CENTCOM'un sosyal medya hesabından konuya ilişkin açıklama yapıldı.

Açıklamada, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere ve bölgede bulunan ABD personeline yönelik "saldırı girişimleri" gerekçe gösterilerek Devrim Muhafızları Ordusu hedeflerine saldırı başlatıldığı belirtildi.

ABD Başkanı Donald Trump da, "Şu an Amerika Birleşik Devletleri, Hürmüz Boğazı yakınlarındaki İran Hedeflerini vuruyor. Saldırılar büyük ve güçlü; İranlıların şu anda hiç mayın bulunmayan Boğaz'a mayın döşemeye yönelik başarısız girişimine ve İranlıların Ürdün'deki Askeri Üssümüze attığı ve tamamı başarıyla düşürülen 8 füzeye misilleme olarak gerçekleştiriliyor." açıklaması yaptı.

ABD ordusunun İran'da saldırı başlattığını duyurmasının ardından İran basını, ülkenin güneyindeki Hürmüzgan eyaletine bağlı Keşm Adası ile Bender Abbas ve Sirik'in yanı sıra Sistan-Beluçistan eyaletine bağlı Çabahar ve Kunarek kentlerinin çevresinde patlama sesleri duyulduğunu bildirdi.

İran devlet televizyonunun aktardığına göre, Keşm Adası çevresinde 5'ten fazla patlama sesi duyuldu. Fars ve Tesnim haber ajansları da Bender Abbas, Sirik, Çabahar ve Kunarek kentlerinde patlama sesleri duyulduğunu bildirdi. Söz konusu patlamalara ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Kalibaf: Hürmüz Boğazı'nın tam kontrolü İran Silahlı Kuvvetleri'nde

Öte yandan, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Hürmüz Boğazı'nın tam kontrolünün İran Silahlı Kuvvetleri'nde olduğunu savunarak, ABD'nin bazı gemileri Boğaz'dan geçirme girişimlerine müdahale ettiklerini söyledi.

Kalibaf, sosyal medya hesabından yayımladığı görüntülü konuşmada Hürmüz Boğazı'ndaki son gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Hürmüz Boğazı'nın tam kontrolünün silahlı kuvvetlerin elinde olduğunu belirten Kalibaf, ABD'nin bazı gemileri Hürmüz Boğazı'ndan geçirmeye çalıştığını savundu.

Kalibaf, "ABD, hırsızlar ve kaçakçılar gibi birkaç gemiyi boğazdan geçirmeye çalışıyor ancak silahlı kuvvetlerimizin müdahalesiyle karşılaşıyor" ifadelerini kullandı.

ABD'nin İran'a yönelik son saldırılarının İran'ın Hürmüz Boğazı'nda "gücünü kullanmasından" kaynaklandığını öne süren Kalibaf, söz konusu saldırılara "ağır karşılık" verdiklerini ileri sürdü.

Kalibaf, "Eğer boğazın kontrolü ABD'nin elindeyse, neden her gün bunu tekrarlamak ve adalarımıza saldırmak zorunda kalıyor?" dedi.

ABD'nin gemilere Hürmüz Boğazı'ndan geçebilecekleri yönünde güvence verdiğini, ancak söz konusu gemilerin saldırıya uğradığını ileri süren Kalibaf, "ABD, mutabakatın aksine boğazın güney güzergahını kullanmaya çalışıyor. Buna izin vermeyeceğiz" şeklinde konuştu.

Savaştan önce Hürmüz Boğazı'ndan günde en az 120 geminin geçtiğini belirten Kalibaf, "Bir veya iki geminin bile boğazdan geçmesi, savaş öncesi dönemle kesinlikle kıyaslanamaz" değerlendirmesinde bulundu.

İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki yönetiminin uluslararası hukukla çelişmediğini savunan Kalibaf, ülkesinin son 15 ayda askeri alanda 10 yıllık ilerleme kaydettiğini iddia etti.

Ateşkesin ardından farklı ülkelerdeki ABD üslerine yönelik saldırıların "stratejik anlam" taşıdığını belirten Kalibaf, İran'ın füze kapasitesinin düşman tarafından engellenemeyeceği mesajını verdiklerini ifade etti.

Deniz ablukasının "askeri savaş" anlamına geldiğini yineleyen Kalibaf, düşmanın "hibrit savaş" kapsamında İran içinde protestoları, terör eylemleri ve kısa süreli askeri saldırılarla eş zamanlı olarak başlatmayı hedeflediğini söyledi.

İran İslam Cumhuriyeti'nin politikasının, ülke lideri Mücteba Hamaney'in talimatı doğrultusunda mutabakatın şartlarını yerine getirmek olduğunu belirten Kalibaf, şunları kaydetti:

"Toplumsal bütünlük, birbirimize tavsiye etmemiz gereken en önemli toplumsal iyiliktir. Her kesimden tüm siyasetçilerden anlaşmazlıkları bir kenara bırakmalarını istiyorum. Gücümüzü ortaya koyarak mantığımızı düşmana kabul ettireceğiz ve hiçbir zaman askeri ya da siyasi olarak teslim olmayacağız."

Bordo-mavili yönetim ile bir araya gelen teknik direktör Fatih Tekke, takımdan ayrılma kararı aldığını iletti.

Yapılan görüşmede karşılıklı anlaşarak yolların ayrılması kararının alındığı kaydedildi.

Trabzonspor'un açıklaması şöyle:

"Başkan Yardımcımız Serkan Kılıç, Teknik Direktörümüz Fatih Tekke ile bir araya gelerek mevcut süreci ve takımımızın geleceğini kapsamlı bir şekilde değerlendirdi.

Gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda Fatih Tekke ile Trabzonspor’un menfaatleri ve geleceğe yönelik hedefleri doğrultusunda karşılıklı anlaşarak yollarımızı ayırma kararı aldık.

Fatih Tekke, görev yaptığı yaklaşık 18 aylık süreç boyunca Trabzonspor’a önemli değerler kattı. Bu dönemde kadromuza dahil edilen oyuncuların gelişimine sağladığı katkının yanı sıra kulübümüze hem sportif hem de ekonomik anlamda önemli kazanımlar sağladı. Türkiye Kupası’nı müzemize kazandırarak da Trabzonspor tarihine adını bir kez daha yazdırdı.

Bugün gelinen noktada; varlığının Trabzonspor’a herhangi bir şekilde zarar vermesine asla razı olamayacağını ifade eden hocamızla, kulübümüzün menfaatlerini her şeyin üzerinde tutarak yeni bir yol haritası çizmenin kaçınılmaz olduğu konusunda karşılıklı bir anlayışa vardık.

Hocamıza bugüne kadar Trabzonspor için ortaya koyduğu emek, özverili çalışmaları, kazandırdığı başarılar ve kulübümüze kattığı değer için teşekkür ediyoruz.

Fatih Tekke’ye bundan sonraki kariyerinde başarılar diliyor; Trabzonspor camiasının bir ferdi olarak kendisini kulübümüze yaşattığı güzel duygular ve bıraktığı değerli izlerle her zaman saygıyla hatırlayacağımızı ifade etmek istiyorum."

Görüşmenin başında konuşan Putin, Erdoğan ile uzun süredir görüşmediklerini belirterek, "Yeniden görüşmekten memnuniyet duydum. İkili ilişkilerimizi kontrol altında tutuyoruz." diye konuştu.

Putin, Rusya ile Türkiye arasındaki ilişkilere değinerek, "Türkiye, dış politika ve ekonomi alanlarında ayrıcalıklı ortaklarımızdan biri. Hükümetlerarası Komisyon aktif şekilde çalışıyor. İlginiz sayesinde ekonomik işbirliği yüksek seviyede kalıyor. Ortak projeler hayata geçirilmeye devam ediyor. Bunlardan biri Akkuyu Nükleer Güç Santrali. Santralin ilk ünitesini bu yıl devreye sokma hedefi koydunuz. Bu böyle olacak." dedi.

Türkiye ile kültür ve insani alanlarda da işbirliği potansiyelinin yüksek olduğunu dile getiren Putin, "Türkiye'ye Rus turist akışı artıyor. Geçen yıl 7 milyona yakın Rus turist Türkiye’yi ziyaret etti. Bugün, karşılıklı çıkarlarımızı ilgilendiren bu ve diğer konuları görüşmek için fırsatımız var. Görüşmemize çok sevindim." ifadelerini kullandı.

"Akkuyu Santrali'nin açılışını bekliyoruz"

"Bugün böyle bir fırsatı değerlendirmeyi önemli buluyorum. Türkiye ile Rusya ilişkileri gerçekten her döneme göre bugün çok daha ileri bir düzeyde" ifadelerini kullanan Erdoğan, şöyle konuştu:

"Rus turistlerin Türkiye'deki önemi çok çok farklı. Bugün Antalya'nın en önemli turist ağını Rusya'dan gelen dostlar oluşturuyor. Tabii bunun yanında Sayın Başkan'ın da ifade ettiği gibi Rusya-Türkiye ilişkilerinde Akkuyu Santrali büyük önem arz etmektedir. Şu anda artık Akkuyu Santrali'nin bitim dönemine girmiş vaziyetteyiz. Artık Akkuyu Santrali bitsin, açılışını yapalım diye bekliyoruz. Çünkü Akkuyu Nükleer Santrali'nin açılışıyla birlikte yeni bazı santrallerin açılış adımlarını da yine birlikte atacağız. Bu hazırlıkların içerisindeyiz. Bütün bunların yanında tarımda, enerjide güçlü bir birlikteliğimiz var."

İstanbul Tabip Odası (İTO) tarafından yapılan yazılı açıklamada, sağlığın en temel insan haklarından biri olduğu, hiçbir koşulda bu hakkın engellenmesi veya kısıtlanmasının kabul edilemeyeceği vurgulandı.

Açıklamada, son aylarda cezaevlerinde bulunan tutuklu ve hükümlülerin sağlık haklarını olumsuz etkileyen uygulamalara ilişkin İstanbul Tabip Odası’na çok sayıda başvuru ve şikâyetin ulaştığı da belirtildi ve şu ifadelere yer verildi:

"Tarafımıza iletilen bu başvuruları, özgürlüğünden mahrum bırakılmış kişilerin sağlık hakkının korunması ve kamuoyunun bilgilendirilmesi açısından önemli buluyoruz.

Tarafımıza iletilen bilgilere göre, kuyu tipi cezaevlerinde mahpusların yaşam koşulları ciddi sorunlar barındırmaktadır. Mahpusların havalandırmaya günde ortalama yalnızca iki saat çıkarılabildiği, yaşam alanlarının son derece küçük olduğu ve yaklaşık 8 metrekarelik alanlarda tek başlarına tutuldukları ifade edilmektedir. Bu koşulların insan onuruna uygun yaşam ve sağlık hakkı açısından ciddi biçimde değerlendirilmesi gerekmektedir.

Yine tarafımıza iletilen iddialara göre, son dönemde cezaevlerinde baskıların arttığı, kimi mahpusların kötü muamele ve işkenceye maruz kaldığı ileri sürülmektedir. Bu koşullar nedeniyle Marmara L Tipi Cezaevi’nde altı mahpusun açlık grevinde olduğu bilgisi tarafımıza ulaşmıştır. Tacettin Erol Şahin ve Cem Dursun’un açlık grevlerinin 125. gününde olduğu; Cemil Kurt, Emircan Yazı, Hasan Basri Yıldız ve Engin Ateş’in ise süresiz açlık grevinde bulunduğu belirtilmektedir. Açlık grevleri, sağlık açısından ciddi ve yaşamsal riskler barındıran bir durumdur. Açlık grevinde bulunan kişilerin sağlık durumlarının düzenli olarak bağımsız bir hekim heyeti tarafından değerlendirilmesi, tıbbi gereksinimlerinin karşılanması yaşamsal önem taşımaktadır.

Başvurularda ayrıca, bazı dönemlerde mahpusların düzenli kullanmaları gereken ilaçlara uzun süre ulaşamadıkları ifade edilmiştir. Söz konusu ilaçlar arasında düzenli kullanılmadığında ciddi, hatta yaşamı tehdit edebilecek sonuçlara yol açabilecek tedavilerin bulunduğu belirtilmektedir. Hiçbir tutuklu veya hükümlünün sağlık durumunun cezaevi koşulları nedeniyle kötüleşmesine izin verilmemelidir.

Tarafımıza ulaşan başvurularda, tutuklu ve hükümlülerin kelepçeli muayene edildiği ve kolluk görevlilerinin muayene sırasında odada bulunduğu, kelepçeli muayeneyi kabul etmeyen mahpusların ise görüş yasağı veya başka cezaevlerine sevk gibi uygulamalarla karşılaştığı belirtilmektedir.

Tutuklu ve hükümlüler de diğer hastalar gibi mahremiyetlerine saygı gösterilen, insan onuruna uygun ve hekimlik mesleğinin gerektirdiği koşullarda muayene edilmelidir. İstanbul Protokolü, kolluk görevlilerinin muayene odasında bulunmamasını ve güvenlik gereksinimlerinin hasta mahremiyetini ihlal etmeyecek yöntemlerle karşılanmasını öngörmektedir.

