Kanser uzmanları, elde edilen bulguların, hastalığa yakalanma riskini azaltmak için insanların çok sıcak çay ve kahvelerini içilebilir hale gelene kadar soğumaya bırakmaları gerektiğini gösterdiğini söyledi.

Araştırmaya göre, içeceğin sıcaklığı ve tüketilen çok sıcak içecek sayısı, yemek borusu skuamöz hücreli karsinomu (SCC) riskini artırıyor. Bununla birlikte, sıcak içecekler yemek borusu kanserinin diğer bir türü olan adenokarsinom (AC) riskini artırmıyor.

Uluslararası Kanser Dergisi'nde Çarşamba günü yayınlanan araştırmaya göre, "Tüketim sıklığına göre ayarlama yapıldıktan sonra, 'çok sıcak' sıcaklıktaki içeceklerin tüketimi, 'ılık' sıcaklıktaki içeceklere kıyasla SCC riskini üç kat artırırken, AC riskiyle ilişkili bulunmadı . "

Araştırmacılar, "İçecek sıcaklığı kontrol edildikten sonra, günde altı veya daha fazla sıcak içecek tüketiminin, altıdan az sıcak içecek tüketimine kıyasla SCC riskinde %71'lik bir artışla ilişkili olduğunu, AC riskiyle ise çok az bir ilişki bulunduğunu" belirtti. Çalışma, Oxford Üniversitesi Halk Sağlığı Bölümü'nde kıdemli beslenme epidemiyoloğu olan Dr. Keren Papier tarafından yürütüldü.

Bulgular, İngiltere'deki yaklaşık 980.000 kişinin sıcak içecek tüketiminin analizine dayanıyor; bu, bugüne kadar ilgili çalışmalarda küresel olarak en büyük katılımcı sayısıdır. Katılımcılar, alışkanlıkları ve sağlık durumları hakkında uzun vadeli bir tablo sunmak için 14 yıl boyunca takip edilmiştir.

Katılımcılara sıcak içecekleri nasıl tüketmeyi tercih ettikleri soruldu. Olası cevaplar arasında "çok sıcak", "sıcak", "ılık" ve "sıcak içecek içmem" yer alıyordu. Sonuçlar, içeceklerin tam sıcaklıklarından ziyade, insanların tükettikleri içeceklerin ne kadar sıcak olduğuna dair tahminlerine dayanıyordu.

Bu çalışma, Batı Avrupa popülasyonu için Asya, Afrika, Güney Amerika ve Orta Doğu'da yapılan çalışmalarda daha önce görülen benzer bulguları yansıtan sonuçlar ortaya koymuştur; bu çalışmalarda, 70°C veya üzeri sıcaklıkta çay veya mate (Güney Amerika'da popüler olan kafeinli bir bitki içeceği) içmenin yemek borusu kanseri riskini artırdığı bulunmuştur.

Dünya Sağlık Örgütü'nün bir parçası olan Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı, 2016 yılında sıcak içeceklerin "insanlar için muhtemelen kanserojen" ve "yemek borusu kanserinin olası nedenlerinden biri" olduğunu belirtmişti . Bu içeceklerin, yemek borusunu (vücudun gıda borusu olarak da bilinir) kaplayan hücrelere ısı hasarı vererek hastalığın riskini artırdığı düşünülmektedir. Alkol ve sigara da bu kanser türü için diğer önemli risk faktörleridir.

Araştırma ekibi, sağlık yetkililerinin bu son bulguları kullanarak halkı daha soğuk içecekler tüketmeye ve çok sıcak içeceklerden uzak durmaya teşvik edebileceğini, böylece bu tür yemek borusu kanseri teşhisi konulan kişi sayısının azalmasına yardımcı olabileceğini belirtti.

İngiltere'deki Anglia Ruskin Üniversitesi'nden araştırmacıların yürüttüğü çalışmada, 30 yaş ve üzerindeki erkeklerden oluşan küçük bir odak grupla görüşmeler yapıldı. Katılımcıların çoğunun beyaz, evli ve eğitimli olduğu belirtildi.

Geçmişteki kilo verme deneyimleri sorulduğunda, katılımcıların çoğu diyet konusunda olumsuz görüş bildirdi. Katılımcılar, diyeti kısıtlayıcı ve hızlı sonuç vaat eden, ancak uzun vadede sürdürülebilir olmayan bir yöntem olarak değerlendirdi.

Bir katılımcı, “Bence diyetler çoğu zaman kısa süreli, ani bir program oluyor ve bunları sürdürmek çok zor” derken, bir diğeri “Bence diyet kelimesi çok olumsuz; çünkü ‘diyet’ dendiği anda herkes otomatik olarak kısıtlama, kısıtlama, kısıtlama diye düşünüyor” ifadelerini kullandı.

Katılımcılar ayrıca diyet kültürünü daha kadınlara ait bir alan olarak gördüklerini, bunun da görselliğe odaklanan imajlar ve söylemlerle pekiştirildiğini anlattı.

“İnternette yazılara baktığınızda ya da televizyonda zayıflama programlarına çıktığınızda hep kadınları görürdünüz; hep kadınların ince görünmesi gerektiği mesajı veriliyordu” diye konuştu katılımcılardan biri.

Buna karşılık çalışma, erkekler kadın partnerlerinden destek gördüğünde diyetle ilgili önyargılarının azaldığını ve kilo vermenin ilk aşamalarındaki engelleri aşmak için daha motive olduklarını da ortaya koydu.

Çalışmanın ortak yazarlarından, Cambridge’deki Anglia Ruskin Üniversitesi’nde Beslenme Fizyolojisi profesörü olan Justin Roberts, Euronews Sağlık'a şunları söyledi: “Çalışmaya katılan bazı erkeklerin geçmişte kilo vermelerinin tek nedeni, eşlerinin [diyet] programının nasıl yürütüldüğünü adeta denetlemesiydi.”

“Bazı erkekler ise bir mentordan söz etti; deneyimine ya da uzmanlığına güvendikleri, ya da programdan geçmiş ve onlara yolu gösterebilecek birinden.”

Obezite, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ-WHO) verilerine göre, 2022 yılında dünya genelinde 18 yaş ve üzerindeki yetişkinlerin yüzde 43’ünün fazla kilolu, yüzde 16’sının ise obez olmasıyla hâlâ en önemli küresel sağlık sorunlarından biri olmayı sürdürüyor.

Ulusal Sağlık Servisi’ne (NHS) göre 2024’te erkeklerin yüzde 70’i, kadınların ise yüzde 62’si fazla kiloluydu. Bu oranlar, fazla kilonun erkeklerde kadınlara kıyasla daha yaygın olduğuna işaret ediyor.

