GÜRBÜZ ERTÜRK

Dr.Veteriner Hekim

YAZARLAR-HAFTA SONU

Köpek Eğitmeni-Davranış Uzmanı/Mesleki Sınırlar

Köpek eğitimi; köpeklerin yeteneklerini değerlendirerek, doğalarını bozmadan belli ses ve işaretler karşısında nasıl davranması gerektiğinin en basit yöntemlerle öğretilmesidir. Başka bir ifade ile köpek ve sahibi veya idarecisi arasındaki ilişkiyi düzenleme sanatıdır. Bu çerçevede köpeklere çeşitli komutları öğretmede rehberlik eden kişiye, köpek eğitmeni denir. Son yıllarda popüler olmaya başlayan bir meslektir köpek eğitmenliği. Çalıştıkları işyerlerinin koşulları düzenlenmiş olmasına karşın, kendileri ile ilgili hiçbir yasal düzenleme bulunmamaktadır. Ülkemizde sektörler kendi devinimleri ile gelişir, çok sonra bunun yasal altyapısı oluşturulur. Köpek eğitmenliği de böyledir.

Köpek eğitmeni, köpeğinizle rahat yürüyüş yapabilmenizi, köpeğinizin üzerinize atlamamasını, belli bir yerde ve pozisyonda beklemesi gibi komutları öğretir. Ayrıca arama – kurtarma, narkotik maddeler ve bomba bulma, kanser, kovit, sıtma, diyabetik nöbet gibi medikal amaçlı dedektör köpeklerin yetiştirilmelerinde de görev yapar. Aslında köpek eğitimi; yeni numara ve görevlerin öğretilmesinden daha fazlası olsa bile merkezde her zaman itaat eğitimleri yer almaktadır.

Davranış uzmanlığı

Köpek eğitmenliği ile yakın bağlantısı olan, zaman zaman birlikte çalışmaları gereken başka bir meslek davranış uzmanlığıdır. Davranış uzmanları; eğitmenlerin aksine konu hakkında en azından lisans eğitimi almış kişilerdir. Köpek eğitmenliği için herhangi bir derece gerekmez. Usta çırak ilişkisi ve kurslarla öğrenilebilen bir meslektir.

Davranış çalışan kişiler; etoloji, psikoloji, nöroloji, genetik, psikofarmakoloji, hastalıklar, köpek ırkları ve davranışsal özellikleri hakkında bilgi sahibi olmalıdır. Konu ile ilgili eğitim alırlarken bunları öğrenirler. Davranış uzmanı, köpeğinizin – kedinizin dilini konuşabilen, ona terapi seansları uygulayabilen kişidir. Köpek eğitmeni ise köpeğe bizim dilimizi öğretir, bu konuda oldukça bilgili ve becerilidir.

Yabancı ülkelerdeki durum

Yabancı ülkelerin çoğunda sistem oturmuştur.

Meslekler birbirlerinin sınırlarına saygılı davranırlar. Konu ile ilgili olarak çalışan üç grup vardır; Köpek eğitmenleri, davranış uzmanları ve veteriner hekim davranışçılar. Köpek eğitmenleri daha başarılı olmak ve tanınmak için belli başlı kuruluşların sertifikalarını almaya özen gösterirler. Davranış uzmanları; ilgili lisans eğitimlerini tamamlar ve bu alanda çalışma yetkisi kazanırlar. Veteriner hekim davranışçılar; veteriner hekim olduktan sonra davranışlarla ilgili eğitim sürecine devam eder ve gerekli aşamaları tamamladıktan sonra davranış konusunda çalışmaya başlarlar.

Davranış sorunları giderilirken; davranış modifikasyonları, psikotrop ilaçlar veya davranış modifikasyonu + psikotrop ilaçlar kullanılır. İlaç kullanımının olduğu her durumda yetki ve sorumluluk veteriner hekimindir. (İnsanlarda davranış modifikasyonu lisans eğitimi almış psikologlar tarafından yapılır.) Hayvanlarda bunu yapmak için yukarıda da ifade ettiğim gibi en azından lisans düzeyinde bir eğitim gerekir.