Hekimlik Meslek Etiği Kurallarının 35. maddesi de tutuklu ve hükümlülerin diğer hastalarla aynı koşullarda, kişilik hakları ve gizlilikleri korunarak muayene edilmesini zorunlu kılmaktadır. Kelepçe, muayenenin olağan bir parçası haline getirilemez. Ancak somut ve ciddi bir güvenlik riski bulunması halinde, ölçülülük ilkesi gözetilerek gerekli güvenlik önlemleri alınabilir.

Güvenlik gerekçesi, hasta mahremiyetinin ve hekimin mesleki bağımsızlığının ihlal edilmesine dayanak oluşturamaz. Muayenenin güvenli, mahrem ve insan onuruna uygun koşullarda gerçekleştirilmesi hem hastanın hakkı hem de hekimin mesleki sorumluluğudur. Unutulmamalıdır ki sağlık en temel haklardan biridir"

Almanya, geçen ay Leipzig havaalanına düzenlenen insansız hava aracı saldırısından Rusya'nın sorumlu olduğunu söyledi.

4 Ağustos'ta Almanya'nın doğusundaki Leipzig/Halle Havalimanı'nda, Ukrayna kargo uçaklarının yakınında, patlayıcı madde taşıyan bir insansız hava aracı (İHA) bulundu.

İncelemeye göre ateşleme mekanizması arızalı olduğu için patlama gerçekleşmedi ve araştırmacılar ikinci bir dronun yakındaki bir kargo uçağıyla çarpıştığından şüpheleniyor. Üçüncü bir dronun ise 10 gün sonra havaalanı yakınlarında bulunduğu bildirildi.

İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt, Leipzig havaalanı saldırısının "Rusya'nın Avrupa'daki hibrit operasyonlarının yerleşik modelini" izlediğini ve Almanya'nın tekrar hedef alınacağı varsayımının bulunduğunu söyledi.

Interfax haber ajansının haberine göre, Rusya Dışişleri Bakanı "Rusya karşıtı kararlara" karşılık vereceklerini söyledi. Güvenlik uzmanları Rusya'nın sorumlu olabileceğini öne sürmüşlerdi, ancak Rusya her zaman bu iddiaları reddetti.

Almanya'nın doğusundaki Leipzig/Halle Havalimanı, Alman ordusu ve NATO müttefikleri tarafından askeri malzeme taşımacılığı için kullanılmakta olup aynı zamanda Ukrayna'nın hava kargosunun büyük bir kısmını taşıyan Antonov Havayolları'nın da üssü olarak hizmet veriyor.

Berlin'de Dobrindt'in yanında düzenlediği basın toplantısında konuşan Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Bonn'daki Rus konsolosluğunun kapatılması emrini vereceğini ve birçok gözlemcinin casusluk ve Rus propagandası yaymak için kullanıldığını söylediği Berlin'deki Rus Evi'nin sözleşmesinin de feshedileceğini belirtti.

NATO Başkanı Mark Rutte, örgütün "Almanya ile tam dayanışma içinde olduğunu" söyledi.

TCG Işın gemisi, Girne limanın sadece dört deniz mili açığında batan yüksek hızlı feribotun ardından hayatta kalanları bulma yönündeki geniş çaplı operasyona katılacak.

Yetkililer, can kaybının 8 olduğunu, kayıp yolcu sayısının 17'den 20'ye yükseldiğini doğruladı. Yetkililer, Taşucu'na doğru giderken su almaya başlayan Filo Jet adlı uçaktaki 267 kişiden 241'inin kurtarıldığını açıkladı.

Türkiye ve KKTC'ye ait askeri gemiler ve botlarla yürütülen çalışmalara, Türkiye'den gelen Casa tipi askeri uçak, çok sayıda İnsansız Hava Aracı (İHA) ve helikopter havadan destek veriyor. Son olarak TCG Işın gemisi de bölgeye geldi.

Derin deniz arama ve kurtarma gemisi

68 metre uzunluğa ve 14 metre genişliğe sahip TCG Işın’ın ana görevleri arasında bin metre derinliğe kadar arama ve kurtarma faaliyetleri bulunuyor. Gemideki Dinamik Konumlandırma Sistemi, zorlu deniz koşullarında geminin konumunu emniyetli şekilde muhafaza ederek su altı operasyonlarının güvenli yürütülmesini sağlıyor. TCG Işın ayrıca 600 metre derinliğe kadar 4 noktadan demirleyerek sabit kalabiliyor.

TCG Işın’da su altı arama faaliyetleri için yüksek teknolojiye sahip sistemler kullanılıyor. Yandan Taramalı Sonar (YTS) ile 1000 metre derinliğe kadar bulunan nesnelerin konumları tespit edilirken, 3000 metre çalışma derinliğine sahip Çok Bimli İskandil Sistemi (ÇBİS) ile deniz dibi ayrıntılı şekilde taranıyor.

Kurtarma ve su altı operasyonlarının yanı sıra tıbbi destek kapasitesiyle de öne çıkan TCG Işın’da radyolojik ve biyokimyasal tetkiklerin yapılabildiği sağlık altyapısı bulunuyor. Gemide ayrıca hasar kontrol cerrahisi, yoğun bakım ve basınç odası tedavileri gerçekleştirilebiliyor.

Sezonun ilk palamutları yaklaşık 300-400 gram ağırlığında. Fiyatları ise 125 ile 150 TL arasında değişiyor.

İsrail Savunma Bakanlığı, anlaşmanın pazartesi günü imzalandığını açıkladı. Bakanlık, İsrail yapımı sistemler ve İsrail savunma sektörünün operasyonel deneyimine dayalı entegre bir hava savunma sistemi kurulacağını bildirdi. İsrail tarafı anlaşmayı, ülke tarihindeki en büyük savunma anlaşmalarından biri olarak nitelendirdi.

Yunanistan'da “Aşil'in Kalkanı” olarak da anılan programda IAI, Rafael ve ELTA Systems gibi İsrailli savunma şirketlerinin yer alması bekleniyor. Program yalnızca sistem tedarikini değil, Yunan savunma sanayisinin projeye dahil edilmesini ve gelecekte ortak üretim imkanlarının geliştirilmesini de kapsıyor.

Programın toplam bütçesi 3 milyar 35 milyon euro olarak belirtilirken, en az yüzde 25'lik bölümünün Yunanistan'daki şirketlerin katılımıyla gerçekleştirilmesi planlanıyor. Yetkililere göre 19 Yunan şirketi şimdiden programa dahil olmuş durumda. Ayrıca Yunanistan'da ihracat potansiyeline sahip bir üretim üssü kurulması da planlanıyor.

Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias, Tholos programının ülkenin “Gündem 2030” savunma reformunun önemli bir parçası olduğunu söyledi.

Dendias, modern savaşların teknoloji, balistik füzeler, uydu iletişimi, insansız sistemler, siber tehditler ve hibrit savaş nedeniyle değiştiğini belirterek, Yunanistan'ın bu dönüşüme uyum sağlamak amacıyla silahlı kuvvetlerinde kapsamlı bir reform yürüttüğünü ifade etti.

Dendias ayrıca Yunanistan'ın benzer bir sistemi hayata geçiren ilk Avrupa Birliği ülkesi olduğunu söyledi.

Bu anlaşma, Atina ile Tel Aviv arasında hava savunmasının yanı sıra topçu sistemleri, savunma sanayisi, teknoloji ve araştırma alanlarında giderek genişleyen işbirliğinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Anlaşma Yunan adalarına SPYDER sistemlerinin konuşlandırılmasını da kapsıyor

İsrail medyasına göre, anlaşma kapsamında, İsrail'deki sisteme benzer şekilde yapay zekâ yeteneklerine sahip ulusal bir komuta-kontrol merkezi kurulacak. Yunan şirketlerinin, Rafael ve IAI'nin alt yüklenicileri olarak anlaşmadan yaklaşık 700 milyon euro pay alması bekleniyor.

Yunanistan'da “Aşil'in Kalkanı” olarak bilinen proje kapsamında, İsrailli turistlerin de yoğun olarak ziyaret ettiği bazı Yunan adalarına SPYDER hava savunma sistemlerinin konuşlandırılması planlanıyor.

Karşılaştırma için, İsrail tarihindeki en büyük savunma ihracatı anlaşması, 2023'te Almanya ile imzalanan 3,5 milyar dolarlık Arrow 3 füze savunma sistemi anlaşması olmuştu.

G20'nin dönem başkanlığını yürüten ABD'nin, Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov'u dört yıl aradan sonra bir uluslararası toplantıya davet etmesi, Avrupalıların tepkisine yol açtı.

Rusya, Ukrayna işgalini başlattığı 2022 yılından bu yana uluslararası siyaset sahnesinde dışlanıyordu.

Trump: Herkesle iyi geçinmekten hoşlanıyoruz

ABD Başkan Donald Trump'ın politikaları nedeniyle ilişkilerinde gerilim yaşadığı Güney Afrika ve İspanya'nın temsil edilmediği G20 toplantısında Rus Bakan Siluanov'un masada oturması, Avrupalı heyetlerde soğuk duş etkisi yarattı.

Başkan Donald Trump, gazetecilerin konuyla ilgili soruları üzerine politika değişikliğine şu sözlerle açıklık getirdi:

"Herkes ile iyi geçinmekten hoşlanıyoruz. Bu kadar başarılı olmamın bir nedeni de herkes ile iyi anlaşıyor olmamdır."

Beyaz Saray Sözcüsü Kush Desai ise Avrupa hükümetleri ile tırmanan Siluanov gerilimi hakkındaki soruları yanıtlarken, Rusya ile "akan kanı durdurmak için" çalıştıklarını söyledi.

Desai, "Başkan ve yönetim, bu hedefe ulaşmak için konuşmamız gereken kişilerle konuşmaktan asla çekinmeyecek" diye konuştu.

AB'li bakanlardan aile fotoğrafı resti

Ancak Rus Bakan Siluanov ile aynı masada oturmak zorunda kalmak, Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerin bakanlarının tepkisine yol açtı. Bakanlar, kendi aralarında istişarede bulunduktan sonra ev sahibi ülke ABD'ye, Rus bakanın yer alacağı aile fotoğrafında kendilerinin yer almayacağını bildirdi. ABD, geri adım atmak zorunda kaldı. Aile fotoğrafı, Rus Bakan Siluanov olmaksızın çekildi.

Bu arada ABD ev sahipliğindeki G20 toplantısına, Bloomberg, Wall Street Journal ve New York Times gibi önde gelen uluslararası basın kuruluşlarından gazetecilerin akreditasyon taleplerinin reddedilmesi de tepkiye yol açtı.

Savcılık kaynakları, Öztürk'ün ifadesinin Samandağ Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından SEGBİS aracılığıyla alınacağını doğruladı.

Gözaltı kararı sonrası X hesabından açıklama yapan Öztürk, "Yetkilerden gelecek resmi tebligatı alınca durumu daha net açıklayabileceğim. Doğrusu ben de şaşkınlık içindeyim" dedi. İkinci açıklamasında, "Emniyet birimleri resmi tebligatı yaptılar. Basına gönderilen bilgilerde yazıldığı gibi Samandağ Cumhuriyet Başsavcılığının talebi üzerine İstanbul’da Cumhuriyet Başsavcılığına ifade vermem isteniyor. Bir gözaltı işlemi yapılmadı. Yargının talebine uyarak gidip ifademi vereceğim. Daha sonra kamuoyuna tekrar açıklama yapacağım. İlgi gösteren herkese teşekkür ederim." dedi.

RTÜK Üyesi Taşcı, Öztürk'ün söylemlerini incelemesini istedi

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) Üyesi İlhan Taşcı da NTV'de 27 Ağustos'ta yayımlanan Yakın Plan programında gazeteci ve yazar Kemal Öztürk'ün Nusayrilere yönelik sözlerinin suç unsuru taşıdığı gerekçesiyle kurul başkanlığına başvurdu ve inceleme talep etti.

Tartışma nasıl başladı?

Gazeteci ve yazar Kemal Öztürk ile ilgili tartışma, Öztürk'ün 27 Ağustos 2026'da NTV canlı yayınında Suriye'deki gelişmeleri değerlendirirken Arap Alevileri (Nusayriler) hakkında kullandığı ifadeler nedeniyle başladı.

Öztürk, Suriye'de Beşar Esad yönetimi döneminde İdlib, Afrin ve Halep kırsalında yaşananları ve Sednaya Hapishanesi'ndeki hak ihlallerini anlatırken, bölgedeki anlatımlara atıfta bulunarak şu ifadeleri kullandı:

"Afrin'de, İdlib'de, Halep kırsallarında öylesine korkunç ifadeler dinledim ki kurşuna dizmeden çocuk ölümüne kadar...Bu Nusayrilerin hepsini katletseler yeridir diyesiniz geliyor ama bakın intikam almadılar, o toplu infazları yapmadılar."

Öztürk ayrıca cezaevindeki süreçten bahsederken "Orada çalışmış çöpçüyü bile assalar, kurşuna dizseler yeridir dersiniz" diye konuştu.