Çalışmanın yazarlarının da belirttiği gibi, araştırmada katılımcı seçiminden kaynaklanan bir yanlılık bulunuyor. Buna rağmen bulgular, kilo verme programlarının nasıl tasarlandığı ve bu programlar hakkında nasıl konuşulduğuna ilişkin daha geniş sorunlara dikkat çekiyor. Araştırmacılar, mevcut yaklaşımın başarısızlığın tekrarlandığı kısır döngülere yol açabileceğini belirtiyor.

Düzenli takipler ve kişiye özel başa çıkma stratejilerini içeren daha güçlü destek mekanizmalarının devreye sokulmasının, erkeklerin kilo verme konusunda başarı şansını artırabileceği görüşünde olduğunu belirten Roberts, “Bu noktaları erken aşamada hızla tespit edip insanların bu tür tuzaklara düşmesini önleyebilirsek, elde edilen faydaların kalıcı olma olasılığı çok daha yüksek” diyor.

500 hastanın katıldığı ileri aşama bir klinik çalışmada, günlük hap alanların ortalama hayatta kalma süresinin 13,2 ay olduğu, kemoterapi alanların ise 6,6 ay hayatta kaldığı tespit edildi.

FDA, ilacın "son derece zor ve tarihsel olarak tedavisi güç bir kanser türüyle karşı karşıya olan hastalar için kritik yeni bir seçenek" sağladığını belirtti.

BBC haberine göre, ilaç, pankreas tümörlerinin %90'ından fazlasında bulunan ve kanser gelişimini tetikleyen mutasyona uğramış KRAS genini hedef alıp devre dışı bırakarak kanserin yayılmasını önlemeye yardımcı oluyor.

Amerikan Kanser Derneği'ne göre, ABD'de her yıl yaklaşık 67 bin kişiye pankreas kanseri teşhisi konuluyor ve bu kanser türü, tüm büyük kanserler arasında en yüksek ölüm oranına sahip.

Pankreas kanseri genellikle geç teşhis edilir ve tedavisi oldukça zor.

2025 yılında FDA, ilaca, hızlandırılmış incelemeyi gerektiren ciddi rahatsızlıkların tedavisine verilen "Çığır Açan Tedavi" statüsünü verdi.

Tüm Eczacı İşverenler Sendikası Genel Başkanı Ecz. Nurten Saydan, konuyla ilgili şu açıklamalarda bulundu:

“Antibiyotik, bakterileri öldüren veya çoğalmalarını durduran, enfeksiyon hastalıklarını tedavi etmek için kullanılan bir grup ilaçtır. Hastalığın başkalarına yayılmasını önler ve vücuttaki zararlı bakterileri temizleyerek iyileşme sürecini hızlandırır. Özetleyecek olursak vücudumuzda bakteri temizliği yapar.

Unutmayalım vücutta zararlı bakterileri yok ederek enfeksiyonu tedavi eder, aynı zamanda yararlı bakterileri de öldürür, sindirim sistemini bozar ve yerli yersiz kullanılırsa “antibiyotik direnci “gelişebilir. Antibiyotikler; ateş düşürücü, ağrı kesici değildir. Antibiyotikler; soğuk algınlığı, grip gibi virüslerin neden olduğu hastalıkların tedavisinde etkili değildir. Antibiyotikler, yalnızca bakterilerin neden olduğu hastalıkların tedavisinde kullanılır.

Hekim önerisi ve eczacı danışmanlığı olmadan kullanılan antibiyotikler, sonu ölümlere varabilecek ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. (Örneğin, penisilin alerjisi ) Antibiyotikler yalnızca bakterilerin neden olduğu enfeksiyonlar için etkilidir, virüslerin neden olduğu enfeksiyonları tedavi edemez. Virüsler için “anti viral” ilaçlar kullanılmalıdır. Birine iyi gelen antibiyotik, bir başkasına zarar verebilir. Kişinin daha önceki bir hastalıkta kullandığı antibiyotik, tekrar benzer hastalığa yakalansa bile etkili olamayabilir.

Genel uyarılar

HASTALIĞI İYİLEŞTİREN İLACIN ADI DEĞİL, ETKEN MADDESİDİR

Eşdeğer ilaç demek farklı ilaç firmalarının aynı etken maddeyi kullanarak aynı etkiyi sağlayan ürünler oluşturmasıdır. Dolayısıyla şu bilinmeli ki; Hastalığı iyileştiren veya durduran asıl kimyasal bileşen “ilaç etken maddesidir”

Ülkemizdeki eşdeğer ilaçlar “biyo eşdeğer” ilaçlardır. Biyoeşdeğer ilaçlar, orijinal bir ilacın patent süresi bittikten sonra üretilen, aynı etkin maddeyi, aynı miktar ve formda içeren, vücuda aynı hızda ve miktarda karışarak aynı etkiyi gösteren güvenilir eşdeğer ilaçlardır.

· Aynı Etken Madde: Orijinal (referans) ilaçla birebir aynı miktarda aktif bileşen içerir.

· Aynı Etki ve Güvenlik: Vücutta kana karışma hızı ve miktarı (biyoyararlanımı) orijinal ürünle aynı sınırlardadır.

· Farklılıklar: İlacın rengi, şekli veya içindeki yardımcı maddeler (bağlayıcılar, boyalar) farklı olabilir.

· Maliyet Avantajı: Araştırma ve geliştirme maliyetleri düşük olduğu için kullanıcılara daha uygun fiyatlı bir tedavi imkânı sunar ve ülkelerin yerli ilaç sanayilerinin gelişmesine yardımcı olacaktır.

19 senedir Sağlık Bakanlığımızın onayı ile ilaç raporları halk tabiri ile ETKEN, eczacılık tabiri ile ETKİN ilaç maddesi ile hazırlanıyor. Etkin ilaç maddesi ile hazırlanan raporlar hem bilimsel olmasını hem de ticari satışta eşitlik sağlıyor ve “ilaç raporlarında” ilaç reklamı yapılmasına engel oluyor.

TEİS olarak gelişmiş ülkelerde rahatlıkla ve uzun süredir kullanılmakta olan “etkin madde ile reçete yazımı” için belli bir gruptan, örneğin antibiyotiklerden başlanması önerimizdir. Böylece adı söylenerek istenen bazı antibiyotiklerin de sıklıkla kullanılması engellenmiş olacaktır.”

SMA gibi moleküler hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçların Türkiye’de üretilmesi için çalışma yürüttüklerini söyleyen Memişoğlu, “Özellikle kanser, SMA gibi moleküler hastalıklar, immünoterapi gibi ilaçları kendimiz üretir hale getiriyoruz şimdi. Bunun klinik çalışmalarına da başlayacağız çok kısa zamanda” dedi.

