. Bu süreçte çok önemli adımlar atıldı. Silahlar yakıldı, Meclis komisyonu kuruldu, komisyonun İmralı ziyareti gerçekleşti. Bunların hiçbirini küçümsemiyoruz. Tam aksine, bu adımların üzerine inşa etmek istiyoruz. Peki bu tarihi fırsatı kalıcı barışa, onurlu yaşama ve demokratik geleceğe nasıl çevireceğiz? Bunun yolu çerçeve yasadır.

Yüz yıllık bir meseleyi şiddet zemininden hukuk zeminine çekmek küçük bir iş değildir. Bu yasa da o büyüklükte yazılmalıdır. Cesaretle yazılmalıdır. Toplumun kulağı bu yasadadır. Dağdan dönmeyi bekleyenlerin de haksız, hukuksuz şekilde cezaevinde olanların da sürgünde yaşayanların da evladını bekleyen annelerin de gözü bu yasadadır. Herkes şunu bilmek istiyor: Devlet sözünü hukuka bağlayacak mı? Bunun önündeki engel nedir? İnsanlar güvenle dönebilecek mi? Bu ülke barışı gerçekten ciddiye alacak mı? Çerçeve yasa bu soruların cevabıdır. Dar tutulmamalı, belirsiz bırakılmamalı, açık ve net olmalıdır. Çünkü hukuk yoksa güven olmaz. Güven yoksa dönüş olmaz. Dönüş yoksa barış kalıcılaşmaz.

Dönenler arasında ayrım gayrım yapılmamalıdır. Bazı yetkililerden duyuyoruz; “şunu kapsar, bunu kapsamaz” denmemelidir. Barışın kapısından içeri girmek isteyen herkese o kapı açık olmalıdır. İnsanların geleceğini bir memurun, bir savcının, bir mahkemenin keyfine teslim edemezsiniz. İstinaf mahkemesini görüyoruz. Eğer dönüş varsa güvence olmalıdır. Eğer hukuk varsa herkes için aynı açıklıkta olmalıdır. Kapsayıcı, cesur, muğlak olmayan; birilerinin insafına bırakılmayacak açıklıkta bir yasa yapılmalıdır. Bu yasa, dönmek isteyenin onuruyla dönebildiği gerçekçi bir yasa olmalıdır. Mesele birkaç maddelik teknik düzenleme değildir.

Mesele, bu ülkenin birlikte yaşama iradesini hukuka bağlamasıdır. Sözle başlayan barış, yasayla mühürlenmek zorundadır. Bu yasayı önemsiyoruz. Çünkü bu yasa aynı zamanda bir geleceği açma yasasıdır. Doğru, samimi ve cesur kurulursa, yüz yıllık bir düğümün çözüldüğü ilk büyük halka olur. Altını önemle çizmek isterim: Bu yasa “kim kazandı, kim kaybetti?” sorusuna göre ele alınamaz. Asıl soru şudur: Bu ülke artık birlikte nasıl yaşayacak? Halklar ve inançlar eşit, özgür, onurlu bir geleceği nasıl kuracak? Bu yüzden Meclis’e, iktidara, muhalefete ve bütün siyasi partilere sesleniyoruz. Bu mesele günlük hesaplara kurban edilemez. Barış bekletilecek bir dosya değildir. İyi ve hayırlı işlerde acele etmek gerekir. Barış gibi hayati bir işte gecikmek, kötülüğe alan açmaktır. Çünkü barıştan korkanlar var. Çünkü onlar için savaş bir kazançtır, kavga bir koltuktur, düşmanlık bir sermayedir.

Halklar yan yana geldiğinde bu sermayelerinin biteceğini biliyorlar. İşte bu yüzden gecikilen her gün, barışı boğmak isteyenlere verilmiş bir fırsattır. Hukuki düzenleme yapılmadıkça eski ezberler, güvenlikçi normlar ve çözüm karşıtı odaklar kendilerine zemin bulur. Bu nedenle çerçeve yasa ertelenemez. Sonbahara bırakılamaz. Bırakılan her adım, barışın önüne konulmuş yeni bir taş, yeni bir engel olur. Tarihin kapısı bugün açıktır. O kapı açıkken içeri girmek gerekir. Çerçeve yasa gecikmeden, korkmadan, açık ve güven veren bir içerikle artık Meclis’e gelmelidir. Bu ülkenin umudu daha fazla yorulmayı, çatışmayı, acı biriktirmeyi değil; artık hukuka kavuşmayı bekliyor. Bir kez daha diyoruz: Yasa hemen şimdi. Barış hemen şimdi."