Bu sözler, tüm bir inanç toplumunu hedef gösterdiği ve "katliam çağrısı" niteliği taşıdığı gerekçesiyle sosyal medyada ve kamuoyunda tepki çekti.

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, Öztürk'ün ifadelerini, "soykırım arzusu taşıyan bir ırkçılık" olarak nitelendirdi ve bu zihniyeti kınadıklarını belirterek savcıları derhal soruşturma açmaya çağırdı.

Samandağ Belediye Başkanı Emrah Karaçay da Arap Alevi toplumunun açıkça hedef alındığını belirterek nefret söylemini kınadığını söyledi.

Alevi kurumları ve Türk Alevi Ocakları gibi sivil oluşumlar, Öztürk'ün açıklamalarının Arap Alevileri hedef alan tehlikeli bir nefret dili olduğunu belirterek sert tepki gösterdi ve bu tür söylemlerin kabul edilemez olduğunu vurguladı.

"İfadelerim çarpıtıldı"

Tepkilerin ardından açıklama yapan Kemal Öztürk ise NTV'de katıldığı programda yaptığı değerlendirmelerin bazı çevrelerce "çarpıtıldığını" belirterek kendisine yönelik bir karalama kampanyası başlatıldığını söyledi.

Kemal Öztürk, sözlerinin bağlamından koparıldığını ve Arap Alevilerine yönelik "hepsinin kurşuna dizilmesini istediği" yönündeki iddianın gerçeği yansıtmadığını belirtti.

İç savaş ve sonrasındaki süreçte farklı toplulukların bir arada yaşamasını savunduğunu vurgulayan Öztürk, Sednaya Hapishanesi'nde ve Suriye kırsalında dinlediği ağır insan hakları ihlallerine ilişkin anlatımların yarattığı duyguyu aktardığını ifade etti.

Bazı çevrelerin sözlerini kasıtlı biçimde çarpıttığını belirten Öztürk, açıklamalarının Alevi toplumunu hedef almadığını ve bir arada yaşamı savunan herkesin yanında olduğunu söyledi.

DEM Parti'nin açıklamalarını da eleştiren Öztürk, "Terörsüz Türkiye" sürecini desteklediğini ve etnik ya da inanç temelli ayrımcılığa karşı olduğunu vurguladı.

Öztürk, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı İletişim Danışmanlığı ve dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın basın danışmanlığı görevlerini yürüttü. 2011-2014 yılları arasında Anadolu Ajansı Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü olarak görev yaptı. Anadolu Ajansı'ndan ayrıldıktan sonra Yeni Şafak ve Habertürk'te köşe yazarlığı yapan Kemal Öztürk, NTV televizyonunda siyaset yorumculuğu yapıyor ve çeşitli platformlarda köşe yazıları yazıyor.

Ajansların aktardığına göre İstanbul 61. Asliye Ceza Mahkemesi'nce verilen tahliye kararına savcılık tarafından itiraz edildi.

İstanbul 28. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 31 Ağustos'ta yakalama emri çıkarıldı.

Göktaş'ın halihazırda tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumundan SEGBİS aracılığıyla duruşmaya bağlandığı bildirildi.

Savcılık Göktaş'ın tahliye kararının kaldırılarak üzerine atılı suçlardan yeniden tutuklanmasını talep etti ve komedyenin "halkı kin ve düşmanlığa alenen tahrik etme" ile "cumhurbaşkanına hakaret" suçlarından ayrı ayrı tutuklanmasına oy birliğiyle karar verildi.

Tahliye sonrası başka suçtan yeniden tutuklanmıştı

Deniz Göktaş'a, 28 Ağustos'ta "halkı kin ve düşmanlığa alenen tahrik etme" ve "cumhurbaşkanına hakaret" suçlarından tahliye edilemeden "suçu ve suçluyu övmek" suçu yöneltildi.

Göktaş'a ikinci tutuklamaya Ölü Deniz isimli gösterisindeki ifadeleri gerekçe gösterildi.

32 yaşındaki komedyen, Daltonlar isimli suç örgütünün eylemlerini övme suçu işlediği iddiasıyla mahkemeye çıkarıldı.

SEGBİS ile yaptığı savunmada suçlamayı kabul etmedi.

"Suçu ve suçluyu övmek gibi bir niyetim yok, televizyonlarda takip de ettiğimiz bir mizah amacı ile bu sistemi anlattım" dedi.

Dalton çetesi ile ilgili anlattığı şakanın suçu övmek olmadığını söyledi ve "Komedyenim, böyle bir şey yapmam, tamamen mizahi bir eleştiri içerir" ifadelerini kullandı.

Hakim, söz konusu ifadelerin yayın yoluyla gerçekleştirildiğini kaydetti ve "delil karartma" ile "kaçma" şüphesini gerekçe göstererek tutuklama kararı verdi.

Göktaş kararın ardından sosyal medyada yaptığı açıklamada, duruşmadan kendisinin ya da avukatlarının önceden haberinin olmadığını söyledi.

"Avukatlarıma haber verilmediğini, normalde salona gelmem gerektiğini ama acele bir durum olduğunu bildirdiler" dedi.

Göktaş X paylaşımında esprili bir dille, "Hayattan, Türkçemizden ve altı üstü komediden söz ettim. Tekrar tutuklanmama karar verdiler. Adli yılın açılışını burada kutlayacağım, başarılı bir sezon olsun" dedi.

Komedyen Göktaş söz konusu gösteride şu ifadeleri kullanmıştı:

"Bugünün ikinci sıra bilet gelirleriyle Türkiye'de bir tetikçi tutup, rakip bir komedyeni öldürtebiliyorum. Şu an piyasa bu durumda. Sadece ikinci sıra, bir de Telegram hesabı.

"Oradan Daltonlara yazıyorsunuz, gayet kurumsal bir iletişim var.

"Bitcoin'den parayı yatırıyorsunuz takip de edemiyorlar. Öldürünce fotoğraf geliyor buydu değil mi abi?

"Onun ikizi vardı ama benim hatam. Tekrar yatırıyorsunuz muhteşem bir sistem..."

Bolu merkezli 7 ilde eş zamanlı düzenlenen operasyon kapsamında aralarında tutuklu bulunan eski Bolu Belediye Başkanı Tanju Özcan, belediye yöneticileri, personel ve şirket yetkililerinin bulunduğu 23 şüpheli için gözaltı kararı verildi.

Bolu Belediyesine yönelik "irtikap" soruşturması kapsamında aralarında Belediye Başkanu Tanju Özcan'ın da bulunduğu 7'si tutuklu 19 kişi hakkında iddianame hazırlanmıştı. İddianamede Özcan'ın toplam 90 yıl 3 aydan 263 yıl 6 aya kadar hapisle cezalandırılması talep edilmişti.

Bolu Cumhuriyet Başsavcılığınca hazırlanan Hazine ve Maliye Bakanlığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü ile İçişleri Bakanlığı'nın müşteki kurumlar olarak yer aldığı 178 sayfalık iddianamede, 41 mağdur ve 7'si tutuklu 19 kişi şüpheli sıfatıyla yer aldı.

Tutuklu Özcan'ın "icbar suretiyle irtikap ve irtikaba teşebbüs", "nitelikli dolandırıcılık", "rüşvet" ve "5072 sayılı Vakıf ve Dernekler Kanunu'na muhalefet" suçlarından, diğer 18 kişinin de çeşitli suçlardan cezalandırılması istenen iddianame, Bolu 3. Ağır Ceza Mahkemesine gönderildi.

Özcan hakkındaki tüm suçlamaları reddediyor.

ÖTV'nin litre başına 3 lira olarak uygulanmaya başlamasıyla, yüzde 20 Katma Değer Vergisi'nin (KDV) de eklenmesi sonucu motorinin litre fiyatı 3 lira 60 kuruş yükseldi.

Ekonomi yönetimi, petrol fiyatlarındaki sert yükselişin enflasyonla mücadele üzerindeki etkisini sınırlamak amacıyla motorinde ÖTV'yi ağustos ayında sıfırlamıştı. ÖTV'nin eylülde 3 liraya, ekimde ise 6 liraya çıkarılması yönünde kademeli bir uygulama kararlaştırılmıştı.

Vergi artışıyla birlikte motorin fiyatı Türkiye genelinde 80 liranın üzerine çıktı. İstanbul Avrupa Yakası'nda motorinin litre fiyatı 81,07 lira, Anadolu Yakası'nda 80,93 lira olarak kaydedildi. Ankara'da 82,19 liraya, İzmir'de ise 82,46 liraya ulaştı.

Türkiye'de akaryakıtın en pahalı satıldığı illerden Hakkari'de motorinin litre fiyatı 83,92 liraya kadar yükseldi.

Benzinde fiyat değişmedi

Motorindeki ÖTV artışı pompaya yansırken, benzin fiyatlarında herhangi bir değişiklik yaşanmadı. İstanbul Avrupa Yakası'nda benzinin litresi 74,35 lira, Ankara'da 75,33 lira, İzmir'de ise 75,62 lira seviyesinde bulunuyor.

İstanbul Avrupa Yakası:

Benzin: 74,35 TL
Motorin: 81,07 TL
LPG: 33,79 TL

İstanbul Anadolu Yakası:

Benzin: 74,21 TL
Motorin: 80,93 TL
LPG: 33,19 TL

Ankara:

Benzin: 75,33 TL
Motorin: 82,19 TL
LPG: 33,89 TL

İzmir:

Benzin: 75,62 TL
Motorin: 82,46 TL
LPG: 33,79 TL

İndeks ağustosta bir önceki aya göre yüzde 1,66 yükseldi. Endeksin yıllık artışı ise 2026 Ağustos'ta, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 34,96 oldu.

İstanbul Tüketici Fiyat İndeksi'nde ağustosta aylık bazda en yüksek artış, yüzde 17,28 ile eğitim harcamaları grubunda kaydedildi. Alkollü içecekler ve tütün grubundaki artış yüzde 8,22 olurken, konut harcamalarında fiyatlar yüzde 2,32 yükseldi.

Ulaştırma grubunda yüzde 1,43, ev eşyasında yüzde 1,41, çeşitli mal ve hizmetlerde yüzde 1,35, eğlence ve kültürde yüzde 1,11 artış görüldü. Haberleşme harcamaları yüzde 0,86, lokanta ve oteller grubu yüzde 0,72, gıda ve alkolsüz içecekler grubu ise yüzde 0,20 oranında arttı.

Giyim ve ayakkabı grubunda fiyatlar yüzde 0,08 gerilerken, sağlık harcamalarında herhangi bir fiyat değişimi yaşanmadı.

İTO'nun değerlendirmesine göre ağustos ayı endeksinde eğitim, alkollü içecekler ve tütün, konut ile ulaştırma gruplarında yer alan bazı ürün ve hizmetlerdeki dönemsel ve kamu kaynaklı fiyat değişimleri etkili oldu.

Gıda ve alkolsüz içeceklerde mevsimsel gelişmeler fiyat hareketlerini belirlerken, giyim ve ayakkabı grubundaki aşağı yönlü fiyat değişimleri de endekse yansıdı.

Böylece ağustosta en yüksek grup artışı eğitimde yüzde 17,28 ile kaydedilirken, en yüksek grup düşüşü yüzde 0,08 ile giyim ve ayakkabı grubunda görüldü.

Bayraktar, ağustos ayı üretici ve market fiyatları ile girdi maliyetlerindeki değişime ilişkin yazılı açıklama yaptı.

Ağustosta üreticiyle market arasındaki fiyat farkının en fazla yüzde 748,4 ile limonda görüldüğünü belirten Bayraktar, limondaki fiyat farkını yüzde 380,3 ile havucun, yüzde 377,9 ile elmanın, yüzde 240,9 ile kabağın ve yüzde 239,4 ile yeşil soğanın takip ettiğini bildirdi.

Bayraktar, limonun 8,5 kat, elma ve havucun 4,8 kat, kabak ve yeşil soğanın da 3,4 kat fazlaya satıldığını aktararak, "Üreticide 10 lira olan limon markette 84 lira 84 kuruşa, 10 lira 66 kuruş olan havuç markette 51 lira 20 kuruşa, 18 lira 75 kuruş olan elma 89 lira 60 kuruşa, 16 lira 2 kuruş olan kabak 54 lira 61 kuruşa ve 17 lira 33 kuruş olan yeşil soğan 58 lira 83 kuruşa satıldı" ifadesini kullandı.

Markette ve üreticide fiyatı en fazla artan ürün yumurta

Ağustosta markette ve üreticide fiyatı en fazla artan ürünün yumurta, fiyatı en fazla düşen ürünün ise markette sivri biber, üreticide limon olduğunu belirten Bayraktar, açıklamasını şöyle sürdürdü:

"Ağustos ayında markette 37 ürünün 19'unda fiyat artışı, 18'inde fiyat düşüşü görüldü. Ağustosta markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 37,8 ile yumurta oldu. Yumurtadaki fiyat artışını yüzde 19 ile yeşil fasulye, yüzde 11,1 ile yeşil soğan, yüzde 10 ile marul ve yüzde 8,9 ile kuru incir takip etti. Markette fiyatı en fazla azalan ürün ise yüzde 34,2 ile sivribiber oldu. Sivribiberdeki fiyat düşüşünü yüzde 28,9 ile kuru soğan, yüzde 24,2 ile kuru üzüm, yüzde 22 ile şeftali ve yüzde 21,2 ile kırmızı mercimek izledi."