Memişoğlu, Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) bünyesinde yurt dışından getirilen ilaçların değerlendirildiğini belirterek, “Türkiye'nin hangi ilaçlara ihtiyacı var, yurt dışından getirdiğimiz, ithal ettiğimiz? Bu ilaçların hangilerini Türkiye'de üretmemiz gerekiyor? Bunların planlamasını yaptık. İlaç firmalarıyla görüştük. Bunları biz kendimiz üreteceğiz, dedik” ifadelerini kullandı.

Veriler, erkek çocukların kızlara göre yaklaşık iki kat daha fazla ADHS tanısı aldığını ortaya koyuyor. Geçen yıl 136 bin 500 erkek ve 65 bin kız çocuğuna ilk kez teşhis kondu. Ancak kız çocuklarındaki artış dikkat çekti: Buna göre yeni tanılar bir yılda yüzde 21 yükselerek, 2020'ye kıyasla artış oranı yüzde 46'ya ulaştı.

Artış tüm yaş gruplarında görülse de en belirgin sıçrama 10-14 yaş arası okul çağındaki çocuklarda yaşandı. Bu grupta yeni tanılar bir yılda yüzde 22 arttı. DW haberine göre, 2024'te her bin çocuktan 18'i ilk kez ADHS tanısı aldı. Bir önceki yıl bu oran yüzde 15'ti. En sık tanı konulan grup ise 5-9 yaş arası ilkokul çocukları oldu. Bu yaş grubunda 2024'te her bin çocuktan 24'üne ADHS teşhisi kondu.

DAK verilerine göre 3-17 yaş aralığındaki tüm çocuk ve gençlerin yüzde 5,2'si 2024 yılında ADHS nedeniyle tıbbi tedavi gördü. Bu yaklaşık 617 bin genç anlamına geliyor. Tedavi görenlerin üçte biri ilk kez başvuru yaparken, yarısına ilaç reçete edildi.

Uzmanlar, ADHS vakalarındaki yükselişin yalnızca biyolojik nedenlerle açıklanamayacağını belirtiyor. Dijitalleşme, yoğun sosyal medya kullanımı ve çocukların maruz kaldığı artan baskı, eğilimi güçlendiren faktörler arasında gösteriliyor.

Berlin'de bulunan Charité Hastanesinde görevli Prof. Christoph Correll, ADHS'nin güçlü bir genetik temeli olduğunu ancak yoğun stres, artan baskı ve sosyal medyanın olumsuz etkilerinin hastalığın ortaya çıkmasını kolaylaştırdığını ifade ediyor.

Correll, pandemi döneminde kesintiye uğrayan öğrenme süreçlerinin de bugünkü tabloya katkı sunduğunu belirterek, "Genetik yatkınlık varsa, sosyal medya ve stres gibi dış etkenler hastalığın daha erken görünür olmasına yol açabiliyor" değerlendirmesinde bulundu.

DAK Yönetim Kurulu Başkanı Andreas Storm, gençlerin erken dönemde desteklenmesi gerektiğini vurgulayarak sağlık sistemi içinde daha güçlü bir koordinasyon çağrısı yaptı. Storm, okulların tüm çocuklara ulaşabilen bir alan olarak büyük potansiyel taşıdığını vurguladı.

Çocuk ve Genç Doktorları Birliği Başkanı Michael Hubmann ise özellikle kız çocuklarındaki hızlı artışın, bu gruptaki vakaların uzun yıllardır farkına varılmadığının bir göstergesi olarak değerlendirilebileceğini ifade etti.

12 binden fazla kişi yaklaşık 30 yıl takip edildi

Araştırma, New York Üniversitesi (NYU) Langone Health araştırmacıları tarafından yürütüldü. Bilim insanları, 1986 yılında başlatılan ve ABD'de on binlerce kişiyi onlarca yıl boyunca izleyen Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC) çalışmasının verilerini analiz etti.

Yeni analizde, çalışmanın başlangıcında demans tanısı almamış, yaş ortalaması 56 olan 12 bin 409 kişi incelendi. Katılımcılar yaklaşık 26 yıl boyunca takip edildi.

Araştırmacılar özellikle üç değiştirilebilir risk faktörüne odaklandı: Yüksek tansiyon, tip 2 diyabet ve sigara kullanımı.

Takip süresi boyunca 3 bin 8 kişiye demans tanısı konuldu, 5 bin 238 kişi ise demans gelişmeden hayatını kaybetti.

Üç risk faktörü: Demanssız 30 yıl yaşadılar

Euronews'un aktardığı araştırma, orta yaşta bu üç risk faktöründen hiçbirine sahip olmayan kişilerin çok daha uzun süre demanssız yaşayabildiğini gösterdi.

Çalışmaya göre, hiç risk faktörü olmayanlar ortalama 30,1 yıl demans geliştirmeden yaşadı. Bir risk faktörü bulunanlar ortalama 26,3 yıl demanssız yaşarken, iki risk faktörü olanlarda bu süre 21 yıl oldu. Üç risk faktörünün tamamına sahip kişilerde ise demanssız yaşam süresi 17 yılın biraz üzerinde kaldı.

Başka bir ifadeyle, orta yaşta tansiyonu normal olan, diyabeti olmayan ve sigara içmeyen kişiler, üç risk faktörünün tamamına sahip olanlara kıyasla yaklaşık 13 yıl daha uzun süre demanssız yaşayabildi.

Araştırmacılar, özellikle 45 yaşından itibaren sigaranın bırakılması ve damar sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirtiyor.

Kadınlarda süre daha uzun

Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de kadınların, sahip oldukları risk faktörü sayısından bağımsız olarak erkeklere kıyasla daha uzun süre demans geliştirmeden yaşayabilmesi.

Analiz ayrıca beyaz katılımcıların ortalama demanssız yaşam süresinin siyah katılımcılardan daha uzun olduğunu gösterdi. Araştırmacılar bu farklılığın nedenlerini ayrıntılı olarak incelemedi.

Dünya genelinde demansla yaşayan kişi sayısının 2050'ye kadar yaklaşık üç kat artarak 153 milyona ulaşacağı öngörülüyor.

Buna karşın uzmanlar, demans vakalarının önemli bir bölümünün önlenebilir veya geciktirilebilir olduğunu düşünüyor.

NYU Langone araştırmacıları da yüksek tansiyon, tip 2 diyabet ve sigara kullanımı gibi risk faktörlerinin genellikle orta yaşta ortaya çıktığını, ancak beyin dokusunda uzun yıllar süren nörodejeneratif değişiklikleri tetikleyebildiğini belirterek, erken tanı ve tedavinin büyük önem taşıdığını vurguluyor.

Sonuçlar, bebeklik döneminde şeker alımı kısıtlananların bunama riskinin %23 daha düşük olduğunu öne sürüyor.

Çalışma kesin bir kanıt sunamasa da uzmanlar sağlıklı beslenmenin her halükarda beyin için iyi olduğunu söylüyor.

