GÜRBÜZ ERTÜRK

Dr.Veteriner Hekim

YAZARLAR-HAFTA SONU

Köpeklerde fobi

Fobi; belirli nesnelere, canlılara, seslere veya görüntülere karşı duyulan kaygılı, olağan olmayan güçlü korku olarak tanımlanır. Biz insanlar gibi hayvanlar da fobiler etkisinde kalır. Korku; bütün canlılar için hayatta kalmaya yardım eden duygulardan olmasına karşın, fobiler bunların abartılmış ve anlamlandırılamayacak, hatta saçma diyebileceğimiz biçimleridir…

Yüksek seslere karşı duyarlılık, köpeklerde yaygın karşılaşılan davranış bozukluklarındandır. Yapılan araştırmalarda gürültü duyarlılığı en yaygın kaygı bozuklukları arasın da bulunmuş ve prevalansının yüzde 20 ile yüzde 50 arasında olduğu görülmüştür.

Köpeklerde en sık karşılaştığımız fobiler; gök gürültüsü ve havai fişek gibi yüksek seslerin oluşturduğu fobilerdir. Hasta sahipleri ile konuştuğumuzda, “evet benim köpeğim yağmur öncesi hava kararmaya başlayınca titrer, saklanmaya çalışır” gibi ifadelerde bulunurlar. Ancak bunların tedavi edilebilir durum olduğunu ve tedavi edilmezse hayvan refahını olumsuz etkilediğini düşünmezler. Böyle bakınca insan önce bu durumu anlamlandıramıyor. Ama toplumun fobilere bakışını görünce anlayabiliyoruz. Fobiler, toplumda hastalık olarak görülmez, bir kişilik özelliği veya huy şeklinde değerlendirilir. Bu nedenle de tedavi için bir sağlık kuruluşuna gidilmez. İnsan kendisi için böyle bir bakış açısı taşıyınca, köpeği için de fobilerde tedaviyi aklına getirmiyor. Ama fobiler de diğer davranış bozuklukları gibi tedavi edilmeli ve o canlıya uygun refah kalitesinde bir yaşam sunulmalıdır.

Köpeklerinin yaşamlarının ilk üç ayı kritik sosyalizasyon dönemi olarak ifade edilir. Bu dönemde yüksek seslere karşı da duyarsızlaştırılmaları, olumlu sosyalleşmeleri gerekmektedir. Bu dönemi istenen biçimde yaşamayan köpekler ileride korku ve fobilere sahip olurlar.

Yüksek seslere (gök gürültüsü, havai fişek gibi) karşı fobi gelişmiş köpekler, bu seslerin etkisi altında kalınca veya önceden hissettiklerinde kaygı belirtileri başlar. Etkilenmenin şiddetine göre farklı beden dilleri ile bize bunu ifade eder. Bizim onların beden dillerini öğrenmemiz ve erken uyarı sinyallerini almamız yardım etmemizi kolaylaştırır.

Fobisi olan köpekler nasıl yardım edebiliriz?

Öncelikle güvenli alanlar oluşturmak önemlidir. Bu amaçla taşıma kutuları kullanılabilir. Normal zamanlarda buraya alıştırıp bunun içerisinde rahatlama egzersizleri yapılmalıdır. Bu kutular evin kuytu, az ışık alan yerlerine konmalıdır.  Bu amaçla banyolar ideal yerlerdir. Köpekler içgüdüsel olarak in benzeri kapalı, küçük alanlarda kendilerini güvende hissederler.

Köpeklerin fobik anlarında ses duymamaları, ışığı görmemeleri onları rahatlatır. Kutu ve karanlık ortam bu amaca hizmet ederken, müzik bu duyguları pekiştirir. Bu amaçla uygun müziklerin kullanılması iyi olur. (Daha önce böyle bir müzik listesini paylaşmıştım)

Ona önceden alıştırılmış ve rahatlamasına katkı sunan oyuncaklar, yalama matları, kemikler ikram edilmelidir.

Sıkı giysiler giydirmek, bach çiçekleri remedileri, homoöpatik veya bitkisel destekler rahatlamaya yardımcı olur.

Bütün bu desteklere ek olarak fobi tedavilerinde başarı ve güvenle kullanılabilecek davranışsal ilaçlar da vardır. İlaçla birlikte davranış modifikasyonu da yapılırsa tedavinin başarı oranı artırılmış olur.

Unutmayınız; davranış bozukluğu olan bir köpekle yaşamak kaderiniz değil, tercihinizdir.