GÜRBÜZ ERTÜRK

Dr.Veteriner Hekim

YAZARLAR-HAFTA SONU

Köpeklerde uyku davranışı

Vücudun fiziksel ve zihinsel olarak yaşadığı dinlenme süreci uyku diye tanımlanır. Bir tür şarj oluş diye de ifade edebiliriz bu süreci. Gün içerisindeki aktiviteler hem zihni hem bedeni yorar. Bu aktivitelerle ilgili verilerin uygun bölgelerde arşivlenmesi uyku sırasında gerçekleşir. Ayrıca organların daha düzenli çalışmaları ve dokuların yenilenmeleri yine uykuda olur. Böyle olunca uyku, düzenli olarak yaşanması gereken biyolojik süreç şeklinde de tanımlanabilir.

Uyku süreleri köpeğinizin yaşı, ırkı ve yaşam koşulları gibi faktörlere bağlı olarak değişir. Örneğin bebekken daha çok uyur, erişkin olduklarında normal sürelere ulaşır ve yaşlanınca tekrar daha fazla uyurlar. Bir köpek için normal uyku süresi; ortalama 13 saat olarak kabul edilir. Büyük ırk köpekler daha fazla uyuyan grupta yer alırlar. Köpeğin ait olduğu ırk onun genel davranışlarını belirlese de her köpek bireyseldir ve kendine özgü davranışlar sergiler. Bu nedenle diyelim ki köpeğiniz küçük bir ırka mensup, mutlaka 14-16 saat uyuması gerekmez. Onun için normalin ne olduğunu bilmeniz gerekir.

Köpekler, doğada gece daha aktif olarak yaşarlar. Ancak evde yaşayan köpekler, ailenin uyku düzenine adapte olur ve ona uygun bir yaşam sergilerler. Bu özellikleri nedeniyle ‘sosyal uykucu’ olarak ifade edilirler. Siz gün içinde bile olsa uykuya daldığınızda köpeğinizde hemen yanı başınızda uyur.

İyi bir uyku için; güvenli ortam, stresten uzak olmak, sağlıklı olmak ve yorgun olmak gerekir. Köpeğinizin yeterince uyumadığını düşünüyorsanız bu saydığım durumları dikkate alın. Olası sağlık sorunu için veteriner hekiminizle görüşün. Bu arada narkolepsi olarak adlandırılan normal uyku zamanları dışında aniden uyuyakalma durumu köpeklerde de görülür. Bu tip köpekler oynarken veya yemek yerken aniden uyurlar. Kalıtsal bir durumdur.

Köpekler de horlayabilir. Horlama; nefes yolunun kısmen tıkanması ile birlikte havanın geçişi anında çıkan seslerdir. Bu ırk özelliği olabilir. Daha çok Pug, Bulldog gibi küt burunlu köpeklerde görülür. Bazen de yatış pozisyonları ve çeşitli sağlık sorunları horlamaya neden olur.

Uyku sırasında bacak hareketleri, dudak titremeleri ve çeşitli havlama tonlarının eşlik ettiği durumlar vardır. Bunlar rüya görme anıdır ve uykuya geçtikten yaklaşık 20 dakika sonra oluşan REM uykusu döneminde görülür. Küçük ırk köpekler büyüklere oranla daha sık rüya görürler ve rüya süreleri daha kısadır.

Uyku süreleri ve derinliği çevresel koşullardan etkilendiği gibi yatış pozisyonları da bu etki altında şekillenir. Tanık olmuşsunuzdur köpeğiniz farklı farklı pozisyonlarda yatar.

Daha genç, oyuncu ve yavrular çoğunlukla yüzüstü yatarlar. Bütün bacaklar açılmış kafa ve gövde yere yapışıktır. Bu her an fırlayıp oyuna koşmayı kolaylaştıran bir yatış olarak ifade edilir.

Sırt üstü yatış, ortamın güvenli olduğu durumlarda tercih edilir. Çünkü savunmasız bir pozisyondur. Önemli organlar korunmasız ve açıkta bırakılmıştır. Bu yatış çok sıcak havalarda serinlemek için de kullanılır.

Yan yatış, ortam ısısının normal ve köpeğin kendini güvende hissettiği bir yatış pozisyonudur. Ev köpeklerinin sıklıkla tercih ettiği yatış biçimidir. Rüya anında oluşan bacak hareketlerini en kolay bu pozisyonda gözlemleyebiliriz.

Tam olmayan kıvrılma şeklinde yatış, aslan yatışı şeklinde de ifade edilen bu pozisyon derin olmayan uyku anlarını ifade eder. Arka bacaklar karına doğru kıvrılmış, kafa yere yapışık ve ön bacakların arasındadır. “Uyuyorum ama kulağım sende” yatışıdır.

Kıvrılarak yatmak, doğadaki köpeklerin yatış pozisyonudur. Bu pozisyonda köpek, sanki yuvarlak bir şeyin içine girmiş de yatıyor gibidir. Bu yatış şeklinde bütün organlar dış etkilere karşı koruma altına alınmıştır. Ev köpekleri, yeni ve yabancı bir ortamda uyurlarsa bu yatış şeklini tercih ederler. Bu yatış soğuk havalarda da tercih edilir.

İyi ve kaliteli bir uyku genel sağlığı ve öğrenme yeteneğini olumlu etkiler. İyi bir uykunun ön koşulunun da fiziksel ve zihinsel egzersiz olduğunu akılda tutun. Her gün düzenli egzersiz yapsınlar, kaliteli uyusunlar, daha sağlıklı olsunlar. Onların sağlığı bizim sağlığımız ve mutluluğumuzdur.

psikovet@gmail.com

Yazarın Diğer Yazıları