Yaşamın ilk bin gününün gelecekteki sağlığımız için son derece önemli olduğunu gösteren çalışmalar daha önce de yapılmıştı.

Bunlardan bazıları İngiltere'de İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra gıda karnesi uygulamasının sona ermesini "doğal bir deney" olarak ele alıyor.

Eylül 1953'te şeker karnesi uygulaması sona erdiğinde, ortalama şeker tüketiminin günde yaklaşık 41 gramdan (10 küp şeker) neredeyse hemen 80 grama (20 küp şeker) çıkacağı tahmin ediliyordu.

Daha önce yapılan araştırmalar bunu yaşamın ilerleyen yıllarında tip 2 diyabet ve yüksek tansiyonda artışla ilişkilendirmişti.

Son çalışma, İngiltere BioBank projesine katılan yaklaşık 65 bin kişiyi inceledi.

Biobank, Birleşik Krallık'ta gönüllüler tarafından sağlanan ve demans, bazı kanser türleri ile Parkinson hastalığının teşhis ve tedavisindeki gelişmelere katkı sağlamak amacıyla kullanılan büyük bir sağlık veritabanı.

Çin'in Guangzhou kentindeki Hong Kong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi tarafından yapılan analiz, şeker tüketiminin kısıtlandığı dönem öncesi ve sonrasında büyüyen çocukları inceledi.

İki yaşına kadar şeker kısıtlaması döneminde yaşayanlarda bunama oranının %23 oranında düştüğünü ve hastalığın iki buçuk yıl sonra teşhis edildiğini öne sürüyor.

Araştırmacı Jiazhen Zheng, "Bulgularımız, yaşamın en erken dönemlerinde şeker tüketimini sınırlamanın beyin sağlığı için kalıcı faydalar sağlayabileceğini gösteriyor" dedi.

Çalışmanın sonuçları Neurology dergisinde yayınlandı.

Ancak Zheng, şekerin bu etkiye sahip olup olmadığını anlamak için "daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu" söyledi.

Tıbbi araştırmaları toplayan ve özetleyen bağımsız ağ Cochrane'de lider Rachel Richardson, "Önemli bir şey bulma arifesinde olabilirler" dedi.

Ancak, çalışmanın erken dönemde şeker tüketimi ile bunama arasında kesin bir bağlantı kurmadığını söyledi.

En büyük sorunlardan biri, çalışmaya katılan kişilerin her birinin gerçekte ne kadar şeker tükettiğini bilmenin imkansız olması. Çalışma sadece şeker kısıtlamalarına göre doğdukları dönemi esas alıyor.

Richardson, "Bu bulgular 1940'larda ve 1950'lerde doğan insanlarla ilgili dolayısıyla günümüzdeki küçük çocuklar için geçerliliği sınırlı. Örneğin, çocuklar daha erken sütten kesiliyorlardı. Bu durum, bebeklerin ve çocukların erken dönem beslenmesi üzerinde büyük bir etkiye sahip olmuş olmalı" dedi.

Aston Üniversitesi Klinik Eczacılık Profesörü Ian Maidment, "Bu ilginç bir fikir ve bu konudaki tartışmalara ışık tutuyor ancak bana kalırsa daha fazla kanıta ihtiyacımız var" dedi.

BBC haberine göre, Maidment, "80 yıl önce gerçekleşmiş bir olayı" günümüzdeki sağlık durumuyla ilişkilendirip buna dayalı çıkarımlar yapmanın, etkili olabilecek "pek çok" başka faktörün de bulunduğu anlamına geldiğini belirtti.

Alzheimer's Research UK'den Dr. Sara Rodrigues ise, "Bunun gözlemsel bir çalışma olduğunu unutmamak gerekir. Bu tür çalışmalar beslenme düzeni ile demans riski arasındaki bağlantıları ortaya koyabilir ancak daha az şeker tüketmenin demansı doğrudan önlediğini kanıtlayamaz" dedi.

"Sağlıklı ve dengeli beslenmek, beyin sağlığınızı desteklemenin en iyi yollarından biri ve olumlu değişiklikler yapmak için asla geç değil" diye ekledi.

Aşırı kilolu veya obez yaşlı kadınlar üzerinde yapılan bir pilot çalışmada, yemeklerini belirli bir süre içinde yiyenlerin, öğünlerini daha uzun bir zamana yayarak yiyenlere kıyasla zihinsel becerilerinde iyileşme belirtileri olduğu tespit edildi.

Araştırmadaki sayısal veriler göz önüne alındığında bulgu henüz ön çalışma niteliğinde, ancak daha büyük çalışmalarda doğrulanırsa, bu çalışma insanların nispeten dar bir zaman dilimi içinde yemek yiyerek ve gece geç saatlere kadar yemek yemeyerek bilişsel yeteneklerini koruyabileceklerini öne sürüyor .

Rutgers Üniversitesi'nde beslenme bilimcisi olan Prof. Sue Shapses, tek başına kilo vermenin yaşlılıkta bilişsel gerilemeyi yavaşlatmaya yardımcı olabileceğini, ancak sekiz ila dokuz saatlik bir zaman dilimi dışında yemek yemeyen ve uyumadan dört saat önce yemeyi bırakan kişiler için "ek faydalar" olabileceğini söyledi.

Demans, dünya genelinde yedinci sırada yer alarak her yıl küresel olarak yaklaşık 2 milyon ölüme yol açmaktadır. Yaş ve genetik gibi bazı risk faktörleri kaçınılmazdır, ancak uzmanlar vakaların neredeyse yarısının yaşam tarzında yapılacak değişikliklerle önlenebileceğine veya geciktirilebileceğine inanmaktadır. Orta yaşta obezite, ileriki yaşlarda demans riskini %30 oranında artırabilir.

Shapses, aşırı kilolu veya obez olan 50 ila 79 yaş arası 47 kadının katıldığı küçük bir klinik çalışma yürüttü. Bu kadınların altı ay boyunca günlük diyetlerinden 500 kalori kesmeleri teşvik edildi. Gruptaki 26 kişiye sadece dokuz saatlik bir zaman dilimi içinde yemek yemeleri tavsiye edildi. Bu genellikle sabah 10 ile akşam 6 arasında yemek yemek anlamına gelirken, gönüllülerin geri kalanı öğünlerini yaklaşık 12 saate yaydı.

Deneyin sonunda, her iki grupta da ortalama 7 kg (15 lbs) civarında benzer bir kilo kaybı gözlemlendi. Ancak bilişsel testler, yemek yeme alışkanlıklarını dar bir zaman dilimiyle sınırlayanların, mekansal planlama ve problem çözme testlerinde diğerlerinden daha iyi performans gösterdiğini ortaya koydu. Ayrıca, hafıza ve öğrenme testlerinde daha az hata yaptıkları yönünde ipuçları da vardı, ancak bazı çoklu görev ve tepki süresi testlerinde her iki grup da aynı performansı gösterdi.

