Almanya Federal Göç ve Mülteciler Dairesi'nin (BAMF) mülteci statüsünü geri aldığı Suriyelilerin sayısı giderek artıyor. Federal hükümetin, muhalefetteki Sol Parti'nin meclis soru önergesine verdiği yanıta göre, bu yılın ilk altı ayında incelenen toplam 8 bin 320 dosyanın yüzde 23,2'si, koruma statüsünün iptali veya geri alınmasıyla sonuçlandı.
Bu vakaların çoğunda mülteci statüsünün veya "ikincil koruma" olarak adlandırılan korumanın kaldırılması söz konusu oldu. Buna karşılık, 2025 yılında yapılan benzer incelemelerde Suriyeli sığınmacıların yalnızca yüzde 3,7'si koruma statüsünü kaybetmişti. Bu oran 2024 yılında ise yüzde 3,1 seviyesindeydi.
DW haberine göre, Almanya'daki düzenlemelere göre koruma statüsünün iptal edilmesi, söz konusu korumaya temel oluşturan koşulların sonradan ortadan kalkması hâlinde mümkün oluyor. Bu durum özellikle kişinin geldiği ülkedeki genel şartların köklü biçimde değişmesi halinde gündeme geliyor.
Daha nadir görülen "geri alma" işlemi ise, iltica sürecinde kişinin kökeni veya ülkesinden kaçış nedenleri konusunda yanlış bilgi verdiğinin sonradan ortaya çıkması durumunda uygulanıyor.
BAMF şimdiye kadar çoğunlukla yalnızca suç işlemiş kişiler, kamu güvenliği açısından tehdit olarak değerlendirilenler ve Suriye'ye gittikleri tespit edilen kişiler hakkında koruma statüsünü geri almak üzere inceleme başlatıyordu.
Federal hükümetin verdiği bilgiye göre BAMF, Haziran ayı ortasından itibaren bu uygulamayı kademeli olarak genişletmeye başladı. Böylece, Suriye'deki insani durumun iyileştiği gerekçesiyle iltica başvurularında yeniden karar verilmeye başlanan gruplar da koruma statüsünün geri alınmasına yönelik incelemelere dahil edildi.
Bunlar arasında şu gruplar yer alıyor:
• İltica başvurusu 21 aydan uzun süredir sonuçlandırılamayan kişiler.
• BAMF'ın uzun süre karar vermemesi nedeniyle açılan davalar sonucunda mahkemelerin karar verilmesini istediği dosyalar.
• Özel koruma ihtiyacı bulunmadığına hükmedilen kişiler.
• Suriye'de kendi geçimini sağlayabileceği düşünülen kişiler.
• Aile veya sosyal çevresi sayesinde yeterli destek görebileceği varsayılan kişiler.
BAMF, Beşar Esad'ın devrilmesinin ardından ülkedeki belirsiz durum nedeniyle bir süre Suriyelilerin iltica başvurularına ilişkin kararları tamamen askıya almıştı. Bu dönemde yalnızca başka bir AB ülkesine geri gönderilme prosedürüyle bağlantılı dosyalar işleme alınmıştı.
Suriye'ye sınır dışı sayısı hâlâ çok düşük
Bir Suriyelinin koruma statüsünü kaybetmesi, başka bir oturum hakkı elde edememesi ve vatandaşlığa geçme şartlarını taşımaması hâlinde bile, kısa vadede sınır dışı edilmesi pek olası değil. Çünkü Suriye'ye geri gönderme işlemleri için geçiş hükümeti ve ilgili Suriyeli makamlarla iş birliği mutabakatı gerekiyor.Bu tür geri göndermeler şimdiye kadar oldukça sınırlı sayıda gerçekleşti.
Federal hükümet ve eyalet yönetimleri özellikle suç işlemiş kişilerin sınır dışı edilmesini artırmak istiyor. Geçen yıl, iç savaşın başlamasından sonra ilk kez bir Suriyeli Almanya'dan Suriye'ye sınır dışı edilmişti. Bu yılın ilk altı ayında ise Suriye'ye üç sınır dışı işlemi gerçekleştirildi.
Sol Parti: Alternatif kalış hakkı imkânları sağlanmalı
Sol Parti'nin göç ve mülteci politikaları sözcüsü Clara Bünger, "Suriye'deki durum son derece istikrarsız. Birçok grup tehdit ediliyor, baskı görüyor ve yerinden ediliyor" diyerek koruma statülerinin geri alınmasını eleştirdi.
Bünger'e göre, mevcut koşullar altında zorunlu geri dönüş kabul edilemez. Koruma statüsünün gözden geçirilmesine yönelik süreçlerin kişiler üzerinde ciddi bir psikolojik yük oluşturduğunu belirten milletvekili, bu işlemlerin idari kurumlar ve mahkemeler açısından da önemli bir iş yüküne neden olduğunu söyledi.
Bünger, federal hükümetin uzun süredir Almanya'da yaşayan Suriyeliler için ayrıca kalıcı koruma ve farklı oturum imkânları geliştirmesi gerektiğini savundu.
Suriyelilerin iltica başvuruları azaldı
Aralık 2024'te Beşar Esad'ın ülkeyi terk etmesinin ardından Almanya'ya sığınmak isteyen Suriyelilerin sayısı belirgin biçimde düştü.
2013 yılından bu yılın ortasına kadar Almanya'da ilk kez iltica başvurusunda bulunan Suriyelilerin sayısı toplam 978 bin 761 olarak kayda geçti. Ancak bu yılın ilk yarısında yalnızca yaklaşık 5 bin yeni iltica başvurusu yapıldı.
İç savaş yıllarında Suriyelilerin iltica başvurularının neredeyse tamamı olumlu sonuçlanırken, federal hükümetin verilerine göre bu yılın ilk yarısında ret oranı yüzde 68,6'ya yükseldi.
Öte yandan birçok göç ve ekonomi uzmanı, Suriyelilerin Almanya'da iş gücü açığının bulunduğu sektörlerde önemli bir rol oynadığına dikkat çekiyor. Resmi verilere göre Suriyeliler özellikle perakende ticaret, taşeron işçilik şirketleri, gastronomi, sağlık sektörü ve kurye hizmetlerinde yoğun olarak istihdam ediliyor.