Bayraktar, ağustosta üreticide 29 ürünün 9'unda fiyat artışı, 13 üründe fiyat düşüşü görüldüğünü 7 üründe ise fiyat değişimi olmadığını bildirdi.

Üreticide en çok fiyat düşüşünün yüzde 75 ile limonda görüldüğünü ifade eden Bayraktar, limondaki fiyat düşüşünü yüzde 54,5 ile kuru soğanın, yüzde 24,2 ile patatesin, yüzde 23 ile yeşil soğanın ve yüzde 20 ile şeftalinin izlediğini aktardı.

Bayraktar, üreticide en çok fiyat artışının yüzde 39,9 ile yumurtada görüldüğünü, yumurtadaki fiyat artışını yüzde 11,1 ile marulun, yüzde 11 ile maydanozun, yüzde 7,3 ile kuzu etinin ve yüzde 7,2 ile kırmızı mercimeğin izlediğini vurguladı.

Üretici fiyat değişimlerinin nedenleri

Geçen yıl depolanan limonların arzı devam ederken, bu yıl erkenci çeşitlerin de piyasaya arzı nedeniyle limon fiyatlarında düşüş yaşandığının altını çizen Bayraktar, kuru soğanda Orta Anadolu'da hasadın başlaması ve ithalatın devam etmesi nedeniyle fiyatlarda gerileme yaşandığını kaydetti.

Bayraktar, ağustosta patates fiyatlarında yaşanan gerilemenin, başta Afyonkarahisar, Denizli, Amasya, Çorum, Kayseri, Nevşehir ve Niğde olmak üzere önemli üretim bölgelerinde yazlık patates hasadının aynı dönemde yoğunlaşmasından kaynaklandığının değerlendirildiğini bildirdi.

Fiyatların önceki dönemde yüksek seyretmesi nedeniyle üreticilerin söküme yönelmesi ve orta erkenci patateslerin de piyasaya çıkmaya başlamasının arzı artırarak fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturduğuna dikkati çeken Bayraktar, şu ifadeleri kullandı:

"Yeşil soğanda hasat döneminin yoğunlaşmasından dolayı ürünün arzında yaşanan artış, fiyatların düşmesine sebep oldu. Şeftalide üretimin yoğun olduğu ağustosta arzda görülen artışla birlikte üretici fiyatı düştü. Yumurta fiyatlarındaki yükseliş, yem, enerji, nakliye gibi üretim maliyetlerindeki artışın yanı sıra sektördeki planlama eksikliğinden kaynaklanan arz-talep dengesizliğine dayanıyor."

Girdi fiyatlarında yaşanan değişimler

Bayraktar, girdi fiyatlarındaki değişimlere ilişkin de bilgi vererek, şunları kaydetti:

"Ziraat odalarımız aracılığıyla girdi piyasalarından aldığımız fiyat verilerine göre, ağustosta temmuza göre DAP gübresi yüzde 4,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 4,4, ÜRE gübresi yüzde 0,6 artış gösterdi. Buna karşın amonyum nitrat gübresi yüzde 5,6, amonyum sülfat gübresinde yüzde 0,6 düşüş görüldü. Geçen yılın ağustos ayına göre son bir yılda amonyum nitrat gübresi yüzde 61,2, amonyum sülfat gübresi yüzde 55,2, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 32,7, DAP gübresi yüzde 25,3 ve ÜRE gübresi yüzde 3,4 arttı. Ağustosta temmuz ayına göre besi yemi fiyatları yüzde 0,7, süt yemi fiyatları yüzde 0,6 arttı. Son bir yılda ise besi yemi yüzde 34,5, süt yemi yüzde 31,8 arttı. Elektrik fiyatları yıllık olarak yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,8 arttı. Ağustosta mazot fiyatı aylık olarak yüzde 7 artarken, yıllık yüzde 57,9 arttı."

2008'de tam zamanlı olarak başladığım ikinci işimde ise, Microsoft'ta kazandığım serveti dünyayı daha sağlıklı, daha eğitimli ve daha adil bir yer haline getirme hedefiyle geri veriyorum. Bu, hayatımın geri kalanında yapacağım işim olacak.

Bu iki deneyim de yapay zekâya bakış açımı şekillendiriyor. 13 yaşında bilgisayarlarla ilk tanıştığımda, onları daha zeki hale getirme ve o zamanlar sadece insanların yapabildiği şeyleri yapabilme fikrine hayran kalmıştım. "Yapay zekâ" terimi doğduğum zamandan beri kullanılsa da, teknoloji son on yılda önemli ilerleme kaydetti. Şimdi inanılmaz derecede yetenekli ve akıl almaz bir hızla gelişmeye devam ediyor. Yapay zekâ ilk kez insan bilişinin yerini alabilir ve hatta onu aşabilir.

Yapay zekâ ya şimdiye kadar icat edilmiş en büyük eşitlik sağlayıcı olacak ya da en büyük adaletsizlik kaynağı

Eşitlik açısından bakıldığında, yapay zeka ya şimdiye kadar icat edilmiş en büyük eşitleyici olacak ya da en büyük adaletsizlik kaynağı olacak. Meydan okuma çok büyük. En iyi koşullar altında bile, bu yeni yapay zeka çağına geçiş, insanlık tarihinin en çalkantılı dönemlerinden biri olacak. Bu teknolojiyi dünyayı daha adil bir yer haline getirmek ve zengin ile fakir arasındaki uçurumu genişletmesini önlemek için nasıl kullanacağız? Yapay zekanın neden olduğu zararlara karşı en savunmasız olan insanları, geçim kaynaklarını ve geleceklerini kontrol etme duygusunu kaybedenler de dahil olmak üzere, nasıl koruyacağız?

Bence bu soruları yanıtlamak ve yanıtlar doğrultusunda harekete geçmek dünyanın en büyük önceliği olmalıdır. Dünya doğru adımları atarsa, yapay zeka iyilik için bir güç olacak ve herkesin durumunu iyileştirecektir.

Maalesef şu anda buna hazırlanmıyoruz. Liderlerin, uzmanların ve toplulukların zorluklarla yeterince yüzleştiğine dair bir kanıt göremiyorum. Yapay zeka çağına geçişi kolaylaştıracak bir plan yok.

Bunun sebeplerinden biri, birçok yorumcunun yapay zekanın yaratacağı etkinin boyutunu hafife almasıdır. Bence bunun birkaç sebebi var.

Birincisi, yapay zeka modellerinin hala hata yapması gerçeği. Çok uzun zaman önce basit bir Sudoku bulmacasını çözemeyen veya çilek kelimesinde kaç tane R olduğunu bulamayan yapay zekaların insan bilişinin yerini alabileceğini hayal etmek zor .

Ancak güvenilirlik sorunu hızla çözülüyor, çünkü araştırmacılar kendi çalışmalarını kontrol edebilen ve kendilerini geliştirebilen modeller oluşturuyorlar. Yakında birçok görevde insanlardan önemli ölçüde daha iyi olacaklar.

İnsanların yapay zekayı hafife almasının bir diğer nedeni de, geçmişteki yeniliklerin etkilerine yapılan benzetmelerin yanıltıcı olmasıdır. Hızlı bir şekilde benimsenebilecek veya insan gibi düşünüp hareket edebilecek bir teknolojiyle ilgili deneyimimiz yok. Kişisel bilgisayar ortaya çıktığında, çalışma şeklimizi önemli ölçüde değiştirmesi yirmi yıl sürdü çünkü yazılımın geliştirilmesi, fiyatın düşmesi ve insanların araçları nasıl kullanacaklarını ve iş süreçlerine nasıl entegre edeceklerini öğrenmeleri gerekiyordu. Öte yandan yapay zeka, zaten sahip olduğumuz cihazlarda çalışır ve doğal dil kullanır. Ona uyum sağlamamız gerekmiyor çünkü o bize uyum sağlayabilir. İnsan çalışanları eğitmek için kullanılan aynı eğitim videosunu izleyebilir ve mevcut verilerden öğrenebilir.

Olası bir önyargıyı kabul etmek istiyorum. Teknoloji sektöründen çok büyük fayda sağladım. Portföyümü oldukça çeşitlendirmiş olsam da, hâlâ bu sektörle finansal bağlarım var. Gates Vakfı başkanı olarak Microsoft ve diğer yapay zeka şirketleriyle, yapay zekanın dünyadaki insanlara gerçekten fayda sağlayacak şekilde kullanılmasını sağlamak için çalışıyorum.

Ancak, yapay zekâ hakkındaki görüşlerim kendim için para kazanma potansiyeliyle motive edilmemiştir. Teknolojiyle ilgili olanlar da dahil olmak üzere yatırımlarımdan elde edilen tüm karlar, küresel eşitsizlikle mücadele etmek için Gates Vakfı'na gidecektir. Elbette, okuyucular bunun görüşümü etkileyip etkilemediğine kendileri karar vermelidir.

Bu sefer gerçekten farklı

Hatırladığım kadarıyla, her zaman yeniliklerin daha hızlı gerçekleşmesini diledim. Yapay zekâ söz konusu olduğunda ise duygularım daha karmaşık.

Keşke dünya faydaları hızla elde edip, yol açacağı sorunları olabildiğince geciktirebilseydi, ancak faydalar ve sorunlar aynı anda ortaya çıkıyor. Bence içine girmek üzere olduğumuz sosyal, siyasi ve ekonomik çalkantı dönemine hazırlanmak için zamana ihtiyacımız var. En çok zamana ihtiyacı olanlar ise en az zamana sahip olanlardır; bir robot tarafından yerini alan muhasebe çalışanı veya saatte 20 dolar kazanan ve işini saatte 10 dolar kazanan bir robota kaptıran işçi gibi.

Birçok gözlemci, bu teknoloji geçişinin önceki geçişlere benzeyeceğini söylüyor. Amerika Birleşik Devletleri'nde tarımdan ofis işine geçiş örneğini veriyorlar. Ancak bu geçiş birkaç nesil sürdü ve insan bilişinin gerekli olduğu yeni işler yarattı. Bu durumda ise teknoloji, insan bilişinin yerini alabilir.

Yapay zekâ, görebilme, duyabilme, konuşabilme ve akıl yürütme yeteneğine sahip olduğu ve nihayetinde herhangi bir insan kadar sorunsuz bir şekilde fiziksel iş yapabileceği için, yalnızca bir sektörü etkilemeyecektir. Yapay zekâ, hukuk, müşteri hizmetleri, tıp, yazılım ve üretim gibi alanlarda görev alacaktır. Bu sektörleri birkaç nesil yerine on yıl içinde hızla etkileyecektir. Bazı yeni işler ortaya çıkacaktır, ancak doğru politikalar olmadan, bugün var olanlardan çok daha az sayıda iş olacaktır.

Eğer birisi küresel ölçekte yapay zekâ gelişmelerini yavaşlatmak için inandırıcı bir plan sunsaydı, muhtemelen desteklerdim. Ancak bunun gerçekleşeceğini sanmıyorum. Jeopolitik ve ekonomik teşvikler, tam hızda ilerlemeyi çok fazla engelliyor.

Bu emsalsiz teknolojinin olumlu etkilerini en üst düzeye çıkarmak ve olumsuz etkilerini en aza indirerek genel olarak daha iyi durumda olmamızı sağlamak için hem faydaları hem de riskleri anlamamız gerekiyor. Risklerle başlayacağım.

Yapay zekaya geçiş üç büyük riski beraberinde getiriyor

Gelecekte bunların her biri hakkında daha detaylı yazmayı planlıyorum, bu yüzden şimdilik kısaca değineceğim.

Birçok iş sonsuza dek ortadan kaybolacak.

1933'te, Büyük Buhran sırasında, Amerika Birleşik Devletleri'nde işsizlik oranı yaklaşık yüzde 25 civarındaydı . Bu oran, takip eden on yılın büyük bir bölümünde çift haneli rakamlarda kaldı. Talep, yatırım ve büyümenin geri dönmesiyle nihayetinde toparlandı.

Yapay zekâ bu seviyeye ulaşmayabilir, ancak etkisi ekonomik döngüyle ortadan kalkmayacaktır. En büyük risk altındaki işler giriş ve orta düzey işlerdir ve yaratılan yeni işlerin çoğu, öğrenilmesi yıllar alan beceriler gerektirecektir.

Beyaz yakalı işler şimdiden hafif bir darbe alıyor. Üretken yapay zekanın yaygın olarak benimsenmesinin ardından, özellikle iş değiştirme riski yüksek olan işlerde çalışan genç işçiler arasında istihdam önemli ölçüde azaldı , ancak daha yaşlı meslektaşları arasında böyle bir durum gözlenmedi.