Shapses, etkileri "ılımlı" olarak nitelendirdi ancak zaman kısıtlamalı beslenmenin insanların günlük işler için bilgileri hatırlama yeteneğini geliştirebileceğini ve hafıza, dikkat ve problem çözmeyle ilgili hataları azaltabileceğini öne sürdü. Ayrıntılar , Maryland'de düzenlenen Amerikan Beslenme Derneği'nin yıllık toplantısı Nutrition 2026'da sunuldu .

Araştırmacılar şimdi, ne yediğimizin yanı sıra ne zaman yediğimizi de dikkate almanın neden önemli olabileceğini araştırmayı planlıyorlar. Faydalar, sirkadiyen ritimler, metabolizma ve iltihaplanmanın karmaşık etkileşiminden kaynaklanıyor olabilir .

Birçok ülkede, İngiltere ve ABD de dahil olmak üzere, 14 saatlik bir süre boyunca yemek yemek yaygındır ve gece boyunca sadece 10 saat boyunca yemek yenmez. Ancak araştırmalar, gece boyunca aç kalmanın sağlık açısından belirgin faydaları olduğunu göstermektedir. Ocak ayında yayınlanan bir inceleme, akşam 7'den önce yemek yemeyi bırakmanın vücut ağırlığı, BMI, bel çevresi, kan basıncı ve metabolik sağlık göstergelerinde önemli iyileşmelerle ilişkili olduğunu ortaya koymuştur.

Çalışmaya dahil olmayan King's College London'da beslenme bilimleri bölüm başkanı Prof. Wendy Hall, yemek saatlerini dar bir zaman dilimine sıkıştırmanın beyin için faydaları olabileceğini söyledi.

"Zaman kısıtlamalı beslenme, sadece kilo yönetimine yardımcı olmakla kalmayıp, akşam geç saatlerde büyük öğünlerden kaçınmanın kan şekeri kontrolünü, damar fonksiyonunu ve iltihabı iyileştirebileceği için, orta yaşlı ve yaşlı aşırı kilolu yetişkinlerde bilişsel sağlığı desteklemek için makul bir yaklaşımdır," dedi.

Hall, bulguların ön bulgular olduğunu ve herhangi bir iyileşmenin klinik açıdan anlamlı olup olmadığını belirlemek için hakemli çalışmanın tamamının görülmesinin önemli olduğunu vurguladı.

Hastalığın 2000 yılında ABD'de ortadan kalktığı ilan edilmişti, ancak son 18 ayda kaydedilen vaka sayısı, önceki 25 yılda kaydedilen vaka sayısının toplamından daha fazla.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri her hafta düzinelerce yeni vaka bildiriyor ve geçen yıldan beri süregelen salgınlara yeni büyük salgınlar ekleniyor.

Amerikan Pediatri Akademisi Başkanı Dr. Andrew Racine, "Bu esasen bir halk sağlığı başarısızlığı ve önlenebilir bir durum" dedi. Kızamık vakaları aşılanmamış çocuklarda görüldü.

ABD'de kızamık salgınlarıyla mücadele yaygın ve sürekli bir sorun haline geldi. 2025'te başlayan çok sayıda salgın 2026'ya kadar devam etti ve yeni vakalar ülkenin çoğu bölgesini etkileyen diğer büyük salgınlara yol açtı.

Güney Carolina, 2026 yılında diğer tüm eyaletlerden daha fazla kızamık vakası bildirdi. Ekim ayında Spartanburg County'de hızla yayılan salgın, bu yıl Nisan ayında sona ermeden önce, yaklaşık 1000 vakayla ABD'de son on yılların en büyük salgını haline geldi.

Güney Carolina'nın ve ABD'nin diğer bölgelerinde, düşük aşılama oranları, kızamığın yayılmasını önlemek için yapılan çalışmalardan daha hızlı bir şekilde yayılmasına neden oldu.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'ne göre, geçen yıl yaklaşık 2.300 kızamık vakası bildirildi; bu, kızamığın ABD'de ortadan kaldırıldığı ilan edildiğinden beri yıllık ortalamanın yaklaşık 12 katı ve son otuz yıldan fazla süredir en kötü yıl oldu.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nin (CDC) Cuma günü yayınladığı verilere göre, 2026 yılındaki toplam kızamık vakası sayısı geçen yılın toplamını şimdiden aştı. Yılın bitimine beş aydan fazla süre kala en az 2.318 vaka bildirildi.

CDC verilerine göre, vakaların büyük çoğunluğu (%90'dan fazlası) aşılanmamış veya aşı durumu bilinmeyen kişiler arasında görülüyor.

Uzmanlar, kızamık salgını potansiyelinin, aşılama oranlarının son derece bulaşıcı olan bu hastalık için önemli bir bağışıklık eşiği olan %95'in altında kaldığı her yerde mevcut olduğunu söylüyor.

Analiz, özellikle televizyon, cep telefonları ve tabletler olmak üzere dijital medya kullanımının iki yaş altı çocuklarda çok yaygın olduğuna ve çocuk gelişimine potansiyel zararlarla ilişkili olabileceğine dair güçlü kanıtlar ortaya koydu.

Ekran başında geçirilen süre, çocukların bakım verenleriyle bağ kurma ya da diğer çocuklarla oyun oynama fırsatlarını azaltıyor, dil gelişimini sınırlıyor ve aşırı uyarılmayı artırıyor.

Leeds Üniversitesi'nde kıdemli öğretim görevlisi olan Rafe Clayton, “İki yaş altındaki çocuklar arasında ekran kullanımının küresel bir sorun haline geldiğini ve 2026 itibarıyla bunun hâlâ yeterince ele alınmadığını gördük,” dedi.

Yaşamın ilk iki yılı, bir çocuğun fiziksel ve ruhsal sağlığının temellerinin atılması açısından kritik olduğu için ekran süresinin “bütün bir kuşak ve onların gelecekteki yaşam kalitesi açısından sonuçları olduğunu” da sözlerine ekledi.

Bu bulgular ışığında, Leeds Üniversitesi, Leeds Trinity Üniversitesi, Aston Üniversitesi ve Loughborough Üniversitesi'nden araştırmacılar, iki yaş altındaki çocuklara bilinçli ve düzenli hiçbir ekran süresi tanınmamasını tavsiye ediyor. Euronews haberine göre, iki yaş altı çocuklar için birlikte ekran izlemeyi öneren ya da ekran teknolojisinin “her yaşa uygun” olduğunu ima eden tüm rehberlerin yeniden değerlendirilmesi çağrısında bulunuyorlar.

Loughborough Üniversitesi'nde bağımlılık davranışları konusunda uzman olan Richard James, “Bulguların, ebeveynler, uygulayıcılar ve politika yapıcıları, sürdürülebilir teknoloji kullanımı konusunda bilgilendirmesini ve küçük çocuklara yönelik ilgili rehberlerin geliştirilmesine katkı sağlamasını umuyoruz,” dedi.

