"Otizmli bireylerin fiziksel sağlığı, bugüne kadar göz ardı edilmiş bir alan"

Profesör Simon Baron-Cohen'in otistik bireylerin empati kurmaktan ziyade sistemleştirmeye daha yatkın oldukları yönündeki teorisi, son yirmi yılda otizm hakkındaki popüler algıyı şekillendirmede son derece etkili oldu. Temel bilimsel verilerin zamanın testinden geçtiğini söyleyen Baron-Cohen, artık "aşırı erkek beyni" etiketini yararsız buluyor. Guardian'a yaptığı açıklamada, "Bu terimlerin bazıları çok kolay yanlış anlaşılabiliyordu ve bu yüzden pişmanım," diyen Baron-Cohen, "Bu durum, 'otistik insanlar empati yoksunudur' gibi basitleştirilmiş başlıklara yol açabiliyor ki bu doğru değil. Erkek beyni ve kadın beyni gibi bazı ifadelerin günümüzde pek kullanışlı olduğunu düşünmüyorum." ifadesini kullandı. ABD'li hayırsever Lisa Yang'ın Cambridge Üniversitesi'ne yaptığı 26 milyon sterlinlik (34,5 milyon dolar) bağışın açıklanmasından önce Guardian'a konuşan Baron-Cohen, bu fonun otizmli topluluğun öncelikleri doğrultusunda yapılacak araştırmalar için kullanılacağını söyledi. Bu, Birleşik Krallık'taki bir üniversiteye otizm araştırmaları için yapılan en büyük bağışlardan biri olup, Baron-Cohen'in denetleyeceği K Lisa Yang Otizm Araştırma Merkezi ve gelecekteki bir Cambridge çocuk hastanesinde kurulacak klinik otizm merkezinin oluşturulmasında kullanılacak. Araştırma merkezinin, otizmli bireylerin yaşam beklentisini ve sağlık sonuçlarını iyileştirmeye, daha erken teşhise ve yaşam kalitesini artırmaya yönelik pratik çözümlere odaklanması bekleniyor. Baron-Cohen'e göre, özellikle otizmli bireylerin fiziksel sağlığı, bugüne kadar göz ardı edilmiş bir alan. "İnsanlar otizmi zihin ve beyinle ilgili bir şey olarak düşünse de, otistik bireylerin daha genç yaşta ölme eğiliminde oldukları gerçeği göz ardı ediliyor," dedi. Ekibinin henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş son bulguları , otizmli bireylerin kardiyovasküler hastalık riskinin önemli ölçüde daha yüksek olduğunu gösteriyor. 141.672 kişiden elde edilen verilere dayanarak, otizmli kadınların, kan basıncı, diyabet ve obezite gibi bilinen risk faktörleri dikkate alındıktan sonra bile, kalp krizi, inme ve diğer ciddi kardiyak olaylar açısından %71 daha yüksek risk altında olduğu sonucuna vardılar. Baron-Cohen, "20 yıl önce bana otizm ve kardiyovasküler hastalık arasındaki ilişkiyi incelememi isteseydiniz, bu aklımızın ucundan bile geçmezdi, ancak bu fikir otizm topluluğundan geldi," dedi. Bu ilişkiye yol açabilecek nedenler arasında sağlık hizmetlerine erişim zorluğu, yaşam tarzı veya genetik faktörler yer alabilir. "Eğer hastanız otistik ise, bu özel şeylere de dikkat etmeniz gerektiğini gösteriyor. Doğrudan bir faydası olabilir." ifadesini kullandı. Merkez ayrıca, daha önceki bazı bulguların daha yaygın olabileceğini gösterdiği doğum ve adet sorunlarıyla ilgili sıkıntılar da dahil olmak üzere, otistik kadınların fiziksel sağlık deneyimlerini de inceleyecek. Baron-Cohen, "Bu durum