COLLAGEN

PERRAN SÖĞÜTLÜ

Danışman Psikolog/Aile Danışmanı
Çift Terapisti

YAZARLAR

Başkası olma önce kendin ol

Haftanın, belki de bir ayın yoğunluğunu ya da yorgunluğunu üzerinizden atmak için harika bir fırsat bulmuş ve siz öğlen veya akşam yemeği için plan yapmışsınızdır. Tanıdığınız, bazen de tanımadığınız güzel insanlarla şahane bir masanın etrafında toplanır, içkilerinizi içip yemeklerinizi yersiniz. Zaman akıp gider, sohbet derinleşir. Yavaş yavaş içini dökmeler başlar, ortak problemler çıkar, derken herkes çözüm yollarını anlatır. Eğer masada bir psikolog varsa konuşmanın buralara gelmesi kaçınılmaz olandır. Şikayet edilemeyecek kadar değerli ve özel bir durumdur.

İlerleyen saatlerde sadece onlar değil siz de gevşemeye başlarsınız buna karşın soruların şekli şemali de değişir, sorulara cevaplar ve kahkahalar eşlik eder. Ortamın da etkisiyle bir anda karşınızda oturan beyefendi ya da hanımefendi tüm içtenliğiyle size derki; “Hadi beni analiz et”.

Psikologlara terapi ortamı dışında en çok sorulan sorudur.

Kırmadan dökmeden uygun ortam olmadığını anlatırsınız.

Tam “bitti atlattık” derken ikinci en çok sorulan soru gelir. Tabii öncesinde uzun bir peşrevi vardır bu sorunun. Bazen “kocamı öldürmek istiyorum” der, “çok alışveriş yapıyorum, yaparken iyi hissediyorum ama eve gelince yine mutsuzum” der, bir diğeri, “çok endişeliyim” der öteki ve sonra o malum soru gelir; “Sizce ben normal miyim, ruh sağlığım yerinde mi?”

İnsan biyolojik, psikolojik ve sosyal bir varlıktır, birey içinde bulunduğu koşullarla sağlıklı bir yaşam sürmeli, bedensel ve sosyal yönden olduğu kadar ruh sağlığı bakımından da uyum içinde olmalıdır, ideal olan budur. İnsanın uyumu bozulduğunda ruh sağlığı da bozulur.

Öncelikle şunu belirtmeliyim ki, ruh sağlığı yerinde olan insanlarda üç sağlıksız duyguyu görmeyiz:

1- Depresyon (Çökkünlük)

2- Anksiyete (Kaygı durum bozukluğu)

3- Öfke kontrol bozukluğu

Ruh sağlığı yerinde olan insanların en temel özelliği sağlam bir benlik (kendilik) algılarının oluşudur, yani kendisini diğerlerinden ayıran ve kişiyi kendisi yapan duygu, tutum ve davranışlarıyla ilgili bilinçli bir farkındalıkları vardır. Benlik kavramı sağlıklı olan birey olumlu ya da olumsuz tüm fiziksel, duygusal, bilişsel özelliklerini bilir, kendini kabul eder ve sever. Benlik sınırlarının, yapabileceklerinin ve yapamayacaklarının tam olarak farkındadır. Bundan asla rahatsızlık duymaz, olumsuz özelliklerini değiştirmeye çalışır, bunun için bir gayreti vardır. Başkaları ve kendisi için olumsuz olanları bilir ona göre davranır.

Ruh sağlığı yerinde olan insanın içindeki öz ile dışarıya yansıttığı aynıdır, yani samimidir, unutmayın ki kendisine yalan söyleyen herkese söyler. İçi dışı bir olmak ruh sağlığı için çok önemli bir kriterdir. Kendisiyle barışık, kendini seven kişi çevresiyle de sevgiye ve saygıya dayalı bağlar kurar. Topluma uyma, yeni durumları kabullenme gibi çok belirgin özellikleri vardır esnektirler. Topluluk içinde kendini ifade eder, ideallerini ve değerlerini savunur uygular, duruma göre vaziyet almaz.