Bence bu trend devam edecek, ancak birkaç sektör veya meslekle sınırlı kalmayacak. Satış ve müşteri desteği (çevrimiçi ve telefon üzerinden), yazılım mühendisliği ve hukuk asistanlığı gibi işler ilk etkilenenler arasında olabilir, ancak yapay zeka bugün hala eğitimli çalışanlar gerektiren görevleri üstlendikçe, bu değişim çok daha geniş bir alana yayılacak: kredi başvurularını değerlendirmek, veri analizi yapmak ve hatta hastaları önceliklendirmek gibi. Yazılım mühendisliği gibi bazı alanlar, maliyetler düştükçe yeni talep yaratacak, bu nedenle tasarım gibi bazı görevler insanlar tarafından daha iyi yapıldığı sürece, bu alanlardaki net iş kaybı diğerlerine göre daha az olacaktır.

Mavi yakalı işler de etkilenecek. Robotlar yapay zekâ kadar gelişmiş olmasa da, sonunda maliyetleri de önemli ölçüde düşecek. Konuştuğum birçok Amerikalı, yetenekli robotların ne kadar hızlı ilerlediğinin farkında değil çünkü gelişmiş çalışmaların çoğu başta Çin olmak üzere diğer ülkelerde yapılıyor. Ya da son zamanlarda viral olan kötü dans eden robot videoları onları şaşırtıyor olabilir. Bence "akıllı" robotlar, örneğin inşaat ve otelcilik sektörlerinde, on yılın sonuna doğru bazı fiziksel işlerde insanlarla rekabet etmeye başlayacak.

Robotlar ve yapay zekâ birleştiğinde kısır bir döngü yaratabilir. Bir şirket bunları benimseyip tasarrufları fiyatlarını düşürmek için kullandığında, rakipleri de aynısını yapmak için büyük bir baskı hissedecektir. Mevcut şirketler bunları benimsemezse, yeni kurulan şirketler benimseyecektir. Birçok insan başka işlere geçecektir, ancak iş kaybetmenin, yeniden eğitim almanın ve başka iş bulmanın getirdiği karmaşa önemli olacaktır. Piyasa güçleri benimsemeyi daha da hızlandıracak ve müdahale etmezsek, daha az iyi iş imkanı kalacak ve faydalar küçük bir gruba kalacaktır.

Özellikle gençlerin durumu beni endişelendiriyor; çünkü onlar, giriş seviyesi iş imkanlarının daha az olduğu bir işgücü piyasasına girecekler. Yapay zekanın en aktif kullanıcıları oldukları ve hem yeteneklerini hem de gelişme hızını gördükleri için bu zorluğun farkındalar. Bu yüzden birçoğunun yapay zekaya karşı olumsuz duygular beslemesi hiç de şaşırtıcı değil.

İşçiler için en büyük değişim, yapay zekanın neredeyse hatasız iş sağladığı zaman gerçekleşecek. O noktada, insan müdahalesi olmadan kendi başına çalışabilecek ve şirketlerin buna izin vermeleri için her türlü ekonomik teşvik olacak.

Bu durum, iş, gelir ve ekonomik güvenlik hakkındaki düşünce biçimimizde temel bir değişikliğe yol açacaktır. Daha az insan çalışıyorsa veya birçok insan daha az saat çalışıyorsa, istihdam üzerine kurulu bir ekonomi nasıl işleyecektir?

Kapitalist bir toplumda, çoğu insan için temel yaşam ihtiyaçlarını karşılamak için gereken parayı elde etmenin yolu iş bulmaktır; bu aynı zamanda onur ve sosyal bağ kurmanın da önemli bir kaynağıdır.

Bir toplulukta işsizlik yüksek olduğunda, bunun zincirleme etkileri yaygın olabilir. Araştırmalar, Amerika Birleşik Devletleri'nin bazı bölgelerinde fabrika kapanmalarının opioid aşırı dozundan kaynaklanan ölümlerin artmasına katkıda bulunduğunu göstermektedir. Şimdi, ülke genelinde hem beyaz yakalı hem de mavi yakalı çalışanlar üzerinde benzer baskıların olduğunu hayal edin.

Yapay zekanın yarattığı refahtan herkesin pay alabilmesi için iş kayıplarını nasıl azaltacağımızı şimdiden düşünmeliyiz. İnsanlar işsiz kaldığında veya eksik istihdam edildiğinde beklemek çok geç olacaktır. Yapay zeka, ekonomimizin örgütlenme biçimine yapısal bir meydan okumadır ve şimdi düşünmeyi ve harekete geçmeyi gerektirir.

Yapay zekâ, insanların (ve belki de yapay zekâların) daha fazla zarar vermesini sağlayacaktır.

Yapay zekâ ana akıma girmeden çok önce, bomba, biyolojik silah, hatta bilgisayar virüsleri gibi silahların nasıl üretileceğine dair bilgiler internette mevcuttu. Yapay zekâ, bu bilgilere ulaşmayı ve bunları uygulamaya koymayı çok daha kolay hale getirecek. Çok sınırlı becerilere sahip suçlular bile her ölçekteki kurbanları hedef alabilecek: bireyler, şirketler ve hükümetler.

Çok sınırlı becerilere sahip suçlular bile her ölçekteki kurbanı hedef alabilirler

Yapay zekâ destekli dolandırıcılık, dezenformasyon, deepfake'ler ve gözetim, birçok insanın günlük hayatında en yoğun şekilde hissedeceği zararlar arasında yer alıyor.

Yapay zekâ yetenekleri siber saldırılar için kullanılmaya başlandı. Tanıdığım en zeki siber güvenlik uzmanları önümüzdeki birkaç yıl konusunda endişeli, çünkü saldırganlar, savunmacıların tüm zayıf noktaları gidermesinden daha hızlı bir şekilde güçlü yeni yetenekler elde ediyorlar. Sonuçta, bir şirketin düzeltmesi için yazılımdaki bir hatayı bulabilen aynı yapay zekâ modeli, bir suçlunun da bundan faydalanmasına yardımcı olabilir. Saldırı yapmak için gereken kaynaklar önemli ölçüde azalıyor ve biz bu yetenekleri iyi niyetli kullanımdan ayıramıyoruz.

Saldırıya uğrayacak altyapıları düşünün: hastaneler, finans kurumları, su sistemleri, elektrik şebekeleri, devlet yardımlarını yöneten sistemler. Bu kurumlar saldırıya uğradığında, kaybedenler hastalar, müşteriler ve yardım alanlar olacaktır.

Aynı durum biyoterörizm için de geçerli. Yapay zekâ, ilaç ve aşılarda hayat kurtaran ilerlemelere yol açacak olsa da, ölümcül yeni bir hastalık tasarlamayı da kolaylaştıracak. Yine, olumlu yetenekleri tehlikeli olanlardan ayırmak zor. Bu küresel bir sorun.

Az önce bahsettiğim risklerin tamamı, yapay zekanın şu anda nispeten az güce sahip kötü niyetli aktörleri nasıl güçlendireceğiyle ilgili. Aynı araçlar, gücün zaten var olduğu yerlerde yoğunlaşmasına da yol açacak. Örneğin, otonom silahlar, hükümetlerin karar verme sürecinde insan olmadan ölümcül güç kullanma yeteneğini daha da artıracak. Kamuoyunu izlemek ve manipüle etmek daha kolay, daha ucuz ve daha etkili olacak.

Sonuç olarak, yapay zekayı insanlara zarar vermek için kullanma gücü, yalnızca insanlarla veya kurumlarla sınırlı kalmayacak. Yapay zeka sistemleri zaten zaman zaman tasarımcılarının amaçlamadığı şekillerde hareket ediyor. Teknoloji, herkesin beklediğinden daha hızlı ve şaşırtıcı şekillerde gelişiyor ve modeller daha güçlü hale geldikçe, çıkarlarımıza aykırı hareket etmeye başlayabilir ve kontrolü kaybedebiliriz. Bu konuda gelecekte daha fazla şey söyleyeceğim.

Yapay zekâ modelleri çıkarlarımıza aykırı hareket etmeye başlayabilir ve kontrolü kaybedebiliriz

Yapay zekâ, çocuklarımızın gelişimini engelleyebilir ve insan ilişkilerinin yerini alabilir.

Seattle'da büyürken, benim gibi birkaç erkek çocuk dışında pek fazla arkadaşım yoktu. Farklı insanlarla iletişim kurabilmek için sosyal becerilerimi geliştirmek çok çaba gerektirdi ve annemden de çok yardım aldım. 70 yaşında bile bugün hala bu derslerden faydalanıyorum.

O zamanlar bir yapay zekâ arkadaşım olsaydı aynı çabayı göstereceğimi sanmıyorum. Sizinle zaten rahat olduğunuz şekillerde konuşuyorlar. Sizi konfor alanınızın dışına itmiyorlar. Her zaman ulaşılabilirler ve asla size kızmıyorlar. Bu da onları son derece bağımlılık yapıcı hale getirme ve diğer insanlarla bağlantı kurmaktan öğrendiğimiz dersleri bizden çalma potansiyeline sahip kılıyor.

Bu konudaki kanıtlar henüz az ve biraz karışık olsa da, endişelenmemiz gerektiğine dair işaretler var. Örneğin, yapay zekâ destekli arkadaşlık uygulamaları kullanan 1100'den fazla kişi üzerinde yapılan bir çalışmada , Stanford ve Carnegie Mellon'daki araştırmacılar, daha küçük sosyal ağlara sahip olanların arkadaşlık için bir sohbet robotuna yönelme olasılığının en yüksek olduğunu buldu. Ve bu kullanım ne kadar ağır ve duygusal olarak kişisel hale gelirse, kendilerini o kadar kötü hissettiler.

Gençler tüm yaşamları boyunca etkilenebilirler. Jonathan Haidt, Kaygılı Nesil adlı kitabında , sosyal medyanın etkisi hakkında, yapay zekâ için daha da geçerli olan bir gözlemde bulunuyor: "Rüzgara maruz kalan genç ağaçlar gibi, düzenli olarak küçük risklere maruz kalan çocuklar, paniklemeden çok daha büyük risklerle başa çıkabilen yetişkinler haline gelirler. Tersine, korunaklı bir serada büyütülen çocuklar bazen olgunluğa ulaşmadan önce kaygı nedeniyle işlevsiz hale gelirler."

Sizi asla rahatsız etmeyecek şekilde tasarlanmış bir yapay zekâ arkadaşı, büyük, korunaklı bir sera gibidir.

İnternetin, özellikle de sosyal medyanın, gençlerin gelişimine verebileceği tehlikeleri anlamaya henüz yeni başlıyoruz. Bağımlılık yaratan kullanım, uyku bozuklukları, siber zorbalık ve zararlı içeriklere maruz kalma gibi sorunlar görüyoruz. Yapay zeka, bu risklerin çoğunu daha ikna edici ve kaçması daha zor hale getirerek büyütebilir ve bunları ciddiye almaya başlamak için bir nesil daha beklememeliyiz. Avustralya, Birleşik Krallık ve Norveç gibi ülkeler, çocukları çevrimiçi ortamda korumak için önlemler alıyor. Çin ise en ileri adımı attı. Kuralları, yapay zeka destekli uygulamaları genel olarak kısıtlıyor, duygusal bağımlılığı teşvik eden tasarımları yasaklıyor ve reşit olmayanlar için sanal akrabaları ve romantik partnerleri yasaklıyor.

İnsanların her zamankinden daha fazla şey öğrenmesini sağlayacak aynı araç, birçok insanın daha az şey öğrenmesine de yol açabilir

Yapay zekanın eğitim üzerindeki etkisinden de endişeliyim. İronik bir şekilde, insanların her zamankinden daha fazla şey öğrenmesini sağlayacak aynı araç, birçok insanın daha az şey öğrenmesine de yol açabilir. Ön bir araştırma, yapay zekanın daha yoğun kullanımının eleştirel düşünme yeteneğinin azalmasıyla ilişkili olduğunu öne sürdü. Bu etki, gençlerde daha güçlüydü.

İnsanların eleştirel düşünme becerilerini kaybetmeleri için bundan daha kötü bir zaman olamazdı. Derin sahtekarlıkların ve kişiye özel olarak uyarlanabilen yanlış bilgilerin yaygın olduğu bir çağda, doğruyu yanlıştan ayırt edebilme yeteneği hayati bir yaşam becerisi haline geliyor.

Bu psikososyal sorunlarda sınırın nerede çizileceği belirsiz. Bazı durumlarda yapay zeka, insanların insan ilişkilerinde nasıl daha iyi davranacaklarını anlamalarına yardımcı olabilir. Yalnız yaşayan yaşlılar ve hareket kabiliyeti sınırlı kişiler için dış dünyayla tek bağlantı noktası olabilir ve hiç olmamasından daha iyidir. Sınırı nerede çizeceğimiz, bilinçli olarak alınmış bir karar olmalıdır.

Yapay zekâ ile yapabileceğimiz iyi şeyler çok, çok iyi olabilir

Genellikle kısa vadede ne kadar değişiklik olacağını abarttığımız, uzun vadede ne kadar değişiklik olacağını ise hafife aldığımız söylenir.

Yapay zekâ ile ilgili olarak farklı bir şey görüyorum. Bazı insanlar yapay zekânın sadece olumlu yönlerini görüyor ve olumsuz yönlerine yeterince odaklanmıyor. Diğerleri ise tam tersi hatayı yapıyor; potansiyel faydaları gözden kaçırarak sadece tehlikelere (ki bunlar gerçek) odaklanıyorlar.