Ülkemizde durum

Ülkemizde gerek yasal düzenlemelerin yetersizliği gerekse davranış konularının son yıllarda önemseniyor olması konunun paydaşları arasında karışıklıklara sebep olmaktadır. Köpek eğitmenleri, davranış konuları ile de ilgilenmektedirler. Hatta bazıları kendilerini ‘davranış bilimleri uzmanı’ olarak tanıtabilmektedir. Bu unvan nereden ve nasıl alındıysa!

Ülkemizde davranış uzmanı yetiştirecek lisans düzeyinde bir okul yoktur. Yani hayvanlara psikolojik destek verecek meslek grubu yoktur. Bu nedenle konunun eğitimini almış, hayvanların fiziksel ve ruhsal sağlıklarından sorumlu tek meslek veteriner hekimliktir. Bu alanda çalışabilme yetkilerini, meslek yasalarından ve gördükleri eğitimden alırlar.

Davranış sorunlarının düzeltilmesinde sorunu olan kedi – köpeğe psikolojik veya psikiyatrik destek verilir. Bu da ancak veteriner hekim tarafından verilebilir.

Ne zaman, kime gitmeliyiz?

Köpeğinizi rahat yürütmek, üzerinize atlamasını engellemek, otur, yat gibi temel komutları öğretmek için bir köpek eğitmenine gidip ondan destek almalısınız. Köpeklerin üstün koku alma yeteneklerinin kullanılması ve bu alanda hizmet sunmalarını istiyorsanız, yine köpek eğitmenlerine gitmelisiniz.

Köpeğiniz evde yalnızken tuvaletini istenmeyen yerlere yapıyor ve bu olay tuvalet alışkanlığı olmaması sonucunda ise size köpek eğitmeni destek verecek. Fakat bu durum, tuvalet alışkanlığı olmasına karşın yapılıyorsa, davranış çalışan veteriner hekimden destek alacaksınız. Eve geldiğinizde eşyalarınız parçalanmışsa yine davranışçı veteriner hekim yardım edecek size.

Köpeğiniz sizinle iyi ilişki kuruyor ama yabancılara yönelik saldırganlık gösteriyorsa veya başka canlılara saldırıyorsa, çözüm eğitimle olmaz. Bunun tedavi edilmesi gerekir. O zaman davranışçı veteriner hekimden destek alacaksınız.

Kediniz ya da köpeğiniz kuyruğunu kovalıyor, takıntı halinde yalanıyorsa, size eğitmen yardım edemez. Davranışçı veteriner hekime gitmelisiniz. Davranış uzmanı bu davranışların altında yatan tıbbi sebebi veya o davranışı motive eden durumu bulur ve tedaviyi gerçekleştirir.

Yabancılara havlayan bir köpek davranışı, eğitmen tarafından düzeltilirse, sizinle çalışılırken havlamadığını ancak eve geldikten bir süre sonra tekrar eskisi gibi olduğunu görürsünüz. Aynı durum agresyonlar için de geçerlidir. Amaç o davranışı baskılamak yerine, canlıyı bu davranışa iten koşulları ortadan kaldırmaktır. Bu durum bazen kedi veya köpeğin beyninde bazı maddelerin azlığı veya fazlalığına bağlıdır. Bunu anlamak ve düzeltmek, davranışçı veteriner hekimin görevidir. Özetle kedi veya köpeğinizde gördüğünüz bir davranış sorununda önce veteriner hekiminize danışın. O, sizi doğru adrese yönlendirecektir.

Hayatta hep doğru zamanda, doğru adreste olmanız dileği ile…

 

 

 

 

Yazarın Diğer Yazıları