Ayrıca, rehberlik eksikliği nedeniyle ebeveynlerin “farkında olmadan çocuklara ve bebeklere ekranlı cihazlarla sağlıksız alışkanlıklar ve ilişkiler geliştirmeyi öğrettiklerini” söyledi.

Çocuklar arasında ekran kullanımı artıyor

Araştırmacılar, çocuklar iki yaşına geldiğinde günlük ekran kullanımının neredeyse evrensel hale geldiğini ve önerilen sınırları aştığını belirtiyor.

Erken yaşta ekranla karşılaşmanın başlıca itici güçlerinden birinin, ebeveynlerin iş yükü olduğunu; bunun da bakım verenleri, çocukları oyalamak için ekranları bir tür “bebek bakıcısı” olarak kullanmaya yönelttiğini kaydettiler.

İncelemeye destek veren 1001 Critical Days Foundation'ın kurucusu Andrea Leadsom, “Aileler bu zorlukla, ihtiyaç duydukları bilgi ve destek olmadan baş etmeye çalışıyor. Sorumluluk yalnızca onların omuzlarına yüklenemez,” dedi.

Ayrıca teknoloji şirketlerinin kendi rollerini kabul etmesi gerektiğini, kanıtlar aksini gösterirken ebeveynlere bebekler için uygun olduğu etiketlenen ya da bu şekilde tanıtılan içeriklerin sunulmaması gerektiğini de sözlerine ekledi.

Güney Galler Üniversitesi'nden araştırmacıların yürüttüğü çalışma, akut psikolojik stresin serbest radikal üretimini hızla artırdığını ve bunun da kan pıhtılarının oluşum biçimini değiştirerek kanı pıhtılaşmaya daha yatkın hale getirdiğini gösterdi.

Bilim insanları uzun zamandır kronik stresin kalp ve damar hastalıkları riskini artırdığını biliyor. Büyük nüfus çalışmalarında duygusal stres, kardiyovasküler hastalıklar için önemli risk faktörlerinden biri olarak gösteriliyor.

Ancak psikolojik bir duygunun vücutta hangi biyolojik mekanizmalarla kalp-damar hastalığı riskini artırdığı bugüne kadar tam olarak açıklanamamıştı.

Araştırmacılar, stres sırasında kanın pıhtılaşma sisteminde meydana gelen değişikliklerin temelinde "oksidatif stres" adı verilen sürecin yer aldığını öne sürdü. Euronews'un aktardığı habere göre, oksidatif stres, hücrelerde serbest radikal olarak bilinen yüksek derecede reaktif moleküllerin hızla artmasıyla ortaya çıkıyor.

Katılımcılar stres testine sokuldu

Bu hipotezi test etmek için araştırmacılar 18 ile 30 yaşları arasında sağlıklı sekiz erkek üzerinde randomize kontrollü çapraz tasarımlı bir deney gerçekleştirdi.

Her katılımcı laboratuvara birer hafta arayla iki kez geldi. İlk ziyarette yalnızca dinlenmeleri istendi. İkinci ziyarette ise psikoloji araştırmalarında akut stres oluşturmak için "altın standart" kabul edilen Trier Sosyal Stres Testi uygulandı.

Katılımcılara önce beş dakika içinde hazırlanmaları istenen kısa bir konuşma görevi verildi. Ardından notları ellerinden alınarak ifadeleri değişmeyen jüri üyeleri ve bir kameranın önünde konuşmaları istendi.

Konuşmanın hemen ardından ise 2003 sayısından 17'şer geriye doğru saymaları istendi. Hata yaptıklarında en baştan başlamaları gerekiyordu.

Araştırmacılar hem dinlenme seansından hem de stres testinden hemen önce ve sonra kan örnekleri aldı.

Serbest radikaller elektron paramanyetik rezonans spektroskopisi adı verilen yüksek hassasiyetli bir yöntemle ölçüldü. Aynı zamanda oluşan kan pıhtılarının mikroskobik yapısı da ayrıntılı olarak incelendi.

Dakikalar içinde biyolojik değişim başladı

Dinlenme sırasında katılımcıların kan kimyasında anlamlı bir değişiklik görülmedi.

Buna karşılık stres testinden sonra iki önemli değişiklik aynı anda meydana geldi.

İlk olarak oksidatif stresin göstergesi olan askorbat serbest radikali belirgin şekilde arttı. Bu bulgu, psikolojik stresin dakikalar içinde vücutta serbest radikal üretimini hızlandırdığını gösterdi.

İkinci olarak ise oluşan kan pıhtılarının yapısı tamamen değişti. Pıhtılar daha büyük, daha yoğun ve fibrin adı verilen yapısal protein lifleri açısından daha sıkı hale geldi.

Araştırmacılar ayrıca pıhtılaşma sisteminin "intrinsik yolak" olarak bilinen bölümünün de stres sırasında aktive olduğuna dair kanıtlar elde etti.

Araştırmacılara göre kısa süreli psikolojik stres bile pıhtı oluşumunu kolaylaştırabilecek biyolojik değişiklikleri çok hızlı biçimde tetikleyebiliyor.

Bulgular kalp krizi anlamına gelmiyor

Araştırmacılar, elde edilen sonuçların stresli bir sunum ya da yoğun bir iş gününün doğrudan kalp krizi veya inmeye yol açacağı anlamına gelmediğinin altını çiziyor.

Kalp ve damar hastalıklarının çok daha karmaşık süreçler sonucunda geliştiğini vurgulayan ekip, çalışmanın yalnızca stresin vücudu nasıl etkilediğine dair yeni ipuçları sunduğunu belirtiyor.

Üstelik araştırma yalnızca sekiz sağlıklı genç erkek üzerinde gerçekleştirildiğinden, sonuçların kadınlara, yaşlı bireylere veya kalp-damar hastalığı bulunan kişilere genellenebilmesi için daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç olduğu ifade ediliyor.

Araştırmacılara göre elde edilen bulgular gelecekte kalp-damar hastalıklarının önlenmesine yönelik yeni stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.

Buna göre yalnızca stresin psikolojik yönünü azaltmaya odaklanmak yerine, stres sırasında aktive olan biyokimyasal yolların hedef alınması da kalp ve damar sistemini stresin fiziksel etkilerine karşı korumada yeni bir yaklaşım sunabilir.

Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri de stres sırasında kanın yoğunluğu veya viskozitesinde herhangi bir artış görülmemesi oldu.

Bu bulgu, stresin etkisinin kanı koyulaştırmaktan ziyade pıhtının yapısını ve mimarisini değiştirdiğini gösteriyor.