Hem yapay zekanın yol açabileceği ve en aza indirmemiz gereken zararlar konusunda derin bir endişeye, hem de yapay zekanın herkes için faydalarını en üst düzeye çıkarırsak ortaya çıkacak olumlu sonuçlar konusunda gerçekçi bir iyimserliğe ihtiyacımız var.

Faydaları en üst düzeye çıkarmak, zararları en aza indirmek kadar önemlidir. İnsanlar yapay zekanın hayatlarını nasıl kolaylaştırdığını görürlerse, geçişin daha zor kısımlarını yönetmek için gerekli olan kamu güvenini oluşturmaya yardımcı olacaktır. Yapay zekanın çoğu insanın hayatında yaptığı ilk şey işlerini ellerinden almaksa, zaten şüpheci olanlar onu tamamen reddedeceklerdir. Bu, faydaların sağlanmasını daha da zorlaştıracak ve hükümetlerin, tıp sektörü de dahil olmak üzere sektörlerin ve yapay zeka şirketlerinin şimdi birlikte çalışmasının bir başka nedenidir.

Her bilimsel alandan bilgi sentezleme yeteneğiyle yapay zeka, dünyanın en zorlu teknik sorunlarında yeniliği hızlandırabilir: herkese güvenilir temiz enerji sağlamak, iklim değişikliğiyle mücadele etmek, yeterli gıda üretmek, hastalıkları ortadan kaldırmak ve daha fazlası. Kanser tedavileri veya nükleer enerji üzerinde çalışan araştırmacılar, yapay zekayı kullanarak devasa miktarda bilimsel literatürü tarayabilirler. İnsanların gözden kaçırabileceği kalıpları belirlemelerine ve hangi deneylerin en büyük umudu sunduğuna karar vermelerine yardımcı olabilir. Zekanın bugün olduğu gibi sınırlayıcı bir faktör olmaktan çıktığı zaman, daha küçük şirketler çok daha büyük araştırma bütçelerine sahip kuruluşlarla rekabet edebileceklerdir. Ar-Ge ve inovasyon ivme kazanacaktır.

Sağlık sektörü, yapay zekanın gerçek dünya sorunlarını çözmeye yardımcı olabileceği alanlardan biridir. Birçok küçük Amerikan hastanesinde, hayati tehlike arz eden acil durumlarda hastayı hızlı bir şekilde teşhis edebilecek uzman doktor bulunmamaktadır. Bu yerlerde, yapay zeka kalp krizinin zamanında tespit edilmesini ve bir ailenin tıbbi acil durumun ezici masraflarından kaçınmasını sağlayabilir. Viz.ai bunun bir örneğidir. Felç ve diğer acil durumları tespit etmek için taramaları analiz eder ve tıbbi ekiplerin hastalarının bakımını koordine etmelerine yardımcı olur. ABD'deki yaklaşık 2.000 hastanede kullanılmaktadır.

Yapay zekâ, birinci basamak hekimlerinin daha iyi teşhis koymalarına ve klinikte olmadıkları zamanlarda hastalarıyla iletişimde kalmalarına da yardımcı olacak. Hastaların test sonuçlarını ve ilaçlarını alma konusunda karmaşık programları anlamalarına da katkı sağlayacak.

Düşük gelirli ülkelerde yapay zekanın en hızlı etkisini tarım sektöründe görüyorum

Düşük gelirli ülkelerde yapay zekanın en hızlı etkisini gördüğüm ikinci alanın tarım olduğunu söylediğimde birçok insanı şaşırtıyorum. Çoğu düşük gelirli ülkede çiftçiler güvenilir hava tahminlerine veya hangi tohumları ekmeleri gerektiği, mahsullerini ve hayvanlarını hastalıklardan nasıl koruyacakları veya topraklarını nasıl iyileştirecekleri konusunda tavsiyelere ulaşamıyorlar. Bu ülkelerdeki nüfus artışı ve iklim değişikliğinin zorluklarıyla birlikte, bu çiftçilerin her zamankinden daha fazla yardıma ihtiyacı var. Yapay zekayı kullanarak, düşük gelirli çiftçiler yakında tüm bu konularda en zengin çiftçilerin bile bugün aldığı tavsiyelerden daha iyi tavsiyeler alabilecek ve üretimlerini önemli ölçüde artırabilecekler.

Yapay zekanın insanların hayatını kolaylaştırabileceği üçüncü bir alan da kamu hizmetleridir. Amerika Birleşik Devletleri'nde, sağlık sigortası, öğrenci yardımı veya gıda yardımı başvurusu sürecinden haklı olarak bunalmış ailelerle tanıştım. Bir sürü karmaşık bürokratik formla karşı karşıya kalan birçok kişi pes etmek istedi. Yapay zeka, işleri önemli ölçüde kolaylaştırarak ihtiyaç duydukları yardımı daha hızlı almalarını ve hükümetin daha verimli çalışmasını sağlayabilir. Hükümetler, özellikle sosyal güvenlik ağı hizmetlerine en çok ihtiyaç duyanlardan başlayarak, vatandaşların deneyimini çok daha iyi hale getirebilir.

Zihinsel sağlığımız üzerindeki etkisine dair endişelerime rağmen, yapay zekanın bu konuda da çok yardımcı olabileceğini düşünüyorum. Çoğu toplulukta yeterli sayıda danışman, psikiyatrist ve bağımlılık uzmanı bulunmuyor. Doğru gizlilik önlemleri alındığında, yapay zeka araçları insanların uyarı işaretlerini tanımasına yardımcı olabilir. Ardından, gerekirse, kanıta dayalı başa çıkma stratejileri sunabilir ve daha etkili tedavi sağlamak için bir insanla iş birliği yapabilirler.

Daha önce bahsettiğim endişelere rağmen, yapay zekâ eğitim için de büyük bir nimet olabilir. Öğretmenlerin öğrencilerle bire bir veya küçük gruplar halinde daha fazla zaman geçirmelerini sağlayabilir ve tüm sınıfın nerede zorlandığına dair daha net bir bakış açısı sunabilir. Öğrenciler için, araştırmacıların "verimli mücadele" olarak adlandırdığı, anlamayı geliştiren bilişsel çalışmayı koruyan bir yapay zekâ aracı, öğrenmeyi güçlendirebilir. Bir öğrenci yeni bir fikirle ilk karşılaştığında, yapay zekâ kapsamlı açıklamalar sunar ve hem sorular hem de cevaplar verir. Daha sonra, anlama düzeylerini kontrol ederken, cevabı saklar ve öğrencinin kendi başına cevaba ulaşmasına yardımcı olur.

Bütün bu alanlardaki gelişmeler bir araya geldiğinde, günlük yaşamı daha kolay, daha uygun fiyatlı ve kişinin gelirine veya bağlantılarına bağlılıktan daha az etkilenen bir hale getirebilir.

Yapay zekâ, bireylere ve küçük işletmelere bugün pahalı profesyonel yardım veya büyük kadrolar gerektiren yeteneklere erişim imkanı sağlarken, ürün ve hizmetleri daha iyi ve daha ucuz hale getirebilir. Engelli bireylerin daha bağımsız yaşamalarına yardımcı olabilir ve iyi fikirleri olan çalışanların ve girişimcilerin bugün yapabildiklerinden çok daha fazlasını başarmalarını sağlayabilir.

En önemlisi, bu durum insanlara evrak işleri, bürokrasi, güvenilir bilgi arama ve başkasına yaptırmak için para ödeyemeyecekleri işler için harcadıkları zaman ve dikkatin bir kısmını geri kazandırabilir. Bu faydalar mütevazı görünebilir, ancak milyonlarca insanın hayatına yayıldığında çok büyük etkiler yaratır: daha fazla insan ihtiyaç duyduklarında iyi tavsiye alabilir ve kurmak istedikleri hayata odaklanmak için daha fazla özgürlüğe sahip olabilir.

Bu sistemin sadece zengin bir azınlığa değil, herkese fayda sağlamasını sağlamak konusunda bilinçli olmalıyız.

Tüm bu alanlarda kilit kelime "yapabilir"dir; yapay zeka her gelir seviyesindeki insanların yaşamını iyileştirebilir . Ancak bunu otomatik olarak yapmayacaktır. Her yeni teknolojide olduğu gibi, sadece zengin birkaç kişiye değil, herkese fayda sağlamasını sağlamak için bilinçli hareket etmeliyiz. Bu, daha az varlıklı vatandaşların ve düşük gelirli ülkelerin tam olarak faydalanabilmesi için hükümetlerin ve hayır kurumlarının güçlü bir rol oynamasını gerektirecektir.

Gates Vakfı'nın kalan 200 milyar dolarlık bütçesini harcayacağı 20 yılın 19 yılı kaldı. Yapay zeka, HIV, tüberküloz, sıtma ve yetersiz beslenme için aşı ve ilaç keşfini hızlandırarak ve sağlık çalışanlarının ve hastaların bu araçları nasıl kullanacaklarını öğrenmelerine yardımcı olarak, vakfın iddialı hedeflerine ulaşmasına yardımcı olacak. Vakfın hedefleri arasında, 2000 ile 2024 yılları arasında olduğu gibi, her yıl ölen çocuk sayısını tekrar yarıya indirmek de yer alıyor. Sadece sağlık değil, tarım ve eğitim alanlarındaki tüm çalışmalarımız yapay zekadan tam olarak faydalanacak.

Vakfın yıllık "Kaleciler" raporunda bu çabalar hakkında önümüzdeki ay çok daha detaylı bilgi vereceğim; bu bilgiler arasında, yapay zeka modellerinin yalnızca zengin ve orta gelirli ülkelerde yaygın olan dillerle sınırlı kalmayıp, desteklediğimiz tüm ülkelerdeki insanların konuştuğu dillerde de kullanılabilir olmasını sağlamaya odaklanmamız da yer alıyor. OpenAI, Anthropic, Google ve Microsoft dahil olmak üzere önde gelen birçok yapay zeka şirketi, bu girişimlerin tamamında vakıfla ortaklık yapıyor ve bu da büyük bir fark yaratıyor.

Dünyanın bir plana ihtiyacı var

Bazı yapay zeka şirketlerinin kendi teknolojilerinin ortaya çıkardığı zorluklara çözümler önermesi harika, ancak onlardan öncülük etmelerini beklememeliyiz. Bazı konular onların uzmanlık alanlarının dışında kalıyor ve demokratik bir toplumda bu tür şeylere karar vermek onların görevi değil.

Bunun yerine, çözümler, seçilmiş yetkililer, politika yapıcılar, eğitimciler, sağlık çalışanları, yerel yetkililer ve toplum liderlerini içeren halka açık demokratik bir süreç yoluyla geliştirilmelidir. Milyonlarca insanın hayatı altüst olacak ve geçişi yönetmelerine yardımcı olmak için daha güçlü, daha esnek bir sosyal güvenlik ağına ihtiyacımız olacak. Yerel topluluklar, veri merkezleri için gereken enerji ve su konusunda şimdiden endişelerini dile getiriyorlar. Çözümler olmadan, bazı gruplar yapay zeka geliştirme ve dağıtımını tamamen durdurmak için baskı yapacaklardır.

Çözümler, yapay zekânın ortaya koyduğu derin sorulara verdiğimiz cevaplarla şekillenmelidir; bu sorular arasında, makinelerin bizden daha zeki olabildiği bir çağda insanlığımızı nasıl koruyacağımız da yer almaktadır. İnsan olmanın ne anlama geldiği üzerine hayatlarını düşünen kişiler olarak, dinî liderler bu konuda kilit bir rol oynayabilirler. Papa Leo XIV'ün yapay zekâ üzerine yazdığı "Yapay Zekâ Çağında İnsan Kişiliğini Korumak Üzerine" başlıklı genelgesi beni çok etkiledi. Bu genelge, yapılması gereken çalışmalar için güçlü bir temel oluşturuyor.

Önümüzdeki aylarda, yapay zekanın faydalarının neden olduğu zararlardan daha fazla olmasını sağlamaya yönelik daha fazla fikir paylaşacağım. İşte başlangıç ​​olarak üç fikir, bence en önemlisiyle başlıyoruz.

Geçiş sürecini yönetmek için yeni bir sistem kurun

En yüksek öncelik, devasa bir görev olan yapay zekâ ile başa çıkmak için ulusal ve uluslararası bir çerçeve oluşturmaktır.

Mevcut kurumlarımızın hiçbiri, bu kadar hızlı yayılan ve hayatımızın birçok alanına dokunan bir teknolojiyi yönetmek üzere tasarlanmamıştır. Bu nedenle yenilerini oluşturmamız gerekecek.

Bunun ne kadar büyük bir girişim olacağını abartmak zor. 11 Eylül saldırılarından sonra, ABD hükümeti, yalnızca tek bir işlevi, ulusal güvenliği iyileştirmek amacıyla II. Dünya Savaşı'ndan bu yana en büyük yeniden yapılanma sürecinden geçti.