duyusal aşırı duyarlılıkla ilgili olabilir, ancak doğrudan hormonal de olabilir. Otizm topluluğuyla olan diyalogumuz, dikkatimizi nereye yönlendirdiğimizi ve hangi olguların veya sorunların ilgi gerektirdiğini, hangilerinin ihmal edildiğini anlamamızı sağlıyor." dedi. Baron-Cohen, daha önce de otizm camiasında tartışmalara yol açmıştı; bu tartışmalar, otizmi empati eksikliği olarak çerçevelediği ve cinsiyet kalıplarını pekiştirdiği gerekçesiyle eleştirilen "aşırı erkek beyni" teorisine dayanıyor. Aslında, kendi araştırmasının otistik bireylerin bilişsel empati (yüz ifadelerini ve dili yorumlama) konusunda farklılık gösterdiğini, ancak duygusal empati (başkalarının duygularına içsel tepki) konusunda farklılık göstermediğini ortaya koyduğunu söyledi. "Birinin üzgün olduğunu anladıklarında, bu onları da üzüyor ve bununla ilgili bir şeyler yapmak istiyorlar. Otistik bireylerin empati yoksunu olduğuna dair bir tür efsane var."diye konuştu. Daha yakın zamanlarda, Baron-Cohen'in ekibi, 10.000 otistik bireyin genom dizilimini çıkarma planı nedeniyle tepkiyle karşılaştı ve bu durum, otistik toplulukla iki yıllık bir istişarenin ardından projenin iptal edilmesiyle sonuçlandı . Baron-Cohen, artık araştırma önceliklerinin otistik bireylerin katkılarıyla şekillendirilebilmesi veya zenginleştirilebilmesi için yeterince erken bir aşamada istişareye çok daha fazla önem verildiğini söyledi. Baron-Cohen, "Genelleme yapamam ama birçok otistik insan farklı düşünüyor, sadece moda veya geleneklere göre hareket etmiyorlar, kendi başlarına temel ilkelerden yola çıkarak düşünüyorlar ve bir şeye bakmanın çok yeni bir yolunu bulabiliyorlar," dedi. Cambridge'in bağışı, otizm teşhislerinde devam eden artışın yaşandığı bir dönemde gerçekleşti. 1998 ile 2018 yılları arasında İngiltere'de neredeyse %800'lük bir artış yaşandı ve 2024-2025 yıllarında, olası otizm tanısıyla ruh sağlığı hizmetlerine yönlendirilen çocuk sayısı tek bir yılda neredeyse %50 arttı . Bazıları bunun sorumlusunun "aşırı teşhis" olduğunu savunsa da, Baron-Cohen insanların "rastgele bir şekilde" teşhis arayacakları fikrini reddetti. Ekibi, pratisyen hekimlerin otizmi uzman sevk merkezleri kadar doğru teşhis edip edemeyeceğini test eden bir pilot çalışma yürütüyor ve bunun "bekleme listelerini bir gecede kısaltabileceğini" söyledi.

"Otizmli bireylerin fiziksel sağlığı, bugüne kadar göz ardı edilmiş bir alan"

Araştırma: Afet süreçlerinde engelli bireylerin gereksinimleri yeterince dikkate alınmıyor

Otizmli bireyler ve aileleri için 'otizm.gov.tr' platformu

LGS sınavında özel gereksinimli öğrencilere kursu tamamlayan öğretmenler eşlik edecek

BM İnsan Hakları Komites'nden engelli çocuğu iki kez sınır dışı eden İsveç'e uyarı

Psikiyatrist Prof. Dr. Arif Verimli: Fatura bu çocuklara mı çıktı?

Türkiye Down Sendromu Derneği'nden Milli Eğitim Bakanlığı'na Danıştay'da dava

Farkındalık balonları gökyüzüne gönderildi: Çünkü biz de varız, hazırız ve dünyaya kendi rengimizi katmak istiyoruz