Ancak sıcağın vücut üzerindeki daha az bilinen etkilerinden biri de ruh sağlığıyla ilgili.

Cleveland Clinic'te klinik psikolog olarak görev yapan Susan Albers, Euronews Health'e yaptığı açıklamada, "Araştırmalar, daha sıcak günlerde saldırganlık, trafikte öfke, şiddet olayları ve hatta ruh sağlığıyla ilgili nedenlerle acil servise başvuruların arttığını gösteriyor" dedi.

Aşırı ısınan vücut doğal olarak rahatsızlık hissi yaratıyor.

"Fiziksel olarak rahatsız olduğumuzda daha az sabırlı oluyoruz, daha kolay sinirleniyoruz ve duygusal tepkilerimiz daha hızlı ortaya çıkıyor," diyen Albers, beynin vücudu serin tutabilmek için aşırı çalışmasının sakin kalmak ve odaklanmak için daha az zihinsel kaynak bırakmasına neden olduğunu söyledi.

Uzmanlara göre sıcak havalarda en önemli noktalardan biri yeterli sıvı almak. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), saat başına yaklaşık bir bardak su içilmesini ve günlük toplam sıvı tüketiminin en az 2-3 litre olmasını öneriyor.

Susuz kalan vücut sıcaklığını düzenleme yeteneğini kaybediyor. Bu durum uyku hali, baş dönmesi ve baş ağrısına yol açarken beynin çalışma biçimini de etkileyebiliyor.

Albers, "Hafif düzeyde susuz kalmak bile dikkat, karar verme ve duyguları yöneten beyin bölgelerini etkileyebilir. Daha susadığınızı fark etmeden önce kendinizi daha kaygılı, zihinsel olarak bulanık veya sinirli hissedebilirsiniz," dedi.

Uzmanlara göre soğuk bir içecek tüketmek ya da boyun, bilek ve ayak bileği gibi kan damarlarının cilde daha yakın olduğu bölgelere soğuk bez veya buz torbası uygulamak vücudun serinlemesine yardımcı olabilir.

Albers, "Aşırı ısınma beynin aşırı uyarılmış hissetmesine neden olabilir. Kendinizi sinirli, kaygılı ya da bunalmış hissederseniz bulunduğunuz ortamı değiştirin," tavsiyesinde bulundu.

Kaliteli uyku

Sıcak hava dalgalarının karakteristik özelliklerinden biri de "tropikal gece" olarak adlandırılan, gece sıcaklığının 20 derecenin altına düşmediği koşullar. Eskiden daha çok sıcak iklimlerde görülen bu durum, artık daha serin ülkelerde de giderek daha sık yaşanıyor.

Gece saatleri normalde vücudun kendini toparladığı dönem olarak kabul ediliyor. Ancak hava sıcaklığı gece boyunca düşmediğinde bu toparlanma gerçekleşemiyor ve vücut üzerindeki stres devam ediyor.

Dünya Meteoroloji Örgütü (DMÖ) ve DSÖ'de aşırı sıcak hizmetleri teknik danışmanı olarak görev yapan Armel Castellan, uyku sırasında vücudun çekirdek sıcaklığının düştüğünü, kalp-damar sisteminin dinlendiğini ve sıcak bir günün yarattığı stresin azalmaya başladığını söyledi.

Albers da kötü geçen tek bir gecenin bile ruh halini önemli ölçüde etkileyebileceğini belirterek, "Sadece bir gecelik kötü uyku bile kişiyi duygusal açıdan daha tepkisel, daha sabırsız hale getirebilir ve günlük hayattaki küçük hayal kırıklıklarıyla baş etmeyi zorlaştırabilir," dedi.

Mevcut ruh sağlığı sorunları bulunan kişiler aşırı sıcaklardan daha fazla etkilenebiliyor.

Daha önce yapılan araştırmalar, sıcak hava dalgalarının hem kısa hem de uzun vadede intihar riskini, şizofreni belirtilerini, kaygıyı, depresyonu ve madde kullanım bozukluklarını artırabileceğini ortaya koydu.

Albers, "Kaygı bozukluğu olan kişiler sıcağı daha yoğun hissedebilir. Çünkü aşırı ısınmanın neden olduğu kalp çarpıntısı, terleme ve nefes darlığı gibi fiziksel belirtiler kaygı belirtilerine çok benzer. Bu da her iki durumun birbirini beslediği bir döngü oluşturabilir," dedi.

Uzman ayrıca bazı ilaçların da sıcak havalarda ek risk oluşturduğuna dikkat çekti. Bazı antidepresanlar, uyarıcı ilaçlar, antihistaminikler ve tansiyon ilaçları vücudun kendini soğutmasını zorlaştırabiliyor veya susuz kalma riskini artırabiliyor.

Bunun yanında, vücut aşırı ısındığında ya da susuz kaldığında bazı tedavilerin etkinliği azalabiliyor veya yan etki görülme riski artabiliyor.

TÜİK verilerine göre, Türkiye’de 2025 yılında ölüm sayısı 2025 yılında 491 bin 684 oldu. Ölüm sayısı 2024 yılında 489 bin 734 olmuştu. Ölen kişilerin 2025 yılında %55,1'ini erkekler, %44,9'unu kadınlar oluşturdu.

Kaba ölüm hızı binde 5,7 oldu

Bin kişi başına düşen ölüm sayısını ifade eden kaba ölüm hızı, 2025 yılında bir önceki yıla göre değişim göstermeyerek binde 5,7 oldu.

Ölümler nedenlerine göre incelendiğinde, 2025 yılında %34,7 ile dolaşım sistemi hastalıkları ilk sırada yer aldı. Bu ölüm nedenini %16,1 ile iyi huylu ve kötü huylu tümörler, %15,1 ile solunum sistemi hastalıkları izledi.

Dolaşım sistemi hastalıklarından kaynaklı ölümler alt ölüm nedenlerine göre incelendiğinde, ölümlerin %42,3'ünün iskemik kalp hastalıkları, %24,6'sının diğer kalp hastalıkları, %18,2'sinin serebro-vasküler hastalıklar kaynaklı olduğu görüldü.

Üst solunum yolları kanserleri ilk sırada yer aldı

İyi ve kötü huylu tümörlerden kaynaklı ölümler alt ölüm nedenlerine göre incelendiğinde, ölümlerin %28,9'unun gırtlak ve soluk borusu/bronş/akciğerin kötü huylu tümörü, %8,0'ının kolonun kötü huylu tümörü, %7,6'sının lenfoid ve hematopoetik kötü huylu tümörü kaynaklı olduğu görüldü.