Yapay zekâ çok daha fazlasını gerektirecek. Ulusal güvenliğin yanı sıra istihdam, eğitim, vergilendirme, enerji, seçimler, hava ve su, halk sağlığı, finans sistemi, kolluk kuvvetleri, ulaşım, kamu arazileri ve bilişim sistemlerini de etkileyecek.

Bu sektörler, mevcut bürokrasimizin yönetmek üzere tasarlanmadığı şekillerde örtüşüyor. Bir çalışma bakanlığı işgücü piyasasındaki aksaklıkları anlayabilir, ancak güvenlik riskini anlayamayabilir. Bir işletme düzenleyicisi piyasa yoğunlaşmasını anlayabilir, ancak yapay zekanın çocuklar ve gençler üzerindeki etkilerini anlayamayabilir. Kendi hallerine bırakıldıklarında, kurumlar sistemin yalnızca bir bölümünü göreceklerdir; oysa yapay zekanın sonuçları tüm sisteme yayılacaktır.

Ulusal düzeyde, ülkelerin hükümet kurumları arasında öncelikleri belirleyebilecek organlara ihtiyacı olacak. Amaç, her riskin hesaba katılmasını sağlamak olacaktır. Aksi takdirde, yapay zeka destekli bir saldırı başarılı olabilir çünkü kimse bunu durdurmanın kendi görevi olduğunu düşünmez.

Ancak kendi iç işlerini düzene koyan bir ülke bile sınırları aşan risklere maruz kalmaya devam edecektir. Bu nedenle paralel olarak uluslararası bir örgütün kurulması gerekecektir.

Oluşturduğumuz diğer kurumlardan tamamen farklı olacak, ancak mevcut bazı sistemlerin modelini izleyebilir. Nükleer silahlar için bir denetim rejimi, uluslararası havacılık için düzenlemeler ve ozon tabakasını koruyan anlaşmalar var. Yapay zeka için yeni bir küresel organizasyonun, bunların üçünün ve daha fazlasının unsurlarına ihtiyacı olacak.

Dünya kurumlarının bu yeni mimariyi tasarlama ve uygulama görevini yerine getirebilecek kapasitede olup olmadığını sorgulamak yerinde bir sorudur. Hükümetler, hareket ettiklerinde bile çok yavaş hareket ederler ve ülkeler içindeki ve arasındaki kutuplaşma, işlerin yapılmasını her zamankinden daha zor hale getirir. ABD ve Çin arasında bir işbirliği gerekecektir.

Yavaş hareket etme lüksümüz yok. Başlangıç ​​noktası, hükümetleri kriz moduna sokmadan önce doğru kurumları inşa etme sürecidir. Ulusal liderler, mevcut kurumların nerede başarısız olduğunu ve hangi yeni otoritelerin gerekebileceğini belirlemek için ekonomistler, teknoloji uzmanları, işgücü uzmanları, iş dünyası liderleri ve işçilerin kendilerini düzenli olarak bir araya getirmelidir. Ülkeler birbirlerinden öğrenmelidir.

Önde gelen yapay zeka geliştiricilerine ev sahipliği yapan ve tedarik zincirinin kritik kısımlarını kontrol eden ülkeler, rekabet baskısı iş birliğini zorlaştırmadan önce, ortak normlar oluşturmak için şimdiden bir araya gelmeye başlamalıdır.

Bahsettiğim çerçeveyi oluşturmak yıllar alacak, bu yüzden şimdi başlamamız gerekiyor.

Bazı işleri insanlara bırakın

Babam 2020 yılında Alzheimer hastalığından vefat etti. Hastalığının son evrelerinde, kendisini ifade etmekte zorlandığı zamanlarda bile onu anlayan ücretli bakıcılar tarafından gece gündüz bakıldı. Acıktığında bunu her zaman onlara söyleyemezdi, ama bakıcılar her zaman bilirdi.

Ailem ve ben, o muhteşem profesyonel ekibe her zaman minnettar olacağız. Babama gösterdikleri bakımda yeri doldurulamaz bir insani yön vardı. Hiçbir robot bunu yapamazdı veya yapmamalıydı.

Hangi işlerin ortadan kalkacağı ve hangilerinin kalacağı sorusu gündeme geldiğinde o takımı düşünüyorum. Yapay zekâ ve robotlar geliştikçe, bazı şeyleri sadece insanların yapması için ayıracağımıza inanıyorum. Bu alanı "İnsanlara Ayrılmış Alan" olarak adlandırmaya başladım ve bu, dikkate almamız gereken fikir türlerine bir örnek teşkil ediyor.

"İnsan Koruma Alanı" ifadesini seviyorum çünkü bana doğa koruma alanlarını hatırlatıyor; binalar ve yollar inşa edebileceğimiz ama kayıpların çok büyük olacağı için bunu yapmamayı tercih ettiğimiz yerler.

Ekonomik nedenlerle İnsan Kaynakları Rezervi olarak bir miktar kaynak ayırabiliriz. Örneğin, makinelerin belirli bir rolü üstlenmesine izin vermek, kolayca iş değiştiremeyen çok sayıda insanın işsiz kalmasına yol açacağı için bunu yapabiliriz. Kariyerinin tamamını inşaat sektöründe geçirmiş 55 yaşındaki birine yaşlı bakım tesisinde çalışması gerektiğini söyleyip, bunun onu tatmin edeceğini bekleyemezsiniz.

Bazen bir şeyi İnsan Kaynaklarına Özel hale getirme kararı başka faktörlerden de etkilenir. Örneğin sağlık alanında, bir robotun size iyileşmesi mümkün olmayan bir hastalığınız olduğu yönündeki korkunç haberi verdiğini hayal edin. Bunu yapmasının önünde teknik bir engel yok. Yine de yapmamalı.

İnsan Kaynaklarına Ayrılmış Alan zamanla gelişecektir; örneğin, bazı işleri şimdiden bir kenara bırakıp, bazı işleri koruma taahhüdüyle yapay zekayı yıllar veya on yıllar içinde yavaş yavaş devreye sokmayı düşünmeliyiz. Eğitim ve ruh sağlığı hizmetleri gibi bazı alanlarda ise, teknolojiyi kullanarak yapabileceklerini genişleten bir insan sorumlu olacak ve bu durum bir karışım şeklinde gerçekleşecektir.

Bu kurallar yerden yere de değişecektir. Bazı ülkeler yaşlı bakımının insanlar tarafından yapılmasında ısrar edebilir. Ancak işgücü azalan ve yaşlılara bakacak yeterli genç nüfusu olmayan Japonya gibi bir ülke, bakım robotlarını memnuniyetle karşılayabilir.

İnsan Rezervi fikri, cevaplarını bilmediğim bir dizi soruyu gündeme getiriyor. İnsanlar için neleri ayıracağımıza kim karar verecek? Hangi kriterleri kullanmalıyız? Şirketlerin hile yapmasını ve yine de robotları kullanmasını nasıl önleyeceğiz? Bir ülke robotların bir şey üretmesine izin verirken, başka bir ülke izin vermezse uluslararası ticarete ne olacak? Bunların, geçiş planının bir parçası olarak kamuoyu önünde ele alınması gerekecek.

Emek ve sermayeyi vergilendirme şeklimizi yeniden dengeleyelim.

İşçiler farklı işlere yönlendirildikçe, yeniden eğitim ve sosyal güvenlik ağından diğer desteklere ihtiyaç duyacaklar. Ancak daha az çalışacakları için daha az gelir vergisi ödeyecekler ve bu da hükümet gelirlerinin, bu hizmetlere olan talebin en yüksek olduğu dönemde düşmesi anlamına geliyor. Bütçelerin kısıtlı olduğu bir dönemde, fonların bir yerden sağlanması gerekecek.

Bence yapay zekâ token'larına ve robotlara vergi uygulamalıyız. Şu anda, bir işveren olarak birini işe alırsanız, kazançları üzerinden bordro vergisi ödüyorsunuz. Ancak bir robot satın alırsanız, genellikle bunu hemen işletme gideri olarak düşebilirsiniz. Vergi sistemi, insanları makinelerle değiştirmeye doğru yönlendiriyor.

Bir vergi, insan emeğinden uzaklaşma eğilimini biraz yavaşlatır ve yeniden eğitim için para toplar ve daha güçlü bir sosyal güvenlik ağı oluşturur. Ancak, tıp ve eğitim gibi yapay zekanın tamamen faydalı kullanım alanlarını yavaşlatmayacak şekilde hedefli olması gerekir.

Bu fikrin eleştirmenleri, ekonomik anlamda en verimli yöntem olmadığını belirtiyorlar, ancak bireyler ve toplum için işin daha geniş değerini göz önünde bulundurmuyorlar. Ve yaşayacağımız hızlandırılmış inovasyon sayesinde, insanların istihdamda kalmasının bedeli olarak biraz verimsizliğe katlanabiliriz.

Yıllar önce robot vergisi önerisinde bulunmuştum ve çoğu kişi bunun garip bir fikir olduğunu söylemişti. Ben hâlâ bunun büyük bir savunucusuyum. Yapay zekâ tehdidine karşı tam bir çözüm olmasa da, akıllıca bir yanıtın parçasıdır.

Ancak daha fazla yardım için nasıl para toplarsak toplayalım, bu paranın en çok ihtiyaç duyan insanlara ulaşması gerekiyor; bunlar arasında yapay zekâ ve robotlar nedeniyle işlerini kaybeden işçiler, çalışma saatleri veya ücretleri azalan kişiler ve kayıpların yoğunlaştığı topluluklar yer alıyor. Sistemler, ihtiyaç acil hale geldiğinde hazır olsun diye bu çalışmaya şimdi başlamamız gerekiyor.

Ne yapıyorum ben?

Yapay zekâ ve eşitlik konularını kamu gündeminde daha üst sıralara taşımak için sesimi ve zamanımı kullanacağım. Washington DC'yi her ziyaret ettiğimde ve dünyanın dört bir yanındaki liderlerle görüştüğümde bu konuyu yasa koyucularla gündeme getireceğim. Yapay zekâ modelleri geliştiren kişilerle yaptığım görüşmelerde de bu konu ön planda olacak. Daha önce bahsettiğim ulusal ve uluslararası çerçeveyi savunacağım. Gates Vakfı, Afrika da dahil olmak üzere faydalı kullanımı teşvik etmeye yardımcı olacak. Kurduğum Breakthrough Energy şirketi, şirketlerin ucuz ve temiz enerji geliştirmelerine ve iklim sorununu çözmelerine yardımcı olmak için yapay zekâyı kullanacak. Ayrıca düzenli olarak yapay zekâ hakkında yazılar yazacağım.

Liderlere mesajım şu:

İşsizlik oranları hızla yükselmeden, topluluklar zarar görmeden ve kamu güveni sarsılmadan önce harekete geçme şansınız var . Hükümetinizin sorunu birden fazla bürokratik bölgeye bölmek yerine bütüncül bir yaklaşımla ele almasını sağlayabilirsiniz. Yapay zekanın herkese fayda sağlamasını sağlayabilirsiniz. Ve bu ulusal ve küresel zorluğun üstesinden gelmek için diğer hükümetlerle birlikte çalışabilirsiniz.

Son olarak, bu tartışmayı şekillendiren insanların çevresini genişletmeye çalışacağım. Bu çevre, işçileri, işgücüne katılmak üzere olan üniversite öğrencilerini, toplum liderlerini, dini liderleri ve inanç temelli kuruluşları, ebeveynleri, eğitimcileri ve sesleri genellikle duyulmayan ancak geçişin insanların yaşamlarını nasıl etkileyeceği konusunda bilgi sahibi olan diğer kişileri içermelidir.

Yapay zekânın faydalarının, halihazırda zenginliğe, nüfuza ve erişime sahip olmayan insanlara ulaşmasını nasıl sağlarız?

Yerlerinden edilmiş olsalar bile, sosyal güvenlik ağını nasıl güçlendirebiliriz ve işçilerin ve toplulukların gelişmesine nasıl yardımcı olabiliriz?

Kamu kurumları nasıl uyum sağlamalı?

Peki tüm bunların içinde insanlığımızı nasıl koruyacağız?

Bu emsalsiz teknoloji, emsalsiz bir küresel yanıt gerektiriyor. Eğer doğru yaparsak, insanlık için getirisi olağanüstü olacak ve dünya daha adil bir yer haline gelecek.

Yapay zekâ hakkında düşünmeyi nadiren bırakıyorum; bunun nedeni tüm cevaplara sahip olmam değil, ortaya attığı soruların küçük bir teknoloji uzmanı grubuna bırakılamayacak kadar önemli olmasıdır. Akademinin, iş dünyasının, hükümetin ve sivil toplumun liderlerinin, geleceği şekillendirmede oynayacakları bir rol var.

* Bu yazı Google tarafından değişiklik yapılmadan otomatik çevrilmiştir.

* Yazının orijinali için tıklayınız

Uluslararası Finansal İstikrar Kurulu (FSB) başkanı sıfatıyla uluslararası finans bakanlarına ve merkez bankası başkanlarına gönderdiği iki sayfalık mektupta Bailey, "öncü" yapay zeka modellerinin "giderek daha gelişmiş özerklik ve problem çözme yeteneklerinin yanı sıra tehdit oluşturma yetenekleri de gösterdiğini" belirtti.