Toplumdaki yeri konusunda gerçekçi bir bakış açısına sahiptir, kendisini çok iyi tanıdığı için hem kendisiyle hem çevresiyle olumlu ve tutarlı ilişkiler kurar. Sorun çözücüdür, hem kendi hem de çevresindeki insanların sorunlarının çözümünde sağduyulu kararlar alır, sorun çözme kapasiteleri çok güçlüdür, problemin değil çözümün bir parçası olmak en büyük özellikleridir.

Özgüvenlidirler yani sevebilir, sevilebilir ve yeterlilik duygusuna sahiptirler. Mükemmeliyetçi değildirler, “mükemmel değilim” ve “mükemmel olmak zorunda da değilim” diye olaylara yaklaştıkları için karşılarındaki insanı da bu düzeyde algılamaz, yargılamazlar, yaklaşımları insanidir ve insanları oldukları gibi kabul etmeyi tercih ederler.

Öz eleştiri ve eleştiri yaparken yapıcı olmaya özen gösterir, yıkıcı ve olumsuz duygu, düşünce, tutum ve davranışlardan kaçınırlar amaçları daha iyiye ve olumluya gitmek, götürmektir. İncitmek, aşağılamak, alay etmek için eleştiriyi kullanmazlar.

Mizah yönleri gelişmiştir, gülmeyi ve güldürmeyi sever, gülerken de eğlenirken de hem kendi sınırlarını hem de karşısındakinin sınırlarını bilir, ne kendini nede karşısındaki insanı incitecek söz ve davranışlarda bulunur.

Ön yargılı değildir, anlamadan dinlemeden kendi duygusuna göre kimseyi yargılamaz yıkıcı, yaralayıcı ön yargılardan özellikle kaçınır.

İletişimi kuvvetlidir, iletişimin dilinin nezaket olduğunu bilir, kullandığı üsluba dikkat eder, özenlidir. İnsanları anlamaya, tanımaya yöneliktir başkalarının ne düşündüğüne ve ne hissettiğine önem verir, empatiktir.

Sabırlı hoş görülü ve sakindir, olayların gidişatını izler, bekler ve uygun olan tepkiyi verir bunu yaparken terbiyesizlik, şiddet gibi insan ilişkilerinde yeri olmayan duygu, düşünce ve davranışları kabul etmez benlik saygıları yüksektir.

Yalan söylemezler, durumu kurtarmak ya da kendilerini daha iyi hissetmek için gerçeği çarpıtmazlar gerçeklerle yüzleşirler, bilimsellikten asla uzaklaşmazlar.

Ruh sağlığı yerinde olan, benlik saygısı güçlü olan kişi ilişkilerinde ve kendisiyle kurduğu bağda dengeyi muhafaza eden kişidir.

Ama insanız yani beşer şaşarız, hayatta her zaman uyumlu ve dengeli gitmez hepimizin sarsıldığı, kendimizi çaresiz, çözümsüz hissettiğimiz hayat olayları yaşarız ve böyle durumlarda denge bozulur benliğimizle çelişiriz.

Kedimiz kaybolduğunda üç gün üç gece ağlayıp dördüncü gün kendimi falcının karşısında bulmuştum ağlayarak; “Lütfen söyle yaşıyor mu, bizimle olması önemli değil yaşadığını bileyim yeter” dediğimi bugün gibi hatırlıyorum. Neyse ki birkaç gün sonra kendime gelip bilim dedim, evrim dedim, yani uzatmadık.

Hayat olayları karşısında zaman zaman dengemiz bozulur ama iki haftadan fazla sürerse nereye gideceğinizi biliyorsunuz.

Kişinin ruh sağlığının yerinde olması için sağlıklı bir sosyal çevreye doğması iyi bir ön koşuldur. Bireyin kendiliğini oluşturan biyolojik, toplum, gelenek, örf ve adetler, aile, okul gibi etmenlerdir ancak yine de insanın farkındalıkla sahip olduğu olumsuzlukları olumluya çevirebileceği gücünün varlığına inanıyorum. Farkındalık, gayret, eğitim önemlidir ne coğrafya, ne aile kaderiniz değildir.

Ruh sağlığı için ilk adım kendinizi tanımak, sevmek ve kabul etmektir.

Yani başkası olma kendin ol

Böyle çok daha güzelsin…

 

 

Yazarın Diğer Yazıları