Tümörlerden kaynaklı ölümler

İyi ve kötü huylu tümörlerden kaynaklı ölümler illere göre incelendiğinde, 2025 yılında bu hastalıklara bağlı ölüm oranının en yüksek olduğu ilin %22,4 ile Ağrı olduğu görüldü. Bu ili %19,8 ile Van, %19,5 ile Kocaeli ve Ankara, %19,4 ile Elâzığ izledi. Bu hastalıklara bağlı ölüm oranının en düşük olduğu ilin ise %9,7 ile Kilis olduğu görüldü. Bu ili %10,9 ile Burdur, %11,0 ile Şanlıurfa ve %11,2 ile Aydın izledi.

Bu türde yapılan bu ilk çalışma, İngiltere'de okul çağındaki kızlara 2008'de papillomavirüs (HPV) aşısı sunulmasından bu yana ölümlerin keskin biçimde düştüğünü gösterdi.

2020 ile 2024 yılları arasında 20-24 yaş arası kadınlarda hiç rahim ağzı kanseri ölümü kaydedilmedi.

Bu, beş yıllık bir dönemde ilk kez gerçekleşti.

Aşılama olmasaydı yaklaşık 23 ölüm bekleniyordu.

Londra Queen Mary Üniversitesi'nden baş araştırmacı Prof. Peter Sasieni, "Tek bir aşının belirli bir kanser türünü neredeyse ortadan kaldırabildiğini düşünmek inanılmaz" dedi.

Çalışma ayrıca 12 veya 13 yaşında aşılanan çocukların, 30 yaşından önce hastalıktan ölme riskinin neredeyse sıfır olduğunu ortaya koydu.

BBC haberine göre, HPV aşılama kampanyasından önce bu yaş grubunda her yıl yaklaşık 20 ölüm kaydediliyordu.

Genel olarak rahim ağzı kanseri İngiltere'de kadınlar arasında hâlâ en yaygın 14. kanser türü ve her yıl 3.300 kişiye teşhis konuluyor.

Yakın deri temasıyla yayılan bir virüs olan HPV'nin bu vakaların %99'una neden olduğu düşünülüyor.

Çoğu HPV enfeksiyonu herhangi bir soruna yol açmadan kaybolur, ancak bazıları anormal hücre değişikliklerine neden olur ve yıllar sonra kansere yol açabilir.

Raporun yazarları, daha fazla kişiye HPV aşısı yapılması ve aşılı kişilerin yaşlanmasıyla birlikte hastalıktan ölenlerin sayısının düşmeye devam edeceğini öngörüyor.

Araştırmayı finanse eden Cancer Research UK, bulguları "inanılmaz bir dönüm noktası" olarak tanımladı, ancak İngiltere'de aşılama oranlarının önerilen seviyelerin altında seyrettiği uyarısında bulundu.

Kuruluşun icra kurulu başkanı Michelle Mitchell, "HPV aşısının rahim ağzı kanserini başlamadan önce durdurmada son derece etkili olduğunu biliyoruz ve bu bulgular ilk kez hayat kurtardığını gösteriyor" dedi.

Hastane olarak gerekli hazırlıkları yaptıklarını ifade eden Doğan, yıl içinde sağlık kuruluşuna başvuran 38 kişiden 26’sına KKKA tanısı konulduğunu açıkladı.

Tedavi gören hastalardan 5’inin hayatını kaybettiğini aktaran Doğan, "Bu oran geçen yıllardaki hasta sayısıyla paralel gidiyor. Şu anda ciddi bir artış yok ama önümüzdeki günlerde artış olup olmayacağını göreceğiz" dedi.

Hayatını kaybeden hastaların ikisinin Akıncılar’dan, birinin Hafik’ten olduğunu belirten Doğan, Tokat’tan sevk edilen bir hasta ile Koyulhisar’dan gelen bir hastanın da yaşamını yitirdiğini kaydetti.

31 Mayıs itibarıyla Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde (KDC) devam eden salgında 116 şüpheli ve 321 doğrulanmış Ebola vakası bulunuyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), daha önce 1.000'in üzerinde olduğu tahmin edilen toplam vaka sayısının bu yeni verilerle aşağı yönlü revize edildiğini salı günü duyurdu.

DSÖ sözcüsü Christian Lindmeier, Cenevre'de düzenlediği basın toplantısında 48 ölüm ve altı iyileşme vakasının da bildirildiğini açıkladı.

Komşu Uganda'da da dokuz vaka ve bir ölüm kayda geçti.

Lindmeier, şüpheli vaka sayısındaki sert düşüşün, yapılan testler sayesinde hastaların büyük bölümünün Ebola taşımadığının anlaşılmasından kaynaklandığını belirtti.

“Ya başka hastalıklara sahip oldukları ya da sadece ateşlenip başka hiçbir belirti göstermedikleri ortaya çıktı,” diye konuştu.

Ülkedeki mevcut salgından sorumlu virüs, Ebola hastalığının diğer türlerine yol açan suşlara göre daha nadir görülüyor. Bu durum, hedefe yönelik tedaviler ve aşılar bulunmadığı için müdahaleyi zorlaştırıyor.

Kongo Sağlık Bakanlığı, ülkenin ücra bir bölgesinde yaşanan salgının kontrol altına alınmasında karşılaştıkları başlıca zorlukların, vakaların erken tespiti ve hızla izolasyonu, sıkı temaslı takibi, güvenli ve saygılı defin işlemleri ile sağlık tesislerinde enfeksiyonun önlenmesi ve kontrolünün güçlendirilmesi olduğunu açıkladı.

Beş hasta iyileşti

DSÖ Genel Direktörü, salgının merkezindeki kentlerden biri olan Kongo'nun doğusundaki Bunia'yı ziyareti sırasında, bu nadir Ebola virüsü türüne yakalanan beş hastanın iyileştiğini söyledi.

“Dört kişi bugün taburcu edilecek, önceki gün de bir kişi taburcu edilmişti,” dedi Tedros, kentte yeni açılan Ebola tedavi merkezinin açılışında.

“Elbette aşılar ve tedaviler üzerinde çalışmayı sürdürüyoruz ama bu, insanların Ebola'dan iyileşemeyeceği anlamına gelmiyor,” diye ekledi.

Aşı geliştirme yarışı

Salgın Hazırlık Yenilikleri Koalisyonu (CEPI), mevcut salgından sorumlu Bundibugyo virüsünü hedef alan üç deneysel aşı adayının geliştirilmesini “acilen hızlandıracağını” pazartesi günü duyurdu.

Kuruluş, Uluslararası AIDS Aşı Girişimi, Moderna ve Oxford Üniversitesi tarafından geliştirilen ve Hindistan Serum Enstitüsü'nde (SII) üretilecek olanların da aralarında bulunduğu, geliştirme aşamasındaki aşı adaylarından oluşan bir portföye 53 milyon avroya kadar yatırım yapacağını açıkladı.

DSÖ, Ebola ile mücadele için geliştirilmekte olan aşılar arasında bu üç adayı şu anda en umut verici seçenekler olarak belirledi.