Yapay zekanın (YZ) işleri ortadan kaldıracağına dair yaygın endişelere rağmen, teknoloji şu aşamada çalışanların yerini almak yerine onların işini dönüştürüp destekliyor. Yapay zeka şirketi Anthropic tarafından yayımlanan bir araştırma, bu teknolojinin istihdam üzerindeki etkisinin sanılandan daha karmaşık olduğunu ortaya koydu.
Euronews'un aktardığı araştırma, Anthropic CEO’su Dario Amodei’nin geçmişte yapay zekanın beyaz yakalı giriş seviyesi işlerin yarısını ortadan kaldırabileceğine dair uyarılarıyla da dikkat çekici bir tezat oluşturuyor. Rapora göre yapay zeka, işleri tamamen yok etmekten ziyade, mesleklere göre farklı biçimlerde yeniden şekillendiriyor.
Sadece kullanım sıklığı değil, yapılan iş önemli
Çalışma, yapay zekânın ne kadar sık kullanıldığından çok, hangi tür görevler için kullanıldığına odaklandı. Araştırmacılar bu amaçla “ekonomik ilkelere” (economic primitives) dayanan yeni bir ölçüm seti geliştirdi.
Bu ölçütler; yapay zekâya verilen görevlerin türünü, zorluk seviyesini, görevi anlamak için gereken eğitim düzeyini, tanınan özerklik miktarını ve görevi ne kadar güvenilir şekilde tamamladığını inceliyor. Araştırmacılar, bu yaklaşımın yapay zekânın ekonomi üzerindeki etkisini anlamak için “yeni bir pencere” açtığını belirtiyor.
İşlerin yarısında AI artık daha görünür
Araştırmaya göre, yapay zeka bugün işlerin yüzde 49’unda ve yapılan görevlerin en az dörtte birinde kullanılabiliyor. Bu oran, 2025’in başına kıyasla yüzde 13’lük bir artış anlamına geliyor.
Rapor, Kasım 2025’te Anthropic’in yapay zekâ asistanı Claude’un kullanımını analiz etti. İnceleme, ücretsiz ve ücretli hizmetlerden alınan, anonimleştirilmiş iki milyon gerçek kullanıcı konuşmasına dayanıyor.
Kullanım her işte ve her ülkede aynı değil
Araştırmaya göre Claude’un kullanımı belirli alanlarda yoğunlaşıyor. Özellikle yazılım geliştirme ve kodlama ile ilgili görevler öne çıkıyor. Genel olarak yapay zekâ, ekonomi ortalamasının üzerinde eğitim gerektiren işlerde daha sık kullanılıyor.
Raporda, yapay zekânın tüm ofis işlerini aynı şekilde etkilemediği vurgulanıyor. Yapay zeka bazı mesleklerde çalışanların becerilerini artırırken, bazı alanlarda daha basit görevleri öne çıkararak beceri kaybına yol açabiliyor.
“Bazı mesleklerde yapay zekâ en karmaşık görevleri ortadan kaldırırken, bazılarında en basit işleri devralıyor,” ifadelerine yer verildi.
Ülkeler arasında belirgin farklar
Araştırma, ülkeler arasında da önemli farklar olduğunu ortaya koydu. Gelir seviyesi yüksek ülkelerde yapay zekâ daha sık kullanılıyor ve hem iş hem de kişisel amaçlarla devreye giriyor. Daha düşük gelirli ülkelerde ise yapay zekânın kullanımının büyük bölümü eğitim amaçlı.
Claude kullanımında iş odaklı görevler genel olarak ilk sırada yer alsa da, kişi başına düşen gelirin düşük olduğu ülkelerde eğitim amaçlı kullanım daha baskın. Yüksek gelirli ülkelerde ise yapay zekâ, kişisel ve gündelik işlerde daha yaygın.
Anthropic, bunun benimseme sürecinin farklı aşamalarını yansıttığını belirtiyor: Düşük gelirli ülkelerde kullanıcılar yapay zekâyı önce öğrenme ve eğitim için kullanırken, daha zengin ekonomilerde kullanım alanı zamanla genişliyor.
Otomasyon mu, birlikte çalışma mı?
Araştırmacılar ayrıca, kullanıcıların yapay zekâyı işleri tamamen otomatikleştirmek için mi yoksa kendi işlerini desteklemek için mi kullandığını da inceledi.
Otomasyon, çeviri gibi, yapay zekanın tek başına yerine getirdiği görevleri ifade ederken; destekleyici kullanım, belge taslağı hazırlama ve birlikte düzenleme gibi insan-YZ işbirliğini kapsıyor.
Claude’daki iş odaklı konuşmaların yüzde 52’si, destekleyici kullanım kategorisine giriyor. Ancak bu oran, geçen yılın ocak ayına kıyasla 5 puan gerilemiş durumda.
Zor görevlerde hata oranı artıyor
Rapora göre görevler karmaşıklaştıkça yapay zekânın başarı oranı düşüyor. Görev ne kadar uzun ve zor olursa, Claude’un hataya düşme ihtimali o kadar artıyor ve bu da insanlara sağlanan zaman tasarrufunu azaltıyor.
Önceki tahminler, yapay zekânın kullanıldığı her durumda görevin başarıyla tamamlandığını varsayıyordu. Ancak bu çalışma, hata payı ve insan denetimi ihtiyacını da hesaba katarak verimlilik kazanımlarına daha temkinli yaklaşıyor.
“İnsan için gereken süre uzadıkça, Claude’un başarı oranı düşüyor,” ifadeleri raporda özellikle vurgulanıyor.
Bu çalışma, Anthropic’in yapay zekânın işgücü ve üretkenlik üzerindeki etkilerini izleyen dördüncü Ekonomik Endeks raporu olma özelliğini taşıyor.
Araştırmacılara göre, yapay zekânın ekonomi üzerindeki etkisini anlamak için yalnızca ne kadar yaygın kullanıldığını değil, nasıl ve hangi amaçla kullanıldığını da incelemek büyük önem taşıyor.