Ona göre bu modeller, "farklı yargı bölgelerine yayılabilen" siber saldırılar yoluyla "son derece birbirine bağlı" küresel finans sistemini istikrarsızlaştırma riski taşıyor.

Bailey, bu hafta ABD'nin Kuzey Carolina eyaletinde gerçekleşen G20 maliye bakanları ve merkez bankası başkanları toplantısı öncesinde onlara yazdığı mektupta şunları belirtti: "Son gelişmeler bana ayrıca birçok yargı bölgesinin, gelişmiş sınır yapay zeka modellerinin geliştirilmesi, piyasaya sürülmesi ve kullanıma sunulmasını yönetmek için gerekli protokollere sahip olmadığını ve bunun da finans sektörü ve ötesi için riskleri artırdığını gösterdi."

Mektubu, son birkaç haftadır önde gelen teknoloji uzmanları tarafından yapay zekâ konusunda dile getirilen uyarılara yenilerini ekliyor ve daha önce Londra finans çevrelerine yaptığı, artan yapay zekâ tehditleriyle mücadele için uluslararası iş birliği çağrılarını yansıtıyor : "Hiçbir ülke, günümüzde yaygın olan sistemlerin sınır ötesi doğasından kendini izole edemez."

Geçtiğimiz ay, başta OpenAI, Anthropic ve Google DeepMind olmak üzere öncü yapay zeka laboratuvarlarında çalışan 1.367 araştırmacı ve mühendisin imzaladığı bir mektup da, bu teknoloji üzerinde her gün çalışan mühendislerin endişelerine ışık tuttu.

Açıklamada şu ifadeler yer aldı: "Yetenek geliştirmenin , ortaya çıkan sistemleri anlama veya kontrol etme yeteneğimizin ötesine hızla geçmesi gerçek bir risktir " ve ardından ABD hükümetinden "otomatik yapay zeka geliştirmenin sınırlarını bilinçli bir şekilde belirlemek için gereken teknik ve yönetim araçlarını geliştirmeye yönelik uluslararası bir çabaya" destek vermesi istendi.

Bu ayın başlarında, OpenAI çalışanlarının, son teknoloji ürünü yapay zekâ ajanlarının eğitim ortamlarından kaçıp küresel çapta alarma yol açan benzeri görülmemiş bir siber saldırı başlatmalarından haftalar önce, bu ajanlar arasında tehlikeli davranış belirtileri gözlemledikleri de ortaya çıkmıştı .

"Sistem genelinde piyasa güvenini zedeleyebilir"

Bailey, bu temayı finans politikası dünyasına genişleterek şöyle devam etti:

“Finans sistemi için en acil endişe, ileri düzey yapay zekanın siber risk üzerindeki potansiyel etkisidir. İleri düzey yapay zeka, siber riskin hızını, ölçeğini ve ekonomisini önemli ölçüde değiştirebilir; bu da özellikle üçüncü taraf hizmet sağlayıcılarının yüksek oranda yoğunlaşması nedeniyle sistem genelinde piyasa güvenini zedeleyebilir.”

Bailey, dünyanın finansal sistemlerini korumakla görevli olanlara, "küresel ölçekte güvenli ve sorumlu model yayınlama ve dağıtımını desteklemek için uygun adımları önceliklendirmeleri" çağrısında bulundu.

Mektupta ayrıca Bailey'nin tahvil ve hisse senedi piyasalarında artan kaldıraç kullanımına ilişkin endişeleri de dile getirildi; Bailey, bunun, özellikle yatırımcıların yapay zekânın geleceğine dair iyimserliğiyle beslenen, yoğunlaşmış finansal piyasalardaki yüksek değerlemelerle birleşerek gelecekteki bir piyasa düzeltmesini şiddetlendirebileceğini söyledi.

Bailey, "Bu nedenle, büyük bir şokun veya şokların birleşmesinin aynı anda birden fazla güvenlik açığını tetikleyebileceğinden endişe duyuyorum," diye yazdı.

Bailey, Mart 2020'den beri İngiltere Merkez Bankası başkanlığı görevini yürütüyor ve daha önce İngiltere'nin iki ana finansal düzenleyici kurumu olan Finansal Davranış Otoritesi (FCA) ve İhtiyatlı Düzenleme Otoritesi'nin (PRA) başkanlığını yapmıştı. Geçen yıl FSB başkanlığına atandı.

Merkezi İsviçre'nin Basel kentinde bulunan FSB, finansal istikrarın sağlanması amacıyla etkili düzenlemeler ve politikalar geliştirmek için ulusal finansal otoritelerin ve uluslararası standart belirleme kuruluşlarının uluslararası düzeydeki çalışmalarını koordine etmektedir.

Araştırmaya göre, dört kişilik bir ailenin sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcamasını ifade eden açlık sınırı ağustosta 37 bin 388 TL oldu. Bu tutar temmuz ayında 36 bin 940 TL seviyesindeydi.

Böylece açlık sınırı bir ayda 448 TL arttı.

TÜRK-İŞ'in hesaplamasında yalnızca gıda giderleri değil, kira, ulaşım, eğitim, sağlık ve diğer temel ihtiyaçlar da dikkate alınıyor. Bu kapsamda dört kişilik bir ailenin tüm temel harcamalarını karşılayabilmesi için haneye girmesi gereken aylık toplam gelir tutarı olarak tanımlanan yoksulluk sınırı ağustosta 121 bin 786 TL olarak hesaplandı.

Yoksulluk sınırı temmuz ayında 120 bin 325 TL seviyesindeydi. Böylece bir aylık dönemde yoksulluk sınırında 1.461 TL'lik artış yaşandı.

Bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti 48 bin 305,38 TL olarak hesaplandı.

Mutfak enflasyonu ağustosta yüzde 1,21 arttı

TÜRK-İŞ verilerine göre Ankara'da yaşayan dört kişilik bir ailenin gıda için yapması gereken asgari harcama tutarı, Ağustos 2026'da bir önceki aya göre yüzde 1,21 arttı.

Gıda harcamalarındaki son 12 aylık değişim ise yüzde 37,90 olarak hesaplandı. Yıllık ortalama artış yüzde 40,33'e ulaşırken, yılın ilk sekiz ayındaki artış oranı yüzde 24,03 oldu.

Ağustos ayı araştırmasına göre dört kişilik bir ailenin yalnızca yeterli ve dengeli beslenebilmesi için ayda 37 bin 388,30 TL gerekiyor. Gıda dışındaki zorunlu ihtiyaçlar da hesaba katıldığında ihtiyaç duyulan aylık tutar 121 bin 786 TL'ye yükseliyor. Tek başına yaşayan bir çalışanın hesaplanan aylık yaşama maliyeti ise 48 bin 305,38 TL seviyesinde bulunuyor.

Gürlek, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, 22-30 Ağustos arasında çıkan 22 orman yangınına ilişkin soruşturmalarda 23 şüphelinin tespit edildiğini belirtti. Gürlek, bu şüphelilerden 3’ünün tutuklandığını, 9’u hakkında adli kontrol tedbiri uygulandığını, 1’inin gözaltı işlemlerinin sürdüğünü ve 2 şüpheli hakkında yakalama kararı bulunduğunu kaydetti.

Gürlek, 1 Haziran’dan bugüne kadar çıkan 97 orman yangınına ilişkin adli işlemlerde ise toplam 69 şüphelinin tespit edildiğini açıkladı. Şüphelilerden 15’inin tutuklandığını ve 30’u hakkında adli kontrol tedbiri uygulandığını bildiren Gürlek, 1 şüphelinin gözaltında olduğunu ve 2 şüpheli hakkında yakalama kararı bulunduğunu belirtti.

Cumhuriyet başsavcılıklarının kolluk birimleri ve orman muhafaza ekipleriyle koordinasyon içinde çalışmalarını sürdürdüğünü ifade eden Gürlek, şunları kaydetti:

“Cumhuriyet Başsavcılıklarımız, kolluk birimlerimizle ve orman muhafaza ekiplerimizle koordinasyon içerisinde yangınların çıkış nedenlerini ve sorumlularını en ince ayrıntısına kadar araştırmaya devam ediyor. Bir kez daha ifade ediyorum: Kasıtlı, ihmaliyle veya tedbirsizliğiyle Yeşil Vatanımıza zarar veren hiç kimse yaptığının karşılıksız kalacağını düşünmesin.”

Z kuşağının fiyat konusunda hassas ancak içecek özel, daha büyük veya işlevsel hissettiriyorsa daha fazla ödemeye razı olduğuna dikkati çeken Höver, soğuk içeceklerde, boyut, katmanlar ve görsel çekiciliğin daha yüksek fiyatı haklı çıkarmaya yardımcı olduğunu ifade etti.

IHL Group'ta analist olarak çalışan Jerry Sheldon, bu alışkanlıkları daha büyük bir kültürel değişimin parçası olarak görüyor.

"Soğuk içecekler bir tür kendini ifade etme biçimidir," diyen Sheldon, tıpkı kıyafet veya saç rengi gibi, kimliği işaret etmenin bir başka yolu olarak görüldüğünü kaydetti.

Vanderbilt Üniversitesi Pazarlama Profesörü Kelly Goldsmith, Starbucks'ı Louis Vuitton gibi markaların ürettiği uygun fiyatlı lüks bir el çantasına benzeterek, tüketicilerin "bardağın içindekine değil, bardağın üzerindeki tasarıma para ödediğini" söylüyor.

Ona göre bu imaj, Starbucks'ın yıllardır fiyat üstünlüğünü korumasına yardımcı oldu.

Sosyal medya da rol oynuyor.

Starbucks'ın Unicorn Frappuccino'su TikTok'ta büyük yankı uyandırdı ve Ağustos ayında sadece üç günlüğüne satışta kaldı.

Placer.ai adlı veri analizi firmasına göre, pembe, mavi ve mor girdaplarla bezeli, yoğun ve parlak renkli, üzerine krem ​​şanti ve çıtır bir malzeme eklenmiş bu içecek, kısa süreli ortaya çıkışında Starbucks'ın müşteri trafiğini %44 oranında artırdı.

Diğer zincirler de bu trendden faydalanmaya çalışıyor.

Dunkin' Donuts, protein takviyeli içecekler ve kişiselleştirilebilir soğuk seçeneklerle denemeler yapıyor ve son zamanlarda Kylie Jenner gibi ünlülerle iş birliği yaparak sınırlı süreli içeceklerin tanıtımını gerçekleştiriyor.

500.000'den fazla takipçisi olan TikTok yiyecek ve içecek içerik üreticisi Natalie Ludwig, Dunkin'in soğuk içeceklerini denedi.

Jenner ile yapılan kampanyanın, zincirin daha genç bir kitleye ulaşma çabalarının bir örneği olduğunu söyleyen yetkili, eğer bu tanıtım başarılı olursa "belki de bu genç kitle kalıcı olur" diye ekliyor.

McDonald's, Chick-fil-A ve Taco Bell gibi fast food zincirleri, aynı hedef kitleye yönelik olarak meyve bazlı "ferahlatıcı" içecekler, kahveye benzer seçenekler ve diğer kafeinsiz soğuk içecekler piyasaya sürdü.

BBC haberine göre, İngiltere'den elde edilen veriler, bu eğilimin yalnızca ABD ile sınırlı olmadığını gösteriyor.

Numerator bünyesindeki Worldpanel'de tüketici içgörüleri direktörü olan Isabella Reeve, 25 yaş altı alışveriş yapanların ev dışında sıcak içeceklerden daha çok soğuk içecek satın aldığını söylüyor.

Bu yaş grubundaki tüketicilerin içecek alımlarının %60'ından fazlası soğuk içecek iken, 55 yaş ve üzeri tüketicilerde bu oran sadece %30'dur.

Ona göre soğuk içecekler sadece yaz aylarına özgü bir alışkanlık değil. İnsanların %70'inden fazlası yıl boyunca, %80'inden fazlası ise yaz aylarında soğuk içecek satın alıyor.

Kanada'daki Guelph Üniversitesi'nde tüketici tercihlerini inceleyen pazarlama profesörü Tirtha Dhar, soğuk içeceklerin Starbucks'ın karlılığı için "en karlı nokta" haline geldiğini söylüyor.

Köpükler, aromalar ve proteinler aracılığıyla sunulan "sınırsız kişiselleştirme", zincir için "neredeyse tamamen kârlı" bir durum.

Soğuk içecekler, satışlarda yaşanan düşüşün ardından Starbucks'ın toparlanmasına da yardımcı oldu; bu kategori, ABD'deki içecek satışlarının %70'inden fazlasını oluşturuyor ve bu değişim, şirketin toparlanma stratejisinin merkezine yerleşti.

Sekiz kez Olimpiyat altın madalyası kazanan Bolt, 2009'da 100 metreyi 9.58 saniyede koşarak insanlar için dünya rekorunu kırdı.

Robot, Çinli akıllı telefon üreticisi Honor'un ürettiği de dahil olmak üzere diğer iki robotu geride bıraktı. Honor'un ürettiği robot, test sürüşünde mesafeyi 9,32 saniyede